Loont de misdaad?
„In deze tijd pleegt niemand een misdaad omdat hij honger heeft”, verklaarde burgemeester Koch van New York. „Waarom worden dus al die misdaden gepleegd?” Hij vervolgde: „Omdat de kans om niet gepakt te worden beter ligt dan de kansen voor het wedden bij de paardenrennen. Als er 500.000 of meer misdrijven zijn gepleegd, worden er slechts 100.000 gearresteerd en slechts 2 procent komt in de gevangenis. Dat zijn . . . gunstige kansen.”
NATUURLIJK belicht deze mening van burgemeester Koch slechts één aspect van wat een zeer complex probleem is — de oorzaken van misdaad. Niettemin is het een deugdelijke opmerking. Als in welk land dan ook de misdadigers denken dat er weinig kans is om gepakt te worden, zullen zij waarschijnlijk hun lucratieve carrière voortzetten.
Het grondmotief voor misdaad is vaak geld. Gestolen waar wordt snel in geld omgezet. En wat is een van de terreinen waarop heel veel geld omgaat? Hier is een aanwijzing: „Als één firma alle cocaïne in de VS verhandelde, dan zouden haar jaarlijkse inkomsten van $30 miljard haar onder de 500 grootste ondernemingen de zevende plaats bezorgen” (The New York Times). En dat is dan nog maar één drug — cocaïne! Als wij al het geld konden optellen dat wereldwijd in de drugshandel omgaat, zou dat een verbijsterend bedrag worden. Misdaad en drugs leveren over de hele wereld vette winsten op. Mensen zijn miljonair geworden door drugs en hebben zich dure villa’s en luxueuze huizen gebouwd. Voor hen loont de misdaad. Maar hoe lukt het hun ongestraft te blijven?
Waarom bloeit de misdaad?
Onder de vele redenen waarom de misdaad floreert, is er een van zeer fundamentele aard — een tekortkoming in de rechtspleging in vele landen. Welke dan wel? De bijbel verklaart: „Omdat slechte daden niet onmiddellijk worden bestraft, is de mens steeds uit op het kwaad” (Prediker 8:11, Willibrordvertaling). Die oude stelregel geldt nu misschien nog des te sterker, nu in vele delen van de wereld het trage gerechtelijke proces in het voordeel van de misdadiger is. Een Californische advocaat verklaarde: „Een van de beste verdedigingen is vertragen.” Herinneringen vervagen en de motivatie om de rechtszaak door te zetten verzwakt soms vanwege alle bezwaren voor de slachtoffers. — Zie op blz. 6 „Het onrechtsstelsel”.
Voor velen loont de misdaad — royaal. En wie krijgt de rekening te betalen? Het algemene publiek, vooral de lagere inkomensklassen die het minst beschermd zijn. De Amerikaanse senator D’Amato sprak in een brief aan mede-Newyorkers wel van „een kleine daling in het aantal misdrijven”, maar voegde eraan toe: „Onze deuren zijn nog steeds zwaar vergrendeld. Nog steeds durven wij ’s avonds eigenlijk niet de deur uit te komen, zelfs niet naar een avondwinkel of een kerk of een synagoge. Wanneer we buiten komen, kiezen we de drukkere straten waar een heleboel mensen zijn, en steeds vaker steken we wat geld bij ons om een straatrover tevreden te stellen. Er zijn nu zo veel zorgen, dingen waar wij vroeger nooit bang voor waren. Soms zijn wij zo bang dat wij gevangenen worden, terwijl degenen die achter slot moesten zitten, vrij rondlopen.”
Maar waarom kiezen sommigen misdaad als een levenswijze? Zijn armoede, honger en werkeloosheid de belangrijkste redenen?
[Kader op blz. 6]
Het onrechtsstelsel
De volgende vergelijking van de gevolgen van een misdrijf voor een misdadiger en voor zijn slachtoffer is gebaseerd op een tabel die in The Daily Oklahoman stond en was opgesteld door Oklahoma’s procureur-generaal, Mike Turpin.
DE MISDADIGER
Heeft keus — wel of niet misdrijf begaan.
