’Rijdieren voor een koning’ — De dansende hengsten
DE VERWACHTINGEN zijn gespannen als de lichten volledig worden gedoofd. Plotseling klinkt er opwindende muziek in onze oren. Lichtbundels doorboren de duisternis en onthullen de spectaculaire binnenkomst van een rij schitterende Andalusische hengsten en hun wereldberoemde afstammelingen — de Lippizaners. Fraai opgetuigd, bereden door mannen en vrouwen in de kledij van Spaanse edelen, staan de witte hengsten afgetekend tegen de fluwelen duisternis — een lust voor het oog!
En nu beginnen zij op de begeleiding van de muziek aan hun sierlijke bewegingen, die haute école („hogeschool”-figuren) worden genoemd. Eén hengst verheft zich met een hoek van 45 graden op zijn achterhand. Hij houdt deze houding (waarvoor een ongelooflijk evenwicht en enorme spierbeheersing vereist is) vast tot hij op een teken weer op vier benen gaat staan. Deze beweging heet de levade. Een ander paard demonstreert de courbette. Hij gaat hoog op zijn achterbenen staan en maakt zo een reeks kleine sprongetjes. Weer een andere beweging is de piaffe, waarbij het paard in draf pas op de plaats maakt als een soldaat, zijn benen opheffend in een sierlijke, statige beweging.
Maar het meest spectaculair van alles is de capriole, een beweging die uitsluitend voor de allerbegaafdste hengsten is weggelegd. Het paard zoekt zijn cadans en springt dan wel ongeveer een meter in de lucht, waarbij hij zijn voorbenen onder zijn borst vouwt. Wanneer de zweep knalt, trapt het paard zijn benen in de lucht recht achterwaarts. Een ogenblik lang ziet de hengst eruit als het legendarische gevleugelde paard Pegasus.
Door de jaren heen zijn in diverse shows duizenden toeschouwers opgetogen geraakt bij het zien van deze magnifieke dieren. Slechts weinigen onder het publiek waren zich er echter van bewust dat deze sierlijke bewegingen oorspronkelijk niet waren bedoeld als amusement maar ten doel hadden angst in te boezemen! Ja, eens was de dansende Andalusiër een dodelijk oorlogswapen.
Een rijdier voor een koning
De Andalusiër is niet zo maar een paard, want zijn bloedlijnen gaan terug tot de achtste eeuw. In die tijd drongen de Moorse prinsen uit Afrika Zuid-Spanje binnen en kruisten hun in de woestijn gefokte Berbers met de wendbare paarden van het Iberische Schiereiland. Sommigen zeggen daarom dat ze het oudste geboekstaafde ras ter wereld vormen. Dit was een paard dat in de dagen van weleer een zak vol goudstukken waard was. En zelfs thans wordt de prijs van sommige beroemde hengsten op zo’n 200.000 dollar per stuk getaxeerd!
Maar wat maakt dit paard nu zo waardevol? William Cavendish, hertog van Newcastle in de zeventiende eeuw, drukte het als volgt uit: „Hij is het edelste paard ter wereld. Het mooiste. Het meest waardig om te worden bereden door een koning op de dag van zijn zegepraal en ik prijs zijn verstand, gewilligheid en moed.” Het is dan ook geen verrassing dat Richard Leeuwenhart gezeten op een witte Andalusiër de overwinning behaalde op de Saracenen van Cyprus, noch dat Sir Walter Scott zijn romanfiguur Ivanhoe op zo’n ros liet rijden.
Al heel vroeg zagen de fokkers van de Andalusiër de mogelijkheden die hij als oorlogspaard in zich had. En die sierlijke bewegingen die thans het publiek in vervoering brengen, zaaiden dood en verderf op het slagveld. Alleen al de aanblik van een op dit magnifieke oorlogswapen gezeten koning vervulde in de rijen van het voetvolk menig hart met vrees.
Moedig maar zachtaardig
De dagen van bereden oorlogvoering zijn voor de Andalusiër voorbij. Hij wordt echter wegens zijn leeuwemoed helaas op een diep treurige wijze misbruikt in de schandelijke Spaanse stieregevechten! Bereden door een stierenvechter, of rejoneador, treedt de onbevreesde Andalusiër daar razendsnel in beweging komende, snel wendende gevaarlijke vechtstieren tegemoet. Wanneer de stier op het paard afstormt, wacht de rejoneador op het geschikte moment om zich naar de stier overbuigend twee banderilla’s in de schouder van het dier te planten.
Hiermee is echter niet gezegd dat de Andalusiër van nature strijdlustig is. Verrassend genoeg zijn zij nogal zachtaardig, zo zachtaardig dat een dame ze kan berijden. Maar soms zijn hengsten wellicht wat lastiger te hanteren. En tijdens het paarseizoen kan het gebeuren dat ze met elkaar slaags raken om een merrie. Maar over het algemeen schijnen Andalusiërs het goed met elkaar te kunnen vinden. Op één plaats stonden zo’n dertig hengsten en één merrie naast elkaar op stal. Toch bleek hun beschaafde afkomst; zij bleven rustig staan, als volmaakte heren.
Geen wonder dat dit paard iets voor een koning is! De Andalusische hengst doet denken aan wat God in Job 39:19-22 met betrekking tot het paard vroeg: „Kunt gij zijn nek met ruisende manen bekleden? Kunt gij het laten springen als een sprinkhaan? De waardigheid van zijn gesnuif is schrikwekkend. Het omwoelt de grond in de laagvlakte en verheugt zich uitbundig in kracht; het trekt uit, het wapentuig tegemoet. Het lacht om angst en wordt niet vervaard.” Zo is ook het sierlijke, zachtaardige en intens dappere Andalusische paard een bewijs te meer van de macht van de wijze Schepper, die ’het paard sterkte kan geven’!
[Illustratieverantwoording op blz. 26]
Oostenrijks Nationaal Verkeersbureau