Jonge mensen vragen . . .
Hoe staat het met video-clips?
„Heb je de nieuwe song van . . . al gezien?” „Houd je ogen gericht op de muziek!”
MERKWAARDIG? Toch niet, dank zij de razend populaire nieuwe kunstvorm in de muziekindustrie — video-clips. Deze minifilmpjes (gewoonlijk drie tot vijf minuten lang) „veranderen een song in een nooit-gedacht schouwspel”, zoals het tijdschrift Seventeen schreef.
Maar waarom nemen video-clips zo’n geweldige vlucht? Waarom zijn video-clips volgens het tijdschrift Rolling Stone plotseling „een bijzonder krachtige factor in de muziekindustrie” geworden? Waarom besteden artiesten en platenmaatschappijen duizenden, ja zelfs honderdduizenden dollars aan het maken van een video-clip van een song? Het antwoord is eenvoudig: de videofilmpjes stimuleren de platenverkoop. En dat ’klinkt als muziek in de oren’ van de platenindustrie, die in de Verenigde Staten gedurende de laatste vier jaar haar opbrengsten voortdurend zag afnemen.
Maar er is een andere reden voor de video-explosie: Door de videofilmpjes wordt de carrière van een nieuwe artiest vaak krachtig gestimuleerd. In de afgelopen paar jaar hebben ettelijke nieuwe nummers hun positie bovenaan op de hitlijst hoofdzakelijk aan een sterke video-clip te danken gehad. In één geval slaagde een artiest er acht jaar lang niet in een hit te maken totdat zijn video-clip steeds opnieuw op een bepaald kabelnet werd uitgezonden. Het resultaat? De verkoop van de plaat schoot omhoog.
Waarom houden jongeren van video-clips? „Ze bevatten elementen die aantrekkelijk zijn voor jonge mensen — mooie auto’s, goede muziek”, legt de 19-jarige Andrew uit. „Ik vind het dansen leuk”, voegt de even oude Sherry eraan toe. Veel jongeren willen graag de bijpassende videobeelden zien als zij een song hebben gehoord die zij goed vinden. De 17-jarige Dave legt uit: „De video-clip is de manier waarop de zanger tot uitdrukking brengt waar de song over gaat. Hij beschrijft de song ermee.”
Ja, video-clips hebben de platenindustrie nieuw leven ingeblazen. Maar wat voor inhoud hebben deze drie tot vijf minuten durende minifilmpjes? Is het altijd een onschuldige vorm van vermaak? Of bestaat er reden om op zijn minst selectief te zijn?
Video-clips — Waar gaan ze over?
Er bestaan in wezen twee soorten video-clips: de concert-clip, die een video-opname is van het optreden van de artiest die zijn of haar song zingt/speelt, en de concept-clip, die neerkomt op een interpretatie van de song en een verhaal vertelt bij de muziek. Heeft het verhaal iets met de tekst van de song te maken? Niet altijd. Doet dat ertoe? Eigenlijk niet — te oordelen naar de reacties van kijkers.
Het is daarom niet verwonderlijk dat video-clips vaak bizar zijn. Merk bijvoorbeeld op hoe Fred Bruning in Maclean’s één video-clip beschreef: „Een punk-achtige zanger staat op het dak van iets dat lijkt op een prehistorische wolkenkrabber, terwijl in lompen gehulde zwervertjes zich langs de zijkant omhoogklauwen. Ten slotte bereiken de haveloze horden het dak, maar worden dan prompt over de rand geslingerd door elektrische ontladingen die de zanger opwekt door met zijn lichaam een dynamo kort te sluiten. Op de achtergrond zien wij het silhouet van een naakte vrouw die met touwen is gebonden en zich op het ritme van de muziek probeert los te worstelen. In de laatste scène zien wij de uitgeputte zanger, de schooiertjes, die ongelooflijk genoeg het gebouw een tweede keer hebben beklommen, en een enorm scherm dat gevuld is met een dreigend vrouwengezicht dat wij eerst als tatoeëring op de arm van de zanger zagen.”
Een aantal video-clips gaat echter nog verder dan het bizarre en heeft een ander thema: seks en geweld. Zo merkt Newsweek op dat „verscheidene [video-]clips draaien om in leer uitgedoste vrouwen in taferelen met martelingen, slavernij en geweld”. Rolling Stone voegt eraan toe: „De zekerste en kortste weg om een pakkende video-clip te maken schijnt een flinke dosis seks, geweld of beide te zijn.”
Welke uitwerking kunnen zulke video-clips op jou hebben? Ten eerste zet zich een visuele interpretatie van de song in je geest vast. Nadien zul je je iedere keer dat je de song hoort, waarschijnlijk herinneren wat je op het videofilmpje zag. Dave vertelt: „Een bepaalde song vond ik erg goed. Toen zag ik de video-clip. Daarin werd getoond hoe de zangeres achterna werd gezeten door wat mij een verkrachter toescheen. Daarna dacht ik iedere keer als ik die song hoorde, aan deze video-clip.”
Het is te begrijpen dat veel mensen bezorgd zijn. Sue Steinberg, voormalig produktieleidster van een televisiemaatschappij, maakte bezwaar tegen het „geweld tegen vrouwen. . . . Ze willen blijkbaar zien hoe ver ze kunnen gaan. En het wordt steeds erger”, aldus de aanhaling in het muziekblad Rolling Stone.
Een ander populair thema in video-clips is het monsterlijke. Film & Comment beschrijft een video-clip waarin een artiest „een onwillige bruidegom” uitbeeldt „die voor het altaar de moed verliest en het hele bruiloftsgezelschap, zijn verloofde incluis, ziet veranderen in een soort levende doden die hem door de huwelijksvoltrekking in hun gelederen willen inlijven”.
