Jonge mensen vragen . . .

Is er nog iets op de tv waar ik naar kan kijken?

Geacht Wachttorengenootschap,

Ik heb een vraag. Is er nog iets op de tv waarnaar ik kan kijken zonder dat ik er verkeerd door word beïnvloed? — Monica

MONICA is niet de enige die deze vraag stelt. Tientallen wetenschappers, opvoedkundigen en ouders vragen zich hetzelfde af. Helaas is het niet zo eenvoudig er een antwoord op te geven.

Om te beginnen zijn zelfs de zogenaamde deskundigen het er niet altijd over eens of tv nu nuttig is of schadelijk. Sommigen zeggen dat het leesluiheid in de hand werkt. Anderen zeggen dat de belangstelling voor het lezen erdoor wordt gestimuleerd. Sommigen willen dat er toezicht komt op het programma-aanbod van de televisie. Anderen zeggen dat het altijd schadelijk is, waarnaar je ook kijkt. En zo duren de debatten eindeloos voort. Niettemin schijnen degenen die beweren dat tv schadelijk is, over de sterkste bewijzen te beschikken. Laten wij daarom eens enkele van de mogelijke gevaren van tv onder de loep nemen.

De aantrekkingskracht van tv-geweld

Binnen slechts enkele jaren is tv enorm populair geworden. Het is zelfs zo dat „er meer Amerikanen zijn met televisie dan met koelkasten of sanitaire voorzieningen in huis”. Zelfs de armere landen krijgen er de smaak van te pakken. In Ethiopië bijvoorbeeld zijn er naar verluidt slechts 27.000 tv-toestellen op een bevolking van 35 miljoen. Toch heeft dit Ethiopië er niet van weerhouden aan te kondigen dat men er met kleurentelevisie gaat beginnen! Waarin schuilt dan toch die welhaast universele aantrekkingskracht van tv?

Een rapport van een Amerikaanse adviescommissie voor gezondheidszaken noemde tv een „klank-en-lichtspel dat een beroep doet op de belangrijkste zintuigen, het gezicht en het gehoor”. Het gevolg? „De aandacht wordt er als door een magneet naar toe getrokken. Baby’s van nog pas 6 maanden staren ernaar; kleuters zitten er uren achtereen naar te kijken.” Bij een enquête onder tieners gaf 53 procent toe dat zij zelfs naar uitzendingen keken waar zij niets aan vonden! Om een of andere reden schijnt tv op sommigen een haast hypnotische uitwerking te hebben.

Niettemin willen de tv-omroepen natuurlijk graag dat je naar hun programma’s kijkt. En ze hebben ontdekt dat er één methode is die de kijkers gegarandeerd aan hun toestel gekluisterd houdt: Vertoon geweld — massa’s geweld. De mensen schijnen maar niet genoeg te kunnen krijgen van total loss gereden auto’s, explosies, steekpartijen, vuurgevechten en karate-trappen. Volgens een schatting zal een jongere in Amerika tegen de tijd dat hij veertien is ongeveer 18.000 personen op de tv hebben zien vermoorden, om nog maar te zwijgen van het aantal vechtpartijen en uitingen van vandalisme. Maar kan iemand zonder er nadeel van te ondervinden voortdurend dergelijke kost in zich opnemen?

„Overstelpende” bewijzen

Slechts enkele jaren geleden stelden de Britse geleerde William Belson en zijn medewerkers een nauwkeurig onderzoek in onder 1565 Britse jongeren in de tienerleeftijd. Niemand stond verbaasd over hun ontdekking dat jongens die verzot waren op gewelddadige programma’s waarschijnlijk eerder „tot een ernstige vorm van geweld zouden overgaan”. Zij kwamen tot de conclusie dat tv-geweld kon aanzetten tot „vloeken en het gebruik van grove taal, agressief gedrag in sport of spel, het bedreigen van andere jongens met geweld, het schrijven van leuzen op muren [en] het ingooien van ruiten”. Het Amerikaanse Nationale Instituut voor Geestelijke Volksgezondheid kwam eveneens tot de conclusie dat er „overweldigende” bewijzen zijn dat op tv uitgebeeld geweld ook geweld voortbrengt.a

’Maar ik heb een aantal van die films met schietpartijen en achtervolgingscènes gezien’, zou je kunnen zeggen. ’Dat wil toch nog niet zeggen dat ik zou vinden dat je iemand kwaad mag doen.’ Maar een van de meest verontrustende ontdekkingen in de studie van Belson was, dat het zien van tv-geweld geen „verandering bracht in de bewuste opvattingen van de jongens over” geweld. Blijkbaar knaagde het voortdurend in zich opnemen van geweld aan hun onderbewuste weerstanden tegen geweld.

