Alcohol en autorijden

U SCHUIFT achter het stuur, start de motor, en daar gaat u. Autorijden kan een tweede natuur voor u worden, vooral als u het al jaren doet. Maar het is niet zo eenvoudig als het wellicht lijkt.

U neemt naar schatting zo’n dertien belangrijke beslissingen per gereden kilometer. Beslissingen over wat u hoort en ziet in verband met andere auto’s, verkeersborden en voetgangers moeten worden vertaald in handelingen waarbij rem, gaspedaal, koppeling en stuurwiel betrokken zijn. En veel tijd om te beslissen hebt u niet — vaak slechts een fractie van een seconde.

Het besturen van een auto vergt dus een heel goed samenspel tussen beslissingen en handelingen. Alcohol maakt deze taak tot een bijzonder gevaarlijke. Waarom? Omdat alcohol de bestuurder op verscheidene manieren beïnvloedt in zijn rijvaardigheid en deze in belangrijke mate aantast. — Zie „BAG en gedrag” op bladzijde 8.

Alcohol en het gezichtsvermogen

Als u rijdt, ontvangt u naar schatting 85 tot 90 procent van de informatie over de verkeerssituatie via uw ogen. Uw gezichtsvermogen wordt bestuurd door een zeer gevoelig stelsel van spiertjes die uw ogen bewegen en scherp stellen. Alcohol vertraagt de werking van deze spiertjes en benadeelt het gezichtsvermogen zo op verschillende manieren.

Een daarvan is dat door alcohol de ogen minder goed in staat zijn de hoeveelheid licht te reguleren die op het netvlies valt. Vooral ’s nachts is dat bijzonder ernstig. Waarom? Omdat het daardoor langer duurt voordat het oog zich heeft hersteld van het schijnsel van tegemoetkomende koplampen. Zo verklaart Alcohol, Vision & Driving, verspreid door de Amerikaanse Automobielvereniging: „Normaal gesproken doet de pupil er een seconde over om zich te vernauwen en te reageren op het verblindende licht van naderende koplampen. Het duurt zeven seconden nadat men aan het schijnsel van de koplampen is blootgesteld voordat de pupil zich weer aan het duister heeft aangepast. Dit herstelproces wordt vertraagd door alcohol.”

Denk eens na over het mogelijke gevaar: Het is laat in de avond. U rijdt op een bochtige, smalle autoweg — met in beide richtingen slechts één rijstrook. Het schijnsel van koplampen verblindt de bestuurders op beide weghelften. Hoe veilig zou u zich voelen als u wist dat de bestuurder van een tegemoetkomende auto had gedronken?

Alcohol vermindert ook uw perifere gezichtsvermogen — het vermogen om, recht vooruitkijkend, dingen aan weerszijden van u te zien. Dit is vooral gevaarlijk wanneer alcoholgebruik gepaard gaat met rijden met hoge snelheid. Zo verklaart Alcohol, Vision & Driving: „De meeste bestuurders beseffen niet dat het gezichtsveld naar opzij bij [50 km/uur] met 25% is verminderd. Bij [70 km/uur] is het gezichtsveld naar opzij met 50% verminderd. En bij snelheden boven de [100 km/uur] rijdt men letterlijk in een gezichts-’tunnel’.”

Stelt u zich de mogelijke gevolgen eens voor wanneer de drinkende automobilist over kruisingen heen schiet of langs geparkeerde auto’s raast waar plotseling een klein kind tussen vandaan kan schieten.

Bovendien kan alcohol dubbelzien veroorzaken, zodat de beschonken bestuurder wellicht twee auto’s in plaats van één op zich af ziet komen. Verder kan het iemands vermogen om afstanden te schatten beïnvloeden. Dit alles maakt wel duidelijk dat alcohol en autorijden net als olie en water gewoon niet samengaan. Ja, de bijbel heeft het bij het rechte eind: „Wie heeft dofheid van ogen? Zij die lange tijd bij de wijn verblijven.” — Spreuken 23:29, 30.

Maar de verkeerssituatie om u heen nauwkeurig waarnemen, is slechts één aspect van veilig rijden.

Alcohol en een goed oordeel

Wanneer u de verkeerssituatie waarneemt, moet u beoordelen, of beslissen, wat u zult doen. Stel dat u bijvoorbeeld op een tweebaansweg rijdt, en de auto voor u rijdt erg langzaam. U moet dan beslissen of u veilig kunt inhalen en wanneer.

Ook hier kan alcohol dodelijk zijn. Hoe dat zo? Vaak neemt met het stijgen van het alcoholgehalte in het bloed ook het zelfvertrouwen van de drinker toe. Het handboek Alcohol and Alcohol Safety verklaart: „Iemand in dit stadium [0,04 tot 0,06 procent alcohol in het bloed] vindt zichzelf naar alle waarschijnlijkheid alerter en zelfs tot meer in staat dan normaal, hoewel zijn reactiesnelheid, zijn beoordelingsvermogen en zijn vermogen om op noodsituaties te reageren zijn afgenomen. Zo neemt zijn feitelijke prestatievermogen af, terwijl zijn vertrouwen in zijn eigen mogelijkheden toeneemt.” — Vergelijk Spreuken 20:1; 23:29-35.

Bijgevolg neemt de bestuurder die gedronken heeft, wellicht meer risico’s bij het inhalen of het overschrijden van de maximumsnelheid. En als de persoon dan nog een slechte of onervaren automobilist is, zou de kleinste beïnvloeding van zijn beoordelingsvermogen al gevaarlijk kunnen zijn!

