Chocolade in de beklaagdenbank — Wat is het bewijsmateriaal?
GETUIGEN en deskundigen hadden hun verklaringen afgelegd. De openbare aanklager en de advocaat van de beklaagde hadden hun laatste samenvattingen gehouden. De jury had zich teruggetrokken om het bewijsmateriaal te overwegen en haar besluit te nemen. Urenlang had een zeer geïnteresseerd publiek in de rechtszaal met aandacht gevolgd wat er door een gestage stroom van getuigen vóór en tegen de gedaagde was aangevoerd. Nu wachtten zij op de uitspraak van de jury.
De verdachte wachtte ook. En of het nu door de warmte of door ongerustheid kwam, hij zag eruit of hij zou smelten. Terwijl hij wachtte, liet hij zijn zaak in gedachten nog eens de revue passeren. Hij dacht aan zijn eigen verhaal over zijn vroege jaren.
Het getuigenis van de verdachte
In 1519, zo had hij het hof verteld, leidde de Spaanse ontdekkingsreiziger Hernán Cortez een expeditie naar het hart van Mexico om de schatten aan goud en zilver van de Azteken buit te maken. De keizer Montecuzoma en zijn onderdanen zagen in Cortez en zijn soldaten „witte goden, opgerezen uit de zee”. Zij werden verwelkomd en onthaald en er werd hun een koude, bittere drank aangeboden die erg populair was onder de Azteekse gastheren. Deze drank werd cacahuatl genoemd.
De Spanjaarden vernamen dat de Azteken geloofden dat een van hun profeten de zaden van de cacaoboom uit het paradijs had meegenomen en ze in zijn tuin had geplant. Door het vocht te drinken dat uit de zaden werd geperst, verwierf hij een universele wijsheid en kennis. Montecuzoma zelf geloofde dat het hem niet alleen kracht en energie gaf, maar ook zijn afnemende seksuele vermogen stimuleerde. Daarnaast dienden de cacaobonen ook als betaalmiddel.
Cacahuatl was te bitter voor de Europese smaak van de veroveraars, maar de toevoeging van wat suiker was een enorme verbetering, en Cortez besloot deze gezoete versie, chocolatl genoemd, bij het Spaanse hof te introduceren. In Spanje was de nieuwe drank een onmiddellijk succes. De voor elke nieuwe mode zeer gevoelige adellijke dames lieten zich in de kerk door hun kamenier dampende koppen chocolatl brengen. De vraag naar deze exotische drank steeg snel, en al spoedig brachten Spaanse schepen regelmatig voorraden cacaobonen mee uit de landen rond de evenaar, waar het gewas werd geteeld.
De herkomst en het recept van deze ongewone en interessante drank werden zorgvuldig geheim gehouden. Maar het geheim lekte uit toen Spaanse monniken het aan monniken in Italië onthulden. De drank verspreidde zich razendsnel naar Italië, Frankrijk, Engeland en de rest van Europa. Elk land voegde zijn eigen aromastoffen toe.
In al deze landen, zei de gedaagde, en in 1765 ook in de Verenigde Staten, ontstonden fabrieken met moderne methoden om cacaobonen om te zetten in chocolade, en later in melkchocolade, chocoladerepen, chocolade met noten erin, chocolade met kersen erin en chocolade met een caramelvulling. In Italië kent men een chocoladepasta. In sommige landen serveert men vlees met een chocoladesaus. In Denemarken worden chocoladesandwiches als snacks gegeten. Er is ook chocoladetabak en chilisaus met een chocoladesmaak. U kunt zelfs bijen en sprinkhanen met een laagje chocolade eromheen krijgen, had de gedaagde met een glimlach gezegd. Maar de rechter had gekokhalsd en snel een slokje water genomen.
„Het is duidelijk”, waren de slotwoorden van de verdachte geweest, „dat de wereld aan mij verslaafd is. Maar dit vormt geen beschuldiging van een strafbaar feit, het getuigt van mijn goede karakter, zoals de feiten hebben aangetoond.”
De gedaagde herinnerde zich nog goed hoe de openbare aanklager zijn zaak opbouwde. Eén van de getuigen die werd opgeroepen om een verklaring af te leggen die als bijzonder schadelijk voor de verdediging werd beschouwd, was een 20-jarig meisje. Haar gezicht droeg de littekens van een ernstige vorm van acne of jeugdpuistjes. De getuige verklaarde dat zij iedere week drie of vier repen chocolade at. Na haar volgde nog een hele stoet getuigen die allemaal last hadden van dezelfde huidziekte en zonder uitzondering verklaarden ettelijke chocoladerepen per week te eten.
Hij herinnerde zich ook de arts die verklaarde dat voor vrijwel iedere hem bekende arts chocolade behoorde tot de voedingsmiddelen die allergische reacties veroorzaken. Hij kon zich de gezichten te binnen brengen van al die mensen die onder ede hadden verklaard dat zij, na chocolade gegeten te hebben, last kregen van netelroos, migraine of maagklachten.
