Jonge mensen vragen . . .

Vormen romannetjes onschuldige lectuur?

„ROMANNETJES lezen is een vlucht uit de werkelijkheid”, zei een verwoed lezeres. „Ik knap ervan op als ik een romannetje lees; het maakt dat ik mijn eigen problemen beter aankan.” Haar commentaar is tamelijk typerend voor personen die regelmatig romannetjes verslinden.

Sommigen beweren dat die verhalen een doeltreffend middel tegen stress zijn. Jongeren beschouwen ze als een onschuldige blik op volwassen genoegens. En voor menigeen is het een manier om wat opwinding te brengen in een kleurloos bestaan. Doordat de romannetjes meestal kort en niet duur zijn, zijn miljoenen verslaafd geraakt aan het lezen ervan. En in dit grote aantal valt het aantal jonge mensen op. Maar is het goed als jij ze leest? Laten wij bij wijze van antwoord eens onderzoeken hoe sommige van die romans in elkaar zitten.

„En zij leefden nog lang en gelukkig”

Het onderwerp romantiek heeft de lezers door de eeuwen heen gefascineerd. En dat is uiteraard niet meer dan natuurlijk, want God heeft het verlangen om verliefd te worden en te trouwen in de mens gelegd (Genesis 1:27, 28; 2:23, 24). Het is dus niet verwonderlijk dat de romantiek een ingrediënt in de meeste verzonnen verhalen is. En dat hoeft niet beslist verwerpelijk te zijn. Er zijn zelfs romantische geschiedenissen die tot de goede literatuur worden gerekend. Maar nu deze oudere romans naar de moderne maatstaven als tam worden beschouwd, hebben schrijvers de laatste tijd gemerkt dat het winstgevend is om een nieuw soort romantische verhalen te brouwen. Sommigen gebruiken nog steeds een historische of middeleeuwse achtergrond om het verhaal kleur en sfeer te geven. Anderen gebruiken een hedendaagse stijl en achtergrond. Toch hanteren deze moderne romannetjes, met kleine variaties, een vrij voorspelbare formule: Helden en heldinnen overwinnen formidabele obstakels die hun ontluikende romance bedreigen.

De held is typisch een sterke, zelfs arrogante man waar de zelfverzekerdheid van afdruipt. De heldin is echter naar alle waarschijnlijkheid teer en kwetsbaar, en dikwijls tien of vijftien jaar jonger dan de held. Zij heeft de aandacht van de held nodig om haar schoonheid en gevoel van eigenwaarde te bevestigen. En hoewel hij haar dikwijls met minachting behandelt, voelt zij zich toch onweerstaanbaar tot hem aangetrokken. Ja, alleen al zijn aanwezigheid kan haar bloed bonkend door haar aderen jagen en haar evenwicht, haar denken en haar spraak beïnvloeden.

Dikwijls is er een rivaal die haar het hof maakt. Hoewel hij vriendelijk en attent is, slaagt hij er niet in de heldin op te winden of te interesseren. Zij gebruikt dus haar verleidelijke charmes om haar stoïcijnse held om te vormen tot een tedere ziel, die haar nu openlijk zijn standvastige liefde verklaart. Wanneer alle vroegere bange vermoedens uit de weg geruimd en vergeven zijn, trouwen zij stralend van geluk!

Een versluierend effect

Begrijpelijkerwijs zijn zulke verhalen aantrekkelijk. Maar met betrekking tot de „ruwe bolster”-romannetjes uit één auteur het bezwaar: „Het fundamentele uitgangspunt van deze . . . verhalen is dat een goede man moeilijk te ontdekken is . . . en dat de man die boven alle verdenking verheven scheen . . . de schurk is.” De heldin interpreteert het ongevoelige, ondoorgrondelijke gedrag van de held aldus: „Als mijn kerel mij slecht behandelt, dan komt dat doordat hij zo mannelijk is, niet doordat hij slecht is.” Of: „Mannen lijken misschien wel humeurig, cynisch, hatelijk en bazig, maar toch brengen zij romantiek en opwinding.”

Zou het mogelijk zijn dat door zulke hersenschimmige ideeën te aanvaarden jouw kijk op de belangrijke eigenschappen die noodzakelijk zijn voor een geslaagd, duurzaam huwelijk wordt vertroebeld? Bonnie, die romannetjes begon te lezen toen zij zestien jaar was, herinnert zich: „Ik ging op zoek naar zo’n lange, donkere en knappe jongeman; eentje die opwindend was, met een dominerende persoonlijkheid.” Zij bekende: „Als ik met een jongeman uitging en hij had geen zin in kussen en strelen, dan vond ik hem saai, ook al was hij attent en aardig. Ik verlangde naar de opwinding waar ik in die romans over gelezen had.” Het is dus gemakkelijk te zien hoe het lezen van deze verhalen tot gevolg kan hebben dat iemand stapel verliefd raakt op een persoon die hoogst ongewenst is als huwelijkspartner. Het verlangen naar „opwinding” zou het werkelijke karakter van deze figuur kunnen versluieren.

