De zienswijze van de bijbel
Is het betalen van tienden noodzakelijk?
DE SECRETARIS van een anglicaans diocees in Zuid-Afrika maakt zich zorgen. Zijn kerk bevindt zich in een financiële crisis en kan maar met moeite haar geestelijken betalen. Zijn oplossing: Sterker de nadruk leggen op de tiendplicht van de gemeenteleden.
Maar wat is de tiendplicht precies? Sommigen zeggen dat het betekent dat men voor religieuze doeleinden ’een tiende deel geeft van alles wat men ontvangt’. Hoewel het berekenen van de tienden per religie nogal verschilt, zijn veel bedienaren van mening dat het noodzakelijk is de tiendplicht te beklemtonen. „Het is bijzonder spijtig dat wij niet meer nadruk hebben gelegd op het betalen van tienden”, zei een katholieke priester in Afrika. De Worldwide Church of God zei in een tijdschriftartikel over het onderwerp hoe men armoede kan voorkomen door met God samen te werken: „Om een begin te maken met uw verhouding tot God, moet u eerst gehoorzamen aan Gods wet betreffende de tiendplicht.” Het artikel voegde eraan toe dat zij die dit niet doen, „God bestelen”.
Maar verlangt God dat u tienden betaalt? Het zal misschien een verrassing zijn te vernemen wat de bijbel erover zegt.
Tiendplicht en de wet van Mozes
De tiendplicht maakte deel uit van een stelsel van wetten dat God door bemiddeling van Mozes aan de oude natie Israël had gegeven. Twaalf stammen van Israël waren verplicht een dertiende stam te onderhouden, de priesterlijke levieten, die geen erfelijk grondbezit hadden. Hierdoor werden de levieten in staat gesteld zich te concentreren op de geestelijke behoeften van de natie (Numeri 18:21-24). Omdat de Israëlieten een agrarisch volk waren, werd er niet van hen verlangd dat zij de tienden in geld betaalden. Deze bijdrage moest daarentegen uit de opbrengst van het land en de aanwas van de veestapel komen. Indien een Israëliet in plaats van als tienden verplichte produkten geld wilde geven, moest hij 20 procent meer geven dan de waarde van de produkten. — Leviticus 27:30-33.
Gods gebod betreffende de tiendplicht was een ernstige zaak. Indien een Israëliet per ongeluk iets voor zichzelf gebruikte van het tiende deel dat hij zou moeten betalen, moest hij daarvoor vergoeding geven. Hoe? Door 20 procent extra te geven en een dieroffer op te dragen om zijn schuld te delgen (Leviticus 5:14-16). Hoewel niet elke Israëliet een aandeel kon hebben aan het priesterschap, kon iedereen door middel van de tiendplicht een aandeel hebben aan de ondersteuning van de priesterdienst. In dit alles was voorzien door Gods wet betreffende de tiendplicht. Dit gebruik paste daarom bij de omstandigheden van dat volk uit de oudheid. Maar past het bij de omstandigheden van mensen in deze tijd? En wat belangrijker is, geldt het gebod van de tiendplicht voor christenen?
Een verandering van de wet
Enkele jaren na Jezus’ opstanding werden er onbesneden niet-joden tot het christendom bekeerd. „Het is noodzakelijk dat men hen besnijdt en hun gelast de wet van Mozes te onderhouden”, beweerden sommige joodse christenen (Handelingen 15:5). Anderen waren het daar niet mee eens. Daarom kwamen de apostelen van Jezus en andere rijpe christenen in Jeruzalem bijeen om de kwestie te bespreken. Zij wilden te weten komen wat Gods wil was. Verlangde hij dat de volgelingen van Christus zich hielden aan de wet van Mozes, waartoe ook het betalen van tienden behoorde? Er werden ervaringen verteld waaruit bleek dat er een verandering was gekomen in de wijze waarop God met niet-joden handelde, en hiervoor werd een bevestiging gevonden in Gods eigen profetische Woord (Handelingen 15:6-21). Tot welke beslissing kwam men?