En dan was er de tandarts die het hof vertelde dat chocolade tandbederf veroorzaakte. Anderen uitten deze zelfde bewering. Een andere arts verklaarde dat chocolade schuldig was aan het veroorzaken van een hoog cholesterolgehalte in het bloed, wat weer een verhoogd risico voor hartkwalen met zich meebrengt. Deze getuige werd gevolgd door een deskundige die beweerde dat ’chocolade vol zat met cafeïne’ en dat men beter thee of koffie kan drinken. Hiermee liet de openbare aanklager zijn pleidooi eindigen.
De gedaagde herinnerde zich hoe ingenomen hij was met de eerste getuige voor de verdediging. Een bekend specialist voor allergische ziekten verklaarde: „Met mogelijk melk en suiker als uitzondering, is chocolade waarschijnlijk wel het meest bekritiseerde voedingsmiddel. . . . Het wordt tijd te proberen de waarheid van de mythe te scheiden. Dit wordt daarom zo belangrijk, omdat chocolade een zeer hoge voedingswaarde heeft en dus zeer waardevol is als het erom gaat uit weinig massa heel veel energie te putten.”
De getuige werd gevraagd naar de relatie tussen chocolade en jeugdpuistjes. Hij zei: „Een aantal jaren werd chocolade als vanzelfsprekend als een van de belangrijkste verwekkers van acne beschouwd, omdat men dacht dat het eten ervan een toename van lipiden in het bloed veroorzaakte en zo de activiteit van de talgklieren beïnvloedde.” Hij verwees naar wetenschappelijk onderzoek waarbij men had geconcludeerd „dat chocolade geen speciaal effect op jeugdpuistjes had”.
Er werd een recent onderzoek aangehaald dat was verricht aan de Universiteit van Pennsylvania. Het betrof 65 lijders aan acne. Zij begonnen dagelijks grote hoeveelheden chocolade te eten. Bij 46 van hen trad geen verandering op, met tien ging het beter en negen gingen achteruit. Toen dezelfde patiënten snoepgoed kregen dat er hetzelfde uitzag maar geen chocolade bevatte, vertoonden 53 van hen geen verandering, ging het met vijf beter en gingen zeven achteruit. Er werd ook naar voren gebracht dat in een recent onderzoek bij de marine een groep matrozen die aan jeugdpuistjes leden, vier weken lang elke dag minstens drie chocoladerepen te eten kregen. Dit had geen invloed op hun huidaandoening.
En hoe zit het met migraine, maagklachten en netelroos waarvan sommigen hebben verklaard dat zij er last van kregen na het eten van chocolade? Ja, het bewijsmateriaal toonde duidelijk aan dat chocolade bij sommige mensen deze reacties kan oproepen. De gedaagde herinnerde zich dat deze erkenning hem onrustig op zijn stoel heen en weer had doen schuiven. De arts was het er mee eens dat „chocolade op zich de aanstichter kan zijn van allergische, toxische . . . reacties”, maar hij wees er ook op dat, gezien het wijdverbreide gebruik van chocolade, de allergische reacties betrekkelijk gering waren. Hij had ook het idee dat chocolade vaak als zondebok gebruikt wordt in gevallen waar de diagnose „moeilijk of onbekend” is, en dat chocolade „de schuld krijgt en zonder onderscheid wordt verboden, terwijl daar vaak maar weinig rechtvaardiging voor bestaat”. Hij zei ook nog: „Er zijn veel minder gedocumenteerde overgevoeligheidsreacties op chocolade dan er algemeen onder zowel artsen als leken wordt gedacht.”
De gedaagde was bijzonder geïnteresseerd in de verdediging tegen de aanklacht dat chocolade tandbederf veroorzaakt. Hij had geluisterd naar rapporten van studies door drie onderzoekcentra, waaronder het [Amerikaanse] Nationale Instituut voor Gebitsonderzoek. Hun bevindingen waren dat chocolade een stof bevat die bederf tegengaat — mogelijk het vet dat erin zit — en die de tanden bedekt en ze daardoor tegen bederf beschermt.
Niettemin bestaat 55% van het gewicht van een chocoladereep uit suiker, en suiker veroorzaakt wel degelijk tandbederf. Maar het kan zijn dat de stof in chocolade die bederf tegengaat, een compensatie vormt voor het bederf-vergrotende karakter van de suiker. Bovendien kleeft voedsel dat zetmeel bevat, zoals aardappels, veel langer aan de tanden dan de sneloplosbare suiker, zodat zulk voedsel wel eens meer schuld kan hebben aan tandbederf!
