Hebt u zich al opgemaakt?
Cosmetica in Amerika — Door de ogen van een vrouw
ZO JA, dan was die schoonheid die u vanuit de spiegel een glimlach toewierp vermoedelijk een creatie uit boenwas, wonderolie, schellak en de lijkjes van op witte schildluis gelijkende vrouwtjesinsekten!
Een exotische wezen? Kan zijn. Maar grotendeels gaat het hier toch over de gemiddelde vrouw die juist klaar is met haar make-up — haar „gezicht heeft gedaan” — en nu gereed is om de wereld onder de ogen te komen!
’Ik voel mij gewoon niet aangekleed als ik geen lippenstift op heb’, is een gevoel van veel vrouwen die cosmetica even belangrijk vinden als het dragen van kleren. Maar waarom zijn ze voor de ene vrouw zo noodzakelijk, terwijl de ander ze niet nodig heeft? Bevordert make-up nu het uiteindelijke schoonheidsdoel of doet het er afbreuk aan? Kunt u alles geloven wat u in de advertenties leest en zo niet, hoe kunt u dan feiten van fantasie onderscheiden? Laten wij dit voor miljoenen vrouwen zo fascinerende (en soms zo frustrerende) onderwerp eens nader verkennen.
Adverteren doet verkopen
Door de hele geschiedenis heen werden de opvattingen over cosmetica en de betamelijkheid ervan in belangrijke mate bepaald door de grillen van de heersende vorst of regering. Ongeveer tot aan de Eerste Wereldoorlog werden de gezichten nu eens wel, dan weer niet opgemaakt; daarna kwam de kosmetische industrie op gang. Amerikaanse cijfers laten een groei zien van een bruto-opbrengst van bijna $40 miljoen in 1914 tot meer dan $13 miljard in 1982, en deze fenomenale groei is voor een groot deel toe te schrijven aan de reclame.
Een beeldschone dame op het televisiescherm koert: „Het is duur, maar ik ben het waard.” De verkoopster vraagt: „Neemt u de gelei, mevrouw? Daar hebt u niets aan zonder de balsem. U moet de ene ’s ochtends en de andere ’s avonds aanbrengen.” Produkt X „werkt . . . in de opperhuid om de natuurlijke regeneratie van de huid te versnellen . . . De huid krijgt . . . een jonger aanzien”, belooft de prospectus.
Laten wij eens onderzoeken wat u hebt gekocht. In het eerste geval betaalde u meer voor het artikel, maar wat u zich hebt laten „aansmeren” is de streling van uw ego: „wees-goed-voor-uzelf”. In het tweede geval wilde u één produkt kopen, maar schafte u zich de „complete set” aan, omdat ’u aan het ene niets hebt zonder het andere’. En wat het derde geval betreft: aangezien het tempo van de celregeneratie versneld wordt wanneer er gewonde of beschadigde huid te repareren valt, is het principe van uw derde aankoop, zo legt het tijdschrift Money uit, dat er ’een onzichtbare en onschadelijke ontstekingsreactie op gang wordt gebracht die de produktie van nieuwe cellen drastisch opvoert. Hoewel de nieuwe cellen op het stratum corneum [de bovenste huidlaag] dan jong en elastisch mogen zijn, is daaronder die oude, uitgezakte dermis nog even geplooid en rimpelig aanwezig’. Voor een bedrag van $39,50 per ounce werd er geen wezenlijke verjonging, maar hoop gekocht.
Een ander machtig reclame-instrument zijn de damestijdschriften. „’Van een heel prille leeftijd af worden de normale onzekerheden van de vrouw enorm vergroot’ door de voorverpakte perfectie die in de damesbladen wordt afgeschilderd”, zegt Ellen McCracken, Ph.D., die een onderzoek doet naar de uitwerking van damestijdschriften. Hoe intensief wordt er geadverteerd? Volgens Advertising Age zegt McCracken dat „de damesbladen altijd aan de kop staan”. Een bepaalde uitgave bevatte 76 procent advertenties! „Als men erbij optelt wat er in het redactionele gedeelte verstopt zit, is bijna 95 procent van het tijdschrift advertentie”, zegt zij. Wat kosten deze advertenties? Een hele achterpagina werd maandelijks verkocht voor $99.000. Daar gaat heel wat lippenstift in zitten!
Betekent een hogere prijs een betere kwaliteit?