Alcohol en het reactievermogen

Het is erg genoeg dat de automobilist die gedronken heeft, moeite heeft met zien en grotere risico’s neemt. Wat het probleem verergert, is het feit dat alcohol zijn reactiesnelheid vertraagt. Bijgevolg kan het een fractie van een seconde langer duren voordat hij zijn voet van het gaspedaal naar de rem heeft gebracht.

Om te illustreren hoe gevaarlijk dat kan zijn, wordt in het rapport van Malfetti en Winter opgemerkt dat als u binnen een uur slechts twee blikjes bier van 35 cl drinkt, uw reactiesnelheid met twee vijfde seconde kan worden vertraagd. Dat lijkt misschien niet zo veel. Maar het rapport merkt op: In twee vijfde seconde legt een auto met een vaart van [90 km/uur] nog [10 meter extra] af! Dat kan precies het verschil uitmaken tussen wat op het nippertje goed afloopt, en een dodelijk ongeluk!

Als u erover nadenkt hoe alcohol iemands gezichtsvermogen, beoordelingsvermogen en reflexen beïnvloedt, is het gemakkelijk te zien dat drankgebruik en autorijden een dodelijke combinatie vormen. Maar wat kan er aan het probleem worden gedaan? En hoe kunt u zichzelf en uw gezin beschermen tegen de automobilist die te veel heeft gedronken?

[Kader op blz. 8]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

BAG en gedrag

Als iemand in sneller tempo drinkt en alcohol opneemt dan zijn lichaam kan oxideren of „verbranden”, loopt het alcoholgehalte in zijn bloedbaan op. Onderzoekers verwijzen hiernaar als het BAG (bloedalcoholgehalte). Een BAG van 0,2 pro mille (0,02%) betekent dat 0,2 pro mille van iemands bloed uit alcohol bestaat. Naarmate het BAG stijgt, raakt de persoon in toenemende mate beneveld, zoals de volgende tabel laat zien.a

BAG van 0,2 pro mille: De „onderdrukking van de zenuwcentra die de remmingen en beoordelingen beheersen, begint in milde mate een rol te spelen als het promillage de 0,2 bereikt, waarvoor een persoon met een gemiddeld gewicht [70 kg] 15 cc alcohol tot zich moet nemen. Deze hoeveelheid zit gewoonlijk in één glas bier, whisky of wijn”. — Alcohol and Alcohol Safety, handboek voor de Nationale Dienst voor Verkeersveiligheid op Snelwegen en voor het Nationaal Instituut ter Bestrijding van Alcoholmisbruik en Alcoholisme (U.S.A.).

BAG van 0,5 pro mille: „De rijvaardigheid is aangetast bij een promillage (0,4 à 0,5) dat men kan aantreffen na het drinken van slechts twee of drie alcoholische dranken op een lege maag.” — Vijfde speciale rapport aan het Amerikaanse Congres over Alcohol en Gezondheid.

„Veranderingen in stemming en gedrag doen zich voor bij een BAG van 0,5 pro mille. Beoordelingsvermogen, gedachtengang en remmingen worden bij dit gehalte gewoonlijk ook beïnvloed.” — Development of a Traffic and Alcohol Program for Senior Adults, door James. L. Malfetti en Darlene J. Winter.

In sommige gebieden is dit het niveau waarbij iemand kan worden gearresteerd wegens ’rijden terwijl de rijvaardigheid is aangetast’. Ook in Nederland is de bestuurder strafbaar die met een promillage van 0,5 of hoger aan het verkeer deelneemt.

BAG van 1 pro mille: „Bij een BAG van 1 pro mille (vijf gemiddelde drankjes in een uur) kunnen willekeurige motorische handelingen — lopen, handbewegingen en spraak — onhandig worden. Onscherp zien en dubbelzien kunnen zich bij dit niveau voordoen. Ook tunnelvisie: op een snelweg bijvoorbeeld ziet een bestuurder of een voetganger slechts wat zich precies vóór hem bevindt, niet de gevaren die zich terzijde van hem kunnen bevinden.” — Senior Adults, Traffic Safety and Alcohol Program Leader’s Guide, door Darlene J. Winter Ph.D.

„Bestuurders met alcoholconcentraties in het bloed van boven de 1 pro mille lopen een naar schatting 3 tot 15 maal grotere kans een dodelijk ongeluk te krijgen dan niet-drinkende bestuurders.” — Vijfde Speciale Rapport aan het Amerikaanse Congres over Alcohol en Gezondheid.

In veel plaatsen is dit het niveau waarop iemand kan worden gearresteerd voor ’rijden onder invloed’.

Iemand hoeft niet stomdronken te zijn voordat zijn of haar rijvaardigheid vermindert. Waarom zou men drinken en autorijden dus eigenlijk combineren? De veiligste regel is: Als u rijdt, niet drinken; als u drinkt, niet rijden.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 6]

Hoe veilig zou u zich voelen als u wist dat de bestuurder van de u tegemoetkomende auto had gedronken?

[Illustratie op blz. 7]

De uitwerking van alcohol op uw reflexen zou het verschil kunnen betekenen tussen wat op het nippertje goed afloopt, en een dodelijk ongeluk!

[Verantwoording]

H. Armstrong Roberts