Bonnie bleef na haar huwelijk romannetjes lezen en zegt: „Ik had een fijn huis en een leuk gezin, maar om de een of andere reden was dat niet genoeg . . . Ik verlangde naar het avontuur, de opwinding en de spanning die in de romans zo meeslepend werden beschreven. Ik had het gevoel dat er iets mis was met mijn huwelijk.” De bijbel hielp Bonnie echter in te zien dat een echtgenoot zijn vrouw meer moet bieden dan charme of „opwinding”: „Aldus behoren mannen hun vrouw lief te hebben als hun eigen lichaam. Wie zijn vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief, want niemand heeft ooit zijn eigen vlees gehaat, maar hij voedt en koestert het.” — Efeziërs 5:28, 29.

En hoe zit het met het sprookjesachtige slot en het gemak waarmee meningsverschillen in romannetjes over het algemeen worden opgelost? Nu, dat is alles behalve realistisch. Bonnie herinnert zich: „Als ik onenigheid had met mijn echtgenoot, ging ik de kunstjes van de heldin zitten nadoen, in plaats van het met hem uit te praten. Als mijn man dan niet op dezelfde manier reageerde als de held, ging ik zitten mokken.” Een schrijver heeft eveneens opgemerkt dat deze romans „ingewikkelde sociale relaties romantiseren en vertroebelen . . . Ze bieden een prettig onveranderlijk beeld van de communicatie tussen mannen en vrouwen juist op het moment dat de sociale werkelijkheid verwarrend, in beweging, beangstigend is”. Is dan de raad van de bijbel voor echtgenotes niet realistischer en praktischer, als daar staat: „Gij vrouwen, weest aan uw man onderworpen”? — Kolossenzen 3:18.

Seksuele inhoud

Psychology Today belichtte nog een reden waarom romannetjes zo populair zijn: „De lezers . . . willen erachter komen wat voor relaties andere vrouwen met hun seksuele partners opbouwen.” Het is interessant dat de romannetjes waarin onomwonden over seks wordt gesproken — verkrijgbaar in de openbare bibliotheken van sommige steden — het meest door tieners worden gevraagd. Kan dat kwaad? De achttienjarige Karen legt uit: „Die boeken riepen echt sterke seksuele gevoelens en nieuwsgierigheid in mij wakker. De extase en verrukte gevoelens die de heldin onderging bij haar hartstochtelijke ontmoetingen met de held maakten dat ik ook naar die gevoelens ging verlangen. Dus als ik met een jongen uitging”, vervolgt zij, „probeerde ik die gevoelens op te roepen. Het bracht mij ertoe hoererij te bedrijven.” Maar leken haar ervaringen op die van de heldinnen waarover zij had gelezen en gefantaseerd? Karen ontdekte: „Die gevoelens worden uitgebroed in de geest van de schrijvers. Ze bestaan niet echt.”

Seksuele fantasieën verzinnen is inderdaad de opzet van sommige auteurs. Eén uitgever draagt auteurs van romannetjes op: „Bij seksuele ontmoetingen dienen hartstocht en de erotische gevoelens die worden opgewekt door de kussen en liefkozingen van de held centraal te staan.” Verder krijgen de schrijvers het advies dat liefdesverhalen „bij de lezer opwinding, spanning en een diepe emotionele en sensuele reactie dienen op te roepen”. Het is duidelijk dat het lezen van dergelijk materiaal iemand niet helpt gehoor te geven aan de bijbelse vermaning: „Doodt daarom uw lichaamsleden die op de aarde zijn ten aanzien van hoererij, onreinheid, seksuele begeerte, schadelijke verlangens.” — Kolossenzen 3:5.

Alternatieven

Met het oog op het voorafgaande zullen velen tot de wijze conclusie komen dat het het beste is romans te mijden die ongezonde gevoelens wakker roepen of irreële verwachtingen wekken. Zeker, lezen voorziet bij velen in de behoefte aan verlichting van de druk van het leven. Maar het is waardevol selectief te zijn in wat je leest. Wij zijn voor een groot deel produkten van ons milieu. En door lezen kunnen wij een milieu scheppen dat ons leven ten goede of ten kwade kan beïnvloeden. Waarom zou je je horizon niet verruimen en eens proberen andere soorten boeken te lezen, zoals geschiedenisboeken of boeken over wetenschap? De bijbel en publikaties over de bijbel zijn vooral de moeite waard.

Bedenk ook dat er andere zinvolle manieren zijn om je te ontspannen en afleiding te zoeken. Waarom zou je je leven rond denkbeeldige avonturen opbouwen? De bijbel zegt dat geven gelukkig maakt (Handelingen 20:35). Leer dan te geven door anderen te helpen. Een jongere (een getuige van Jehovah) die er in één maand zestig uur aan besteedde anderen te helpen de bijbel beter te leren kennen, zei: „Het was de gelukkigste tijd van mijn leven.” En als jouw leven gelukkig, gevuld en bevredigend is, wie heeft er dan nog behoefte aan de oppervlakkige „vlucht uit de werkelijkheid” die romannetjes te bieden hebben?

[Illustratie op blz. 17]

Romannetjes zijn misschien erg boeiend om te lezen, maar geven ze je een gezonde kijk op liefde en huwelijk?