Is er een verschil tussen de lippenstift van ƒ 2,95 in de supermarkt en die van ƒ 19,95 in de parfumerie? Dat hangt ervan af aan wie u het vraagt. Ja, zeggen de cosmetica-giganten; nee antwoorden de fabrikanten die een goedkoper produkt brengen. De goedkopere merken stellen dat de prijsverschillen verklaard worden door verpakking en verkoopmethoden, terwijl de grote kosmetische industrieën het hebben over research voor nieuwe produkten, meer variatie in kleuren en tinten, en hogere advertentiekosten als redenen voor hun hogere prijzen.
Het is zoals werd verklaard door Margaret Morrison, een redactrice van de FDA, de Amerikaanse regeringsinstelling die toezicht houdt op de kwaliteit van voedsel, geneesmiddelen en cosmetica: „Hoewel de cosmetica-advertenties soms magische ingrediënten suggereren, blijkt bij chemische analyse dat de produkten in iedere categorie — lippenstiften, gelaatscrèmes en deodorants — in wezen gelijksoortig van samenstelling zijn.”
Interessant is dat kosmetische bedrijven de fabricage van hun produkten dikwijls aan dezelfde fabriek opdragen en dan elk zelf hun eigen verkoopbeleid voeren, hetgeen betekent dat alleen de namen en de verpakking anders zijn, omdat tal van concurrerende kosmetische artikelen volstrekt gelijk zijn aan elkaar. Deze praktijk zal geen schade opleveren voor uw gezondheid, alleen voor uw portemonnee.
Onduidelijke aanduidingen
Wees op uw hoede, want veel termen die in de reclame en in de beschrijving van cosmetica worden gebruikt, zijn niet duidelijk gedefinieerd. Een advertentie zal bijvoorbeeld beweren dat een produkt een „hoogwaardige verzachter” is. In welk opzicht hoogwaardig? Of hoe staat het met de toepassing van de term „medicated” (medicinaal) op cosmetica? Er bestaat geen wettelijke definitie voor ’medicinaal’ en op het ogenblik betekent het wat de fabrikant maar wil. En die produkten met een „diepte-reinigende” werking? Het Medically Based No-Nonsense Beauty Book (Het medisch gefundeerde schoonheidsboek zonder poespas) antwoordt: „Er is doodeenvoudig geen enkel middel verkrijgbaar dat in verstopte poriën dringt en ze reinigt. Geloof geen enkele advertentie die beweert dat het produkt in kwestie dit huzarenstukje wel presteert.” De FDA oppert dat u zulke uitdrukkingen maar „met een korreltje zout” moet nemen.
En hoe zit het met de hypoallergene cosmetica? Het voorvoegsel „hypo” betekent „minder”, dus hypoallergeen betekent eenvoudig minder allergeen. Het Consumers’ Research Magazine (Tijdschrift voor Consumentenonderzoek) citeerde een uitspraak van de FDA: „Er bestaat op dit moment geen specifiek voorschrift dat het begrip ’hypoallergeen’ of soortgelijke termen nauwkeurig omschrijft of het gebruik ervan regelt. Consumenten die beducht zijn voor allergische reacties op cosmetica, moeten één ding eens en vooral begrijpen: ’Non-allergene’ cosmetica — dat wil zeggen cosmetica die gegarandeerd nooit een allergische reactie zullen oproepen — bestaan niet.”
Andere termen worden zorgvuldig gekozen om in advertenties geen onwaarheden te debiteren. Volgens het tijdschrift Money kunt u uitdrukkingen tegenkomen als „strijkt rimpels glad” of „voorkomt kraaiepootjes”, maar „verwijdert rimpels” zult u niet zien staan. Produkten die een beschermingsfactor tegen zonnebrand bezitten, bevatten een ultraviolette straling absorberende chemische stof die voortijdige rimpels door de inwerking van het zonlicht kan helpen „voorkomen”. Bestaande rimpels kunnen worden ’gladgestreken’ — minder opvallend gemaakt — door crèmes die petrolatum of collageen bevatten. Petrolatum bedekt de huid zodat de weerkaatsing van het licht kleine plooitjes minder zichtbaar maakt. Collageen doet hetzelfde en trekt, wanneer het aan het huidoppervlak opdroogt, de huid samen zodat het de rimpels tijdelijk „gladstrijkt” — en dat is alles. Andere crèmes zouden werken doordat ze de huidcellen opvullen zodat een gladder oppervlak wordt verkregen. Dus of u nu kiest voor voorkomen, vullen of vlak trekken van die rimpels, de enige die rimpels echt kan verwijderen, is een plastisch chirurg.
Hoe veilig is al dat fraais?