De vergadering kwam tot een eenstemmige conclusie. Christenen hoefden niet belast te worden met de wet van Mozes. Er waren echter enkele „noodzakelijke dingen” die in acht genomen moesten worden. Was de tiendplicht daar ook bij? De geïnspireerde beslissing luidde: „Het heeft de heilige geest en ons goedgedacht ulieden geen verdere last toe te voegen dan deze noodzakelijke dingen: u te onthouden van dingen die aan afgoden ten slachtoffer zijn gebracht en van bloed en van al wat verstikt is en van hoererij” (Handelingen 15:25, 28, 29). Het is interessant dat Gods wet betreffende de tiendplicht niet voorkwam onder de voor christenen geldende „noodzakelijke dingen”.
Later legde de apostel Paulus uit dat Gods wetsverbond met Israël was afgeschaft door Jezus’ dood. „[God heeft] het met de hand geschreven document . . . uitgewist,” zei hij, „en Hij heeft het uit de weg geruimd door het aan de martelpaal te nagelen” (Kolossenzen 2:14). Dit betekent niet dat christenen geen wet hebben. Er heeft veeleer een verandering van de wet plaatsgevonden, zodat wij nu te maken hebben met „de wet van de Christus”. — Galáten 6:2; Hebreeën 7:12.
De apostel Paulus leefde in overeenstemming met deze verandering van de wet. Hoewel hij hard werkte om de ene gemeente na de andere op te richten, vroeg hij nooit om betaling in de vorm van tienden. Hij was daarentegen bereid in zijn eigen onderhoud te voorzien door op part-timebasis als tentenmaker te werken (Handelingen 18:3, 4). Hij kon in alle eerlijkheid zeggen: „Deze handen [hebben] voorzien . . . in mijn eigen behoeften en in die van hen die bij mij waren.” — Handelingen 20:34.
Welk richtsnoer hebben christenen dan in de kwestie van geven? Hoeveel dient u te geven?
De christelijke wijze van geven
Jezus Christus was de edelmoedigste man die ooit op aarde gewandeld heeft. Zijn voorbeeld heeft velen ertoe geïnspireerd edelmoedig te handelen. „Beoefent het geven,” zei hij, „en u zal gegeven worden. Een ruime, aangestampte, geschudde en overlopende maat zal men in uw schoot storten. Want met de maat waarmee gij meet, zal men ook u meten” (Lukas 6:38). Vinden wij hier beperkingen? Neen. Christenen worden aangemoedigd edelmoedig te geven (het mag zelfs meer dan een tiende zijn) indien zij het zich kunnen veroorloven. — Lukas 18:22; Handelingen 20:35.
Aan de andere kant zou het kunnen gebeuren dat een christen plotseling voor een dringend noodzakelijke uitgave komt te staan, misschien ten gevolge van een ongeluk of van ziekte. Als hij onder die omstandigheden een tiende van zijn salaris zou geven, zou hij misschien zijn gezinsleden noodzakelijke levensbehoeften onthouden. Dat zou onchristelijk zijn. — Matthéüs 15:5-9; 1 Timótheüs 5:8.
Christelijk geven geschiedt op basis van vrijwilligheid. Er wordt rekening mee gehouden dat ieders levensomstandigheden weer anders zijn. „Indien de bereidwilligheid er eerst is,” zegt de bijbel, „dan is ze vooral aanvaardbaar naar hetgeen men heeft, niet naar hetgeen men niet heeft.” — 2 Korinthiërs 8:12.
Hoeveel moet u dan geven? Dat is een vraag die u voor uzelf moet beantwoorden. De diepte van de waardering voor God in uw eigen hart — niet een of andere vooraf bepaalde tiendenberekening — zal bepalen wat u geeft. De bijbel drukt ons op het hart: „Laat een ieder doen zoals hij in zijn hart heeft besloten, niet met tegenzin of onder dwang, want God heeft een blijmoedige gever lief” (2 Korinthiërs 9:7). De tiendplicht was een voorziening van het Mozaïsche wetsverbond om in het onderhoud van Israëls tempel en priesterschap te voorzien. Voor christenen in deze tijd geldt dit gebruik niet als een gebod noch als iets noodzakelijks.