Problemen in het „paradijs”
ALS u de dagelijkse en wekelijkse tredmolen beu bent, mijmert u er dan wel eens over om naar een Zuidzee-eiland te verhuizen en alle zorgen achter te laten? Geniet u dan in gedachten al van de zandstranden, de diepblauwe lagunes, de wuivende palmbomen en het tropisch-warme zeewater? Zo ja, dan voldoet Belau wellicht aan het beeld dat u zich gevormd hebt.
Belau (voorheen Palau), een groep van meer dan 200 merendeels onbewoonde tropische eilanden, lijkt te beschikken over veel van de ingrediënten voor een waar paradijs: een temperatuur die zich maar zelden ver van de 27° Celsius verwijdert, vruchtbaar land, een oceaan met een overvloed aan vis, een vriendelijke bevolking — en gelegen op een plek die ver, heel ver verwijderd is van die haarden van internationale spanning, Washington en Moskou.
Ongelukkigerwijze heeft de 20ste eeuw echter ook in Belau haar littekens achtergelaten. Het land dat achtereenvolgens door Duitsland, Japan en de Verenigde Staten werd geregeerd, was gedurende de laatste wereldoorlog het middelpunt van veel bloedvergieten en verwoesting. Zelfs nu is in dit eilandenrepubliekje met minder dan 15.000 inwoners de druk voelbaar van de problemen waarmee grote, ververwijderde landen te kampen hebben, en de plaatselijke bewoners zijn daar helemaal niet gelukkig mee.
Vervuiling is een van de hedendaagse plagen waarvoor u misschien naar een Zuidzee-eiland zou willen vluchten, maar ook voor Belau heeft dit probleem al gedreigd. Een van ’s werelds belangrijkste industrielanden, Japan, stelde in 1975 voor om juist hier in Belau een olie-overslaghaven en een gigantisch industrieel complex te bouwen. Het zou ’s werelds grootste superhaven worden, met olieraffinaderijen, petrochemische industrie en ertssmelterijen. Op Kayangel, misschien wel het mooiste eiland in heel Micronesië, zou een kernenergiecentrale komen te staan. Voor de bouw van zulke reusachtige installaties zou het land een stroom buitenlandse arbeiders met hun gezinnen te verwerken krijgen, die de inheemse bevolking in aantal bijna zou evenaren.
Het was te begrijpen dat het merendeel van de bevolking heftig tegen het plan in verweer kwam. Zij vreesden de gevolgen die het zou hebben voor de lucht, voor de prachtige stranden en voor het rijk gevarieerde leven in zee. Zij weten dat hun onbedorven riffen sinds onheuglijke tijden in hun levensbehoeften hebben voorzien. Zij willen ze niet door vervuiling te gronde richten in ruil voor wat materiële luxe. Een van hun leiders zei: „Buitenlanders trachten ons te verlokken met goederen die wij niet bezitten omdat wij ze niet nodig hebben. Zij kijken naar Belau en verwarren eenvoud met armoede.” Door de krachtige tegenstand werd deze dreiging afgewend.
De kwestie van de kernwapens
Maar misschien zou u zich op een tropisch eiland willen vestigen om de oorlogsdreiging en de nucleaire wapenwedloop te ontvluchten. Als dit zo is, dan zal Belau misschien een teleurstelling blijken te zijn. Gedurende 1983 was juist die kwestie het onderwerp van verhitte debatten in de kleine republiek.
In 1947, na de Japanse nederlaag en de beëindiging van het Japanse bestuur over Belau, werd het land een trustgebied van de Verenigde Staten. In recente jaren hebben de VS voorgesteld hun beheer te beëindigen. In een document, dat een akkoord voor een vrije associatie behelsde, werd het kleine land zelfstandigheid aangeboden waarbij de supermogendheid alle militaire rechten zou behouden. Dit zou de bewoners van Belau veel materiële voordelen opleveren, maar de VS zouden over militaire faciliteiten op de eilanden beschikken. En bij de overeenkomst was inbegrepen dat de VS gerechtigd waren kernwapens door Belau te vervoeren.