De FDA waakt over de veiligheid van cosmetica, met inbegrip van ingrediënten, verpakking, gereedschap en juiste etikettering. Zoals bepaald bij de Amerikaanse Voedsel-, Geneesmiddelen- en Cosmeticawet van 1938, dienen cosmetica „om te reinigen, te verfraaien en de aantrekkelijkheid te vergroten”. Aangezien cosmetica uitsluitend dienen ter verbetering van het uiterlijk, beschouwt de FDA ze slechts als geneesmiddelen indien ze verandering brengen in een lichaamsfunctie. Lippenstift wordt tot de cosmetica gerekend; anti-transpiratiemiddelen worden als geneesmiddel aangemerkt, omdat de fabrikanten beweren dat ze de transpiratie remmen, dat wil zeggen verandering brengen in een natuurlijke lichaamsfunctie. Voor geneesmiddelen gelden strengere regels dan voor cosmetica.
Volgens een door de FDA gepubliceerde brochure „mag een fabrikant van cosmetica op eigen verantwoordelijkheid vrijwel ieder ingrediënt behalve kleurmiddelen [die moeten worden gekeurd op veiligheid en zuiverheid] gebruiken of ieder kosmetisch produkt in de handel brengen totdat de FDA kan aantonen dat het bij gebruik onder normale omstandigheden schadelijk kan zijn voor de gebruiker”. Verder verklaart deze instelling: „Wij kunnen dus van geen enkel kosmetisch produkt zeggen dat het absoluut veilig is, want wij hebben de veiligheidsgegevens van alle afzonderlijke ingrediënten of van het eindprodukt niet ter beschikking gekregen.”
Maar als een fabrikant van cosmetica niet kan aantonen dat zijn produkten veilig zijn, is hij wettelijk verplicht de volgende waarschuwing op het etiket te zetten: „WAARSCHUWING — De veiligheid van dit produkt is niet vastgesteld”. Veel kosmetische bedrijven verstrekken echter vrijwillig formules en veiligheidsgegevens omdat ze een goed produkt willen aanbieden en omdat het zakelijk bezien verstandig is.
De Amerikaanse wet schrijft voor dat op cosmetica alle ingrediënten naar hoeveelheid in aflopende volgorde moet worden vermeld. De redenen zijn (1) dat de consument het recht heeft te weten wat hij koopt en (2) dat dit vereiste het waarheidsgehalte in de reclame ten goede zal komen. Een voordeel van deze wet is, dat de consument in staat wordt gesteld gemakkelijker de oorzaak van een allergische reactie op te sporen. Een ander voordeel is dat het mogelijk wordt gemaakt prijsbewust te kopen. En de consument kan zich op de hoogte stellen van de ingrediënten zodat hij een goed produkt, en niet alleen een goede advertentie kan kopen. Deze lijst bevat echter niet de afzonderlijke geurstoffen, kosmetische smaakstoffen of andere ingrediënten die door de FDA worden geaccepteerd als het vakgeheim van de fabrikant.
Hoe gaat het testen van ingrediënten in zijn werk? De Amerikaanse Vereniging voor Dierenbescherming zegt dat „jaarlijks tussen de 60 en 100 miljoen dieren worden gebruikt in biomedische programma’s”, waaronder het testen van cosmetica. De Draizetest wordt gebruikt „om te bepalen in hoeverre een stof het oog irriteert. Zeep, parfums en andere alledaagse produkten worden in de ogen van albinokonijnen gedruppeld om te onderzoeken of deze dingen schadelijk zijn voor het menselijk oog”. De alternatieven die voor deze pijnlijke methode van testen worden voorgesteld, behelzen weefselcultures, computermodellen en bacteriën. Het tijdschrift Discover zegt dat veel geleerden van mening zijn dat „het aantal dierproeven uiteindelijk kan worden teruggebracht tot een fractie van het huidige aantal, en dat de computer vroeg of laat wellicht een uitstekende vervanging zal zijn voor proeven die, zoals de Draizetest, geen betrekking hebben op kwesties van leven en dood”.
Maquillage of maskerade
Een vrouw antwoordde, toen haar werd gevraagd waarom zij make-up droeg, dat zij het gevoel had er als een „lijk” uit te zien als zij het niet deed. Een ander was van mening: „Totdat ik mijn ogen gedaan heb, ben ik onzichtbaar. Dan zeggen de mensen: ’Daar gaat die aardige vrouw zonder gezicht.’” Weer anderen denken erover zoals deze vrouw: „Ik vind make-up iets afschuwelijks. Ik krijg er wat van — ik zie eruit als een geest met dat spul op mijn gezicht.”