Geamuseerd herinnerde de gedaagde zich de verklaring van een vrouwelijke deskundige van de Pennsylvania State University: „Uw lichaam kan geen onderscheid maken tussen de suikers uit fruit, groenten, melk of honing of die uit chocolade en suikerwaren.” En hij moest grinniken toen hij zich de verklaring herinnerde over een onderzoek van de Universiteit van Texas waar ontdekt was dat een rivaal, een lekkernij gemaakt van de peulen van de carobbeboom, vijfmaal zo veel risico van tandbederf oplevert!
De verdediging ging verder. Nee, het is niet waar dat chocolade een hoog gehalte aan cholesterol in het bloed veroorzaakt. Sommige deskundigen hebben aangetoond dat het vet in chocolade verzadigd is, „maar dat het in tegenstelling tot andere verzadigde vetten blijkbaar niet tot een verhoging van het cholesterolgehalte in het bloed leidt. Omdat het een plantaardig produkt is, bevat pure chocolade geen cholesterol. Degenen die bezorgd zijn voor hartkwalen,” vervolgde het artikel dat hierover verslag uitbracht, „hoeven chocolade niet te mijden, afgezien dan van het feit dat chocolade kan bijdragen tot een teveel aan calorieën”. Dus als u calorieën telt, pas dan op: een chocoladereep van 40 gram bevat 220 calorieën!
Niettemin troostte de gedaagde zich door zich de verklaring te binnen te brengen dat dit niet allemaal „lege calorieën” waren zoals sommigen willen beweren. In chocolade bevinden zich kleine hoeveelheden eiwitten, vitamine A, D, E en K, linolzuur, calcium, thiamine, riboflavine, fenylethylamine en ijzer.
Ja, het is waar, in chocolade zit inderdaad wat cafeïne. Maar veel minder dan in een kop thee of koffie. Hoeveel minder? Veertig gram bittere chocolade bevat ongeveer acht tot dertien milligram cafeïne, terwijl een kop koffie 100 tot 150 milligram bevat.
Ten slotte verklaarde een deskundige nog dat Montecuzoma en zijn onderdanen gelijk hadden. Chocolade is een machtig middel tegen vermoeidheid en het geeft de gebruiker inderdaad kracht en energie. Atleten en soldaten in een leger te velde maken er gebruik van. Toen Hillary’s expeditie de Mount Everest beklom, namen zij honderden ponden chocolade en cacao mee. En toen de Amerikaanse astronauten van de Gemini de ruimte ingingen, hadden zij chocolade bij zich.
Op dit punt aangekomen werden de herinneringen van de gedaagde onderbroken. De mannen en vrouwen van de jury liepen weer terug naar hun plaatsen. De rechter vroeg de gedaagde op te staan. Er viel een diepe stilte in de zaal toen de donkerbruine gedaagde opstond en de jury aankeek. Dit was het moment waar het publiek met spanning op had gewacht. Dit was het beslissende ogenblik.
„Dames en Heren van de jury”, vroeg de rechter, „bent u tot een besluit gekomen?”
De voorzitter keek ongelukkig. „Nee”, zei hij eenvoudig. „Wij konden niet tot een eenstemmig besluit komen. Onze gevoelens waren verdeeld. Sommigen achtten hem schuldig, maar de rest van ons vond dat hij onschuldig was.”
Er ontstond geroezemoes in de rechtszaal. Een jury die niet tot overeenstemming komt! Wat zal er nu gebeuren? De rechter zou daar later over beslissen. Maar waar is het publiek nu aan toe? Voorlopig moet iedereen zich maar zelf een oordeel vellen over de verdachte.
En hoe is het met meneer Chocolade? Hoe voelde hij zich? „Ik ben tevreden. Ik ben lang niet zo slecht als men mij vaak afschildert, maar ik ben ook niet volmaakt.” Hij dacht een ogenblik na, en voegde er toen met een vergenoegde uitdrukking aan toe: „Maar welk voedsel is volmaakt, behalve onbesmette moedermelk?”
Bij een gelegenheid dat Jehovah’s volk rouw bedreef, werd hun gezegd ’het vette te eten en het zoete te drinken’ en niet bedroefd te zijn maar in plaats daarvan vreugdevol (Nehemía 8:10). Het is goed te bedenken dat ’het koninkrijk Gods niet eten en drinken betekent’ en dat ’spijzen die God heeft geschapen om met dankzegging te worden gebruikt’, met matigheid genuttigd mogen worden. — Romeinen 14:17; 1 Timótheüs 4:3, 4.
[Inzet op blz. 22]
U kunt zelfs bijen en sprinkhanen met een laagje chocolade eromheen krijgen
[Inzet op blz. 22]
Chocolade kan bij sommigen allergische reacties oproepen
[Inzet op blz. 23]
Pas op: Een chocoladereep van 40 gram bevat 220 calorieën!
[Inzet op blz. 24]
De beklimmers van de Everest en de astronauten in de ruimte hadden chocolade bij zich