De bijbel zegt in Psalm 11:5: „Jehovah zelf onderzoekt zowel de rechtvaardige als de goddeloze, en al wie geweld liefheeft, haat Zijn ziel stellig.” Onthult jouw smaak op het gebied van tv-programma’s dat je van vrede of dat je van geweld houdt?b

’Onrealistische rozegeur en maneschijn’

’Het kan toch zeker geen kwaad om naar niet-gewelddadige programma’s te kijken’, zou je kunnen denken. Misschien niet. Dr. George Gerbner zegt desalniettemin: „Veel dingen (op de televisie) worden geïdealiseerd. Ze worden onrealistisch voorgesteld, alsof het allemaal rozegeur en maneschijn is.” Merk op welke uitwerking dit alles op een jongere had. „Ik had er nog nooit zo bij stilgestaan welke uitwerking televisie op mij had, totdat ik thuis problemen begon te krijgen. . . . Ik besefte dat de reden waarom ik mij zo ongelukkig voelde met mijn relaties tot het gezin, schuilde in het gevoel ergens ver in mijn achterhoofd dat ze niet beantwoordden aan het volmaakte gezinsleven dat ik op de televisie zag.” — Tijdschrift Teen.

Het leven is allesbehalve volmaakt. In tegenstelling tot de alwijze tv-ouders, die zich nooit zorgen schijnen te maken over de huur of de doktersrekening, kan het zijn dat jouw ouders met zware financiële en emotionele lasten te kampen hebben. Het zou toch gewoon niet eerlijk zijn hen te vergelijken met figuren die niet meer zijn dan produkten van de fantasie van een schrijver? De raad van de bijbel luidt: „Eer uw vader en uw moeder” (Efeziërs 6:2). Dat kun je het beste doen door met hen te praten en hen te leren kennen in plaats van op te gaan in het leven van denkbeeldige figuren.

Kun je door tv aan de drank raken?

Is het je ooit opgevallen hoe vaak je favoriete televisiester naar een alcoholisch drankje grijpt? Maar ondanks al dat drinken krijg je maar weinig te zien van de duizelingen, hallucinaties en aftakeling waarmee volgens de bijbel overmatig drinken gepaard gaat. — Spreuken 23:29-35.

Dr. Thomas Radecki, psychiater en voorzitter van een Amerikaans Nationaal Verbond tegen Televisiegeweld, zegt: „Het adverteren met en het nuttigen van alcohol in tv-advertenties en -programma’s speelt een grote rol in het toenemend alcoholmisbruik. Het gemiddelde kind zal op tv 75.000 keer alcohol hebben zien drinken voordat het de leeftijd heeft bereikt waarop het volgens de wet mag drinken.” Zou louter het zien van al dat alcoholgebruik jou kunnen beïnvloeden? Dr. Radecki brengt ons in herinnering dat „alcoholmisbruik en geweld de twee snelst groeiende doodsoorzaken in de VS zijn”.

En hoe staat het met die vlotte reclamespotjes? De schrijver Vance Packard zegt: „Tegen de tijd dat de gemiddelde Amerikaanse jongere de middelbare school achter de rug heeft, is hij het doelwit geweest van meer dan vijftienhonderd uur televisiereclame.” Een lichtgelovig publiek wordt gehersenspoeld tot het denkt dat men bij het minste of geringste pijntje dit of dat middel moet innemen. Als je onaantrekkelijk bent, dan is de oplossing gelegen in het juiste mondwatertje, de juiste tandpasta of deodorant. Ja, zelfs het krijgen van een baan kan afhangen van het gebruik van de juiste shampoo! ’Maar daar laat ik me niet door beïnvloeden’, zeg je. O nee? Maar hoeveel van die produkten heb jij gekocht of hoe vaak ben je in de verleiding gekomen om ze te willen kopen?

Waar kan ik naar kijken?

De kans dat mensen hun tv-toestel de deur uit zullen doen, is echter tamelijk klein. Bovendien, zo waarschuwt Vance Packard, „slaan ouders die hun tv-toestel op zolder zetten, vermoedelijk door naar de andere kant”. Waarom? Packard merkt op: „De Amerikaanse televisie heeft veel te bieden dat de moeite waard is . . . Dikwijls zijn er vroeg in de avond programma’s die meesterlijk opgenomen natuurfilms laten zien — vanaf de bezigheden van buizerds, bevers, bizons tot die van bakerhaaien toe. Er verschijnen geweldig goede ballet-, opera- en kamermuziekuitvoeringen op de televisie. De tv is bijzonder goed in het verslaan van belangrijke gebeurtenissen . . . Soms komt de tv voor de dag met prachtige toneelprodukties.” Komen er waar jij woont dat soort programma’s op tv? Dan is de sleutel tot veilig tv-kijken dat je selectief bent. Gezonde tv-programma’s kunnen voor velen ontspannend en echt verkwikkend zijn.

Ongetwijfeld bekommeren je ouders zich erom waarnaar je kijkt en hoeveel tijd je eraan besteedt. Waarom zou je niet eens een gezinsbespreking voorstellen over het onderwerp televisie en de manier om het tv-kijken beter in de hand te houden? Sommige gezinnen spreken af dat het toestel uitsluitend aangezet wordt als het gebodene echt de moeite waard is. Verder bevelen sommige deskundigen ouders aan samen met hun kinderen tv te kijken. Op die manier kunnen zij je helpen eventuele verkeerde of onrealistische zienswijzen die er ten beste worden gegeven, te doorzien. Zo kan tv-kijken een gezinsbezigheid zijn.

Bedenk: Televisie is een fascinerend medium, maar de programma’s kunnen gevaarlijk zijn. Leer het te beheersen. Anders kan het gebeuren dat het jou beheerst.

[Voetnoten]

[Illustraties op blz. 19]

Sommige deskundigen geloven dat kijken naar tv-geweld je tot geweld kan aanzetten