Of iemand wel of geen make-up zal gebruiken, is uiteraard een persoonlijke beslissing. Voor hen die het wel doen, kan het een hulp betekenen als zij aan de definitie van cosmetica denken, namelijk: Om te „verfraaien, en de aantrekkelijkheid te vergroten”. Wilt u dat men aan u denkt als het leuke meisje met die mooie blauwe ogen of als het meisje met die blauwe oogschaduw?
Of wat te denken van dat geval waarin de man zich naar zijn vrouw toeboog en fluisterde: „Wat heeft dat mens met haar gezicht uitgevoerd?” Op het gezicht van de vrouw zaten bruine vegen onder de wangen en langs de neus. Over haar jukbeenderen en boven haar ogen liepen bleekroze strepen. De wangen waren knalroze, de wimpers kleefden aan elkaar van de klonten mascara, en haar lippen glansden paars binnen de zwartige potloodlijnen. „Ze heeft contour-make-up op”, antwoordde de echtgenote, die herkende hoe de vrouw getrouw de stap-voor-stap-methode van mannequins had nagevolgd om een neus smaller en de ogen groter te laten lijken, enzovoort. Maar hoe zag het eindresultaat eruit — maquillage (make-up) of maskerade (vermomming)?
Een vrouwelijke vrouw is charmant, elegant. Als zij geen make-up draagt, heeft zij haar zelfvertrouwen zonder dat. Als zij wel make-up op heeft, heeft zij zelfvertrouwen omdat zij het waardig draagt — een accentje hier, een vleugje kleur daar, om haar natuurlijke trekken beter tot hun recht te doen komen. Haar make-up zegt iets over haar, net als haar spraak en haar kleding. Zegt het iets vriendelijks, milds, spreekt er waardige kracht uit; of is het hard, opzichtig, overdonderend? Nooit mag het gebeuren dat men door de make-up de persoon niet meer ziet.
Voor wie er nieuwsgierig naar is: de aantrekkelijke dame die aan het begin van dit artikel werd genoemd, droeg lippenstift (wonderolie en boenwas), mascara (schellak) en oogschaduw (karmijn N.F. — gewonnen uit de gedroogde lijfjes van de vrouwtjes van de cochenille, een aan de schildluis verwante vuurrode luis).
Dus of u uw gezicht nu opgemaakt of naturel wilt vertonen, doe het met een zonnige glimlach!
[Inzet op blz. 21]
Is er veel verschil tussen de lippenstift van 99c en die van $7,50? „In feite vrijwel geen”, zegt een Amerikaanse overheidsinstantie
[Kader op blz. 23]
Veiligheidstips voor cosmetica
1. In alle make-up kunnen schadelijke bacteriën schuilen, dus vernieuw uw artikelen ongeveer om de vier maanden.
2. Wanneer u een nieuwe mascara koopt, gooi dan altijd het oude borsteltje weg.
3. Was uw handen voordat u make-up aanbrengt.
4. Als er water nodig is bij de make-up, gebruik dan water — en geen speeksel.
5. Maak uw borstels en make-up gerei eens per week schoon.
6. Slijp uw oogpotloden steeds om bacteriën te verwijderen. Maak puntenslijpers schoon met een in alcohol gedrenkt watje.
7. Houd potjes en flesjes goed gesloten om besmetting of bederf van het produkt te helpen voorkomen.
8. Leen geen cosmetica van anderen; ze kunnen besmet zijn; leen geen cosmetica uit; ze kunnen besmet raken.
9. Gebruik geen cosmetica op een geïrriteerde of beschadigde huid.
10. Houd cosmetica uit de buurt van kinderen.
11. Als zich een negatieve reactie voordoet, gebruik het produkt dan niet meer. Blijft de aandoening bestaan, ga dan naar de dokter en geef hem het potje of flesje, het etiket en de gebruiksaanwijzing die bij het produkt behoren.
12. Meld iedere negatieve reactie op cosmetica aan de fabrikant of distributeur die op het etiket wordt vermeld en aan de Keuringsdienst van Waren.
[Kader op blz. 24]
Wat Gods Woord zegt over versiering en charme
„Evenzo wens ik dat de vrouwen zich in welverzorgde kleding sieren, met bescheidenheid en gezond verstand.” — 1 Timótheüs 2:9
„Het zij de verborgen persoon van het hart in de onverderfelijke tooi van de stille en zachtaardige geest, die van grote waarde is in de ogen van God.” — 1 Petrus 3:4
„Charme kan bedrieglijk zijn en schoonheid ijdel; maar de vrouw die Jehovah vreest, díe verwerft zich lof.” — Spreuken 31:30