Dit wil niet zeggen dat alle video-clips seks, geweld of het monsterlijke tot thema hebben. Sommige pogen een boodschap over te brengen — zoals broederschap of geweldloosheid. In alle eerlijkheid moet echter worden toegegeven dat zulke video-clips eerder uitzondering dan regel zijn.
„Ik zou het nooit meer doen!”
In een andere populaire video-clip, Thriller, ziet men de zanger eerst veranderen in een „kat-mens” en vervolgens in een dansend „monster”. Omdat het klaarblijkelijk niet de bedoeling was dat kijkers eruit zouden opmaken dat het filmpje tot spiritisme aanmoedigt, begint het met de ontkenning: „Op grond van mijn sterke persoonlijke overtuiging wil ik beklemtonen dat deze film in geen enkel opzicht een geloof in het occulte onderschrijft. — Michael Jackson.” Niettemin was het filmpje zo realistisch dat sommigen die het zagen, toegaven dat zij in het begin ontzet waren. Wat wilde men met deze korte film overbrengen? En hoe denkt de zanger, Michael Jackson, er achteraf over?
„Ik zou het nooit meer doen!” zegt Jackson, „Ik wilde alleen maar een goede, grappige korte film maken, en niet opzettelijk iets op het scherm brengen om mensen schrik aan te jagen. Ik was niet van plan iets slechts te doen. Ik wil doen wat goed is. Ik zou nooit meer zo iets willen doen.” Waarom niet? „Omdat een heleboel mensen er aanstoot aan hebben genomen”, legt Jackson uit. „Het geeft mij een schuldig gevoel. Ik wil niet dat zij zich zo voelen. Nu besef ik dat het niet zo’n goed idee was. Ik zal nooit meer zo’n video-clip maken!” Hij vervolgt: „Ik heb zelfs verdere distributie van het filmpje waarover ik zeggenschap heb, tegengehouden, met inbegrip van het uitbrengen ervan in enkele andere landen. Er worden allerlei dingen voorgesteld om de verkoop van Thriller te stimuleren. Maar ik zeg ze, ’Nee, nee, nee. Ik wil niets meer voor Thriller maken. Geen Thriller meer.’”
Wat zul jij doen?
Welnu, hoe staat het met video-clips? Is het redelijk om te concluderen dat alle video-clips slecht zijn en dat je er daarom niet naar moet kijken? Nee, net zo min als je kunt zeggen dat alle films of alle songs of alle tv-programma’s slecht zijn. Maar één ding staat vast. Net zoals in het geval van films, songs en tv-programma’s, IS HET BELANGRIJK HEEL SELECTIEF TE ZIJN.
Maar dit kan een werkelijke uitdaging voor je betekenen. De 20-jarige Brian legt uit: „Je weet niet altijd wat het volgende is dat je te zien krijgt. Misschien wil je van een bepaalde artiest een filmpje zien, maar wellicht worden er eerst andere getoond — goede en slechte. Het is niet gemakkelijk om selectief te zijn als in een tv-programma een heleboel video-clips getoond worden.”
Wat kan jou helpen bij de beslissing of jij een bepaalde video-clip als amusement kunt bezien? Wel, je komt een heel eind als je jezelf afvraagt: Voldoet de video-clip aan bijbelse beginselen? Beschouw eens één of twee voorbeelden.
Ten aanzien van immorele seks zegt de bijbel: „Aangezien u Gods volk bent, is het niet juist dat aangelegenheden van seksuele immoraliteit of onzedelijkheid of hebzucht onder u zelfs maar ter sprake komen” (Efeziërs 5:3, 4, Today’s English Version). Aangezien zulke dingen ’zelfs niet ter sprake mogen komen’ onder Gods volk, wat vind je dan van video-clips met thema’s die seksuele immoraliteit suggereren?
Over geweld zegt de bijbel: „Jehovah zelf onderzoekt zowel de rechtvaardige als de goddeloze. En al wie geweld liefheeft, haat Zijn ziel stellig” (Psalm 11:5). Als wij vrijelijk video-clips bekijken die zinloos geweld bevatten, mogen wij er dan aanspraak op maken dat wij personen zijn die het geweld niet liefhebben?
Zonder nu alle video-clips te willen veroordelen, ben je het er niet mee eens dat ware christenen elke video-clip moeten verwerpen (evenals elke andere vorm van amusement) die gekenmerkt wordt door seks, geweld, occultisme of een ander thema dat duidelijk in strijd is met de beginselen die in Gods Woord de bijbel staan uiteengezet? En waarom zou je personen op een voetstuk plaatsen die zulke dingen maken?
Hoe dien je te handelen? Misschien wordt dat het best samengevat door de jonge Bob, die zei: „Wees erg selectief. Wees op je hoede voor zowel de songs als de video-clips. Wees bereid de tv af te zetten.”
[Inzet op blz. 18]
Video-clips „veranderen een song in een nooit-gedacht schouwspel”
[Inzet op blz. 19]
Video-clips zijn vaak bizar
[Inzet op blz. 19]
„De zekerste en kortste weg om een pakkende video-clip te maken schijnt een flinke dosis seks, geweld of beide te zijn”
[Inzet op blz. 20]
„Ik zal nooit meer zo’n video-clip maken!” — Michael Jackson
[Inzet op blz. 20]
„Wees erg selectief. Wees op je hoede voor zowel de songs als de video-clips”