Het is waar dat de overeenkomst hierover zei: „De regering van de Verenigde Staten zal de aanwezigheid van kernwapens op Belau slechts toestaan indien het de doorvoer en het luchttransport betreft gedurende een door de president van de Verenigde Staten afgekondigde nationale noodsituatie of een door het Congres afgekondigde staat van oorlog als verdediging tegen een werkelijke of dreigende gewapende aanval op de Verenigde Staten of Belau.” Niettemin maakte de bevolking van Belau zich zorgen over de betekenis van „doorvoer” en „luchttransport”.
Belau is misschien wel het enige land ter wereld met een grondwet die verbiedt dat op zijn grondgebied en in zijn territoriale wateren nucleaire (alsook chemische en biologische) wapens aanwezig zijn. Vandaar dat de eilandbewoners huiverig waren om een overeenkomst te sluiten die de weg zou openen voor groots opgezette militaire installaties en voorzieningen, mogelijk met inbegrip van kernwapens. Een plaatselijke inwoonster zei: „Belau mag niet verwikkeld raken in enige militaire activiteit die agressie tegen haar zou kunnen uitlokken.” Een huisvrouw gaf als commentaar: „Ik ben bang voor een ongeluk met kernwapens of een explosie.” Velen waren bang voor de ongunstige sociale invloed die van de aanwezigheid van Amerikaanse militairen zou uitgaan. Anderen waren bezorgd dat het land door het akkoord in economisch opzicht te afhankelijk van de Verenigde Staten zou worden.
In dit geschilpunt scheen echter niet de hele bevolking van Belau het eens te zijn. Een 58-jarige moeder was vóór het akkoord zodat haar kinderen ’de mogelijkheid zouden hebben naar het Amerikaanse vasteland te gaan om beter onderwijs te krijgen’. Een voormalig commissaris van politie gaf als commentaar: „Mensen spreken veel over het natuurschoon van de eilanden. Maar als u hen zou laten kiezen tussen natuurschoon en geld, dan zouden de meesten het geld kiezen, want dat is een noodzaak. Ik zie graag dat de bevolking van Belau voorspoed heeft.”
Op 10 februari 1983 stemde een meerderheid vóór het accepteren van het 50 jaar durende akkoord met de Verenigde Staten. In een afzonderlijke stemming sprak echter slechts 52 procent zich uit ten gunste van de toelating van kernwapens in hun republiek — ver onder de 75 procent die voor een grondwetswijziging nodig is. Daarom werd het akkoord destijds niet aanvaard. De impasse werd pas doorbroken toen onderhandelaars een akkoord tekenden waarin de VS wel toestemming werd verleend om nucleaire materialen door het eilandgebied te transporteren, maar niet om ze daar op te slaan of te testen.
De Koninkrijkskwestie
Hoe droevig ook, zelfs als u de wijk neemt naar een tropisch eiland, hebt u dus nog geen garantie dat u aan de zorgen en de druk van de 20ste eeuw kunt ontsnappen. Wat Belau in de onmiddellijke toekomst ook te wachten staat, Jehovah’s Getuigen zijn er druk mee bezig om mensen op de eilanden in te lichten over een andere 20ste-eeuwse kwestie die hun grote zegeningen in het vooruitzicht stelt.
In 1967 kwam daar het eerste zendelingenechtpaar van Jehovah’s Getuigen aan. Zij spraken geen woord van de plaatselijke taal, en zij troffen erg weinig mensen aan die Engels verstonden. Niettemin hadden zij spoedig voldoende van de taal geleerd om hun nieuwe buren in gebroken Palauaans te kunnen vertellen dat Gods koninkrijk reeds is opgericht en dat dit Koninkrijk ten slotte de oplossing zal brengen voor het probleem van de kernwapenwedloop, de vervuiling en alle andere, schijnbaar onoplosbare 20ste-eeuwse problemen die hun rust verstoren. — Openbaring 11:18.
Op Belau is nu een gemeente van 30 getuigen van Jehovah, die hun buren vertellen: „Jehovah zelf is koning geworden! Laat de aarde blij zijn. Laten de vele eilanden zich verheugen.” — Psalm 97:1.