Op zoek naar technieken om zich te ontspannen

Kies uw gemakkelijkste stoel. Neem daarin plaats, maak uw das of uw schort los, trek uw schoenen uit en sluit uw ogen.

Verbeeld u nu dat uw voeten in het koele heldere water van een bergmeer bungelen. Ruik de zoete geur van bloemen. Hoor de vrolijke liedjes van zorgeloze vogels. Ervaar de prikkeling van frisse berglucht. Ban voor een paar minuten alle andere gedachten uit uw geest en mediteer over dit vredige tafereel.

Voelt u zich beter? Meer ontspannen?

WIE van ons heeft er geen behoefte aan zich te ontspannen? Volgens één autoriteit is 70 procent van de mensen die de doktoren in hun wachtkamer hebben zitten, gewoon ziek omdat zij de druk van het leven niet meer aankunnen.

Bovendien tonen nieuwe onderzoekingen aan hoe stress en andere emoties die de immunologische reacties en belangrijke functies van het lichaam beïnvloeden, verantwoordelijk zijn voor heel wat kwalen. De medische wetenschap komt tot de ontdekking dat de wisselwerking tussen lichaam en geest een belangrijkere rol speelt in de menselijke gezondheid dan voorheen werd aangenomen en men heeft daarom de tak van medische research die dit mechanisme bestudeert, een nieuwe naam gegeven — psychoneuroïmmunologie. Commentaar gevend op de fysiologische rol van de hersenen zegt Dr. George F. Solomon van de Universiteit van Californië: „Geest en lichaam zijn niet van elkaar te scheiden. De hersenen beïnvloeden allerlei fysiologische processen waarvan men eens dacht dat ze niet centraal gereguleerd werden.”

Het is daarom duidelijk dat een arts die zijn patiënten kan helpen zich te ontspannen, hun beste belangen dient. Artsen kunnen heel veel goede suggesties geven over de manier waarop iemand zich bewust kan ontspannen. Sommigen maken gebruik van elektrische apparatuur om de patiënten meer bewust te maken van de reactie van hun lichaam op bepaalde situaties, waarmee zij hun leren hun reacties bewust in de hand te houden. Biofeedback (biologische terugkoppeling) bijvoorbeeld is een techniek die wordt gebruikt om hartslag of hersengolven te manipuleren door bewuste mentale controle. Zolang lichamelijk ontspannen het doel is, hoeven er geen bedenkingen te bestaan tegen sommige van deze methoden.

Maar als artsen nu als een hulp om zich te ontspannen bepaalde TM(transcendente meditatie)-technieken en yoga of Zen aanbevelen? Steeds meer artsen doen dat. In 1978 bijvoorbeeld waren er meer dan 5000 artsen in zo’n twintig landen die groepen vormden om de medische toepassing van TM te bevorderen. Een andere meditatietechniek die vooral in sommige Europese landen populair is en waarvoor ook in andere landen de belangstelling groeit, is de zogeheten autogene training. Maar voordat iemand een dergelijke behandeling aanvaardt, zou hij of zij beslist met de feiten op de hoogte moeten zijn.

Meditatietechnieken

Meditatie betekent in de grond der zaak een onderwerp overdenken, voortdurend in gedachten ermee bezig zijn, iets overpeinzen. Maar meditatietechnieken beogen vaak iets anders.

Een gewezen Indiase goeroe, nu bekeerd tot het protestantisme, legde aan een groep Duitse geestelijken onlangs het verschil uit. Met oosterse meditatietechnieken, zo verklaarde hij, wil men zich van de werkelijkheid en van alle bewuste gedachten losmaken, dikwijls door een op een trance gelijkende toestand teweeg te brengen. Op deze manier vindt een persoon als het ware ’zichzelf’, krijgt hij vat op zijn problemen en kan hij ze met de hulp van „zijn diepste zelf” oplossen.

De Duitse arts en schrijfster Gisela Eberlein legt het met deze woorden uit: „Het is aan alle meditatietechnieken eigen dat ze op het innerlijk zijn gericht, [hetgeen resulteert in] ontspanning in diepe kalmte. Yoga, transcendente meditatie of autogene training, hoe verschillend ook, hebben nochtans een zelfde doel — zelfverwerkelijking.”

Sommige meditatietechnieken die beogen mensen tot „zelfverwerkelijking” te leiden, zijn in voorgaande uitgaven van Ontwaakt! besproken.a Een methode die nog niet is besproken maar die velen van onze lezers bekend is, in het bijzonder diegenen die in Duits-sprekende landen wonen, wordt autogene training genoemd. Een korte bespreking ervan zal ons helpen beter te begrijpen waarin bepaalde meditatietechnieken verschillen van „normale” meditatie. Dit zal de lezer helpen juiste conclusies te trekken ten aanzien van soortgelijke technieken die door artsen in zijn eigen land wellicht worden aanbevolen.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 4]

Met behulp van oosterse meditatietechnieken wil men zich van de werkelijkheid en van alle bewuste gedachten kunnen losmaken