Als hij het misdrijf begaat, kan hij (1) gearresteerd worden
(in de VS een kans van ongeveer één op vijf) (2) niet gepakt
worden en waarschijnlijk doorgaan met een leven van misdaad.
Arrestatie
1. Moet geïnformeerd worden over zijn rechten.
2. Als hij tijdens misdrijf of arrestatie gewond is geraakt,
krijgt hij prompt medische verzorging.
3. Krijgt rechtshulp als hij die niet zelf kan bekostigen.
4. Kan op borgtocht of belofte zich ter beschikking van de
justitie te houden, vrijgelaten worden.
Vóór de rechtszaak
1. Krijgt voedsel en onderdak.
2. Boeken, tv, recreatie beschikbaar.
3. Medische faciliteiten, met inbegrip van begeleiding bij
verslavingsproblemen, staan hem ter beschikking.
Rechtszaak
1. Krijgt van staatswege advocaat toegewezen.
2. Kan in ruil voor een bekentenis strafvermindering
bepleiten.
3. Kan de rechtszaak vertragen en de behandeling ervan naar
een andere plaats overbrengen.
4. Kan met allerlei manoeuvres bewijsmateriaal tegenhouden of
vrijspraak verkrijgen.
5. Indien veroordeeld (slechts 3% van de misdaden resulteert
in veroordeling) kan hij daartegen in beroep gaan.
Strafmaat
1. Gaat wellicht niet de gevangenis in — er zijn talrijke
alternatieven.
Uitspraak
1. Als hij gevangenisstraf krijgt, heeft hij opnieuw vrije
kost en inwoning.
2. Heeft toegang tot elke soort medische en psychologische
behandeling op kosten van de staat.
3. Kan cursussen volgen, vak leren.
4. Talrijke reclasseringsprogramma’s beschikbaar.
5. Met goed gedrag en werk is vervroegde vrijlating mogelijk.
Na vrijlating
1. Hulpprogramma’s en leningen beschikbaar.
Eindresultaat
Groot percentage hervat een leven van misdaad.
HET SLACHTOFFER
Geen keus — onvrijwillig slachtoffer van misdrijf.
Arrestatie
1. Betaalt bij letsel zelf rekeningen voor medische hulp en
ambulance. Draagt psychische gevolgen misschien rest van zijn
leven mee.
2. Moet zelf zorgen voor vervanging van verloren bezittingen.
3. Moet zelf de financiële problemen opvangen die uit misdrijf
voortvloeien.
4. Verliest tijd in de samenwerking met politie.
5. Wordt gewoonlijk niet geïnformeerd over voortgang van de
zaak.
Vóór de rechtszaak
1. Moet zelf transport naar gerechtshof en politiebureau
regelen en bekostigen. Verliest werktijd en misschien loon.
2. Weet nog steeds niet hoe de zaak loopt.
Rechtszaak
1. Moet alweer zelf regelingen treffen en betalen voor
transport en parkeren.
2. Moet babysitter betalen of heeft thuis andere kosten.
3. Moet opnieuw over misdrijf vertellen en zich onderwerpen
aan een diepgaande ondervraging. Is gewoon een onderdeel van
het bewijsmateriaal.
4. De openbare aanklager vertegenwoordigt de staat, niet
het slachtoffer. Gewoonlijk wordt geen vergoeding voor het
slachtoffer gevraagd.
5. Kan niet in beroep gaan, zelfs niet als de misdadiger
wordt vrijgelaten.
Strafmaat
1. Hij heeft geen inspraak in de beslissing, pleidooien of
strafmaat.
2. Wordt vaak niet eens voor uitspraak opgeroepen.
Na vrijlating
1. Vaak ontevreden met het „rechts”-stelsel.
2. Verkeert in vrees voor de vrijgelaten misdadiger(s) en hun
wraak.
3. Trauma zal zich wellicht gedurende rest van zijn/haar leven
doen gelden.
Eindresultaat
Heeft geen respect meer voor een stelsel dat zich tot in het
onredelijke inspant om de rechten van de misdadiger te
respecteren terwijl het de behoeften van het slachtoffer
negeert.
[Illustratie op blz. 5]
Drugs — een terrein waarop tegenwoordig enorm veel geld omgaat