Een blik op de wereld
Moraliteit of vrees?
● Ter rechtvaardiging van het feit dat zij zich in de recente debatten over kernwapens zijn gaan mengen, betogen veel religieuze leiders dat kernoorlogen immoreel zijn omdat ze zogenaamd „anders van aard” zijn. Maar de Londense columnist Gwynne Dyer, een lid van het International Institute for Strategic Studies, is het hier niet mee eens: „Dat is natuurlijk je reinste onzin. De aard — de moraliteit — van het doden in oorlog is precies hetzelfde als altijd; wat wel anders is, is het aantal personen dat eraan ten slachtoffer zal vallen. De kerken, die bijna iedere oorlog in de geschiedenis hebben gerechtvaardigd en gezegend — en dat aan beide zijden — reageren eenvoudig op dezelfde omstandigheden die de rest van de bevolking in beroering hebben gebracht.” Hun eigen huid is ermee gemoeid.
Zou u het willen?
● Onder medische deskundigen bestaat geen overeenstemming over de methoden waarmee donorbloed kan worden onderzocht op de gevreesde immuniteitsziekte AIDS, een nieuwe ziekte die in meer dan 40 procent van de gevallen fataal is. „In tegenstelling tot de aanbeveling van de Amerikaanse Nationale Hemofiliestichting dat donors met een hoge risicofactor [zoals homoseksuelen] uitgezeefd zouden moeten worden door ’rechtstreekse vragen te stellen’”, zo bericht het Canadese blad The Medical Post, wil de Canadese organisatie afgaan op „symptomen — in plaats van risicogroepen”. Dr. Hanna Strawczynski, hoofd van het medisch en wetenschappelijk adviescomité van het Canadese genootschap, beweert: „Wij hebben absoluut niet het recht ons in iemands privé-leven in te dringen. . . . Wij gaan niet vragen: ’Bent u homoseksueel?’ en dan: ’Een homoseksueel met veel wisselende contacten? Hebt u meer dan zestig verschillende partners per jaar?’ Wij geloven niet dat dat op dit moment gerechtvaardigd is.” Hoe dat ook zij — zou u zulke risico’s willen nemen met uw leven?
Ruimteprimeurs
● Op 13 juni passeerde de Pioneer 10 met een snelheid van meer dan 48.000 kilometer per uur de baan van de buitenste planeet van ons zonnestelsel en werd daarmee het eerste ruimteschip dat ons zonnestelsel verliet. Het elf en een half jaar geleden gelanceerde ruimtevaartuig draagt een plaquette waarop onder andere de positie van de aarde en het zonnestelsel staat aangegeven ten behoeve van de eventuele „intelligente levensvormen” bij wie het ruimtevaartuig wellicht zal terechtkomen. „Nog steeds krijgen wij woedende telefoontjes van mensen die er verbolgen over zijn dat wij buitenaardse wezens vertellen waar wij ons bevinden”, aldus een NASA-woordvoerder.
● Het vorig jaar door Sovjet-kosmonauten gevestigde record van een zeven maanden durend verblijf in de ruimte wierp onlangs letterlijk vrucht af. „Voor het eerst slaagden de kosmonauten erin de plant arabidopsis — gekozen vanwege zijn korte levenscyclus van ongeveer veertig dagen — in de ruimte zaden te laten produceren”, aldus het Britse tijdschrift New Scientist. Sommige van de zaden werden teruggezonden naar de aarde, waar ze normaal ontsproten en groeiden. „Het is de eerste kleine stap op weg naar het kweken van gewassen in de ruimte ten einde op lange ruimtevluchten een toereikende eigen voedselvoorziening te hebben”, merkt het artikel op.
Bespotting van religie toegejuicht
● Het toneelstuk „Sister Mary Ignatius Explains It All for You” (Zuster Maria Ignatius legt het u allemaal wel uit) kreeg onlangs de Kenyon Festival Theaterprijs van $25.000 toegekend. Patrick J. Buchanan, een columnist wiens rubriek in verschillende bladen verschijnt, beschreef het stuk als „misschien wel de meest antikatholieke en antichristelijke uitbeelding van kwezelarij die in de Amerikaanse theaters wordt geboden”. Het toneelstuk drijft de spot met een groot deel van het kerkelijk leven en de kerkelijke overleveringen. „Uit wat voor personen bestaat dit publiek dat openlijk lacht om religie?” vroeg filmproducer John Prizer. Zijn antwoord: „Ik heb de schouwburgbezoekers eens goed opgenomen. Het waren blanke, welgestelde, ontwikkelde mensen uit de hogere middenklasse, in leeftijd variërend van 30 tot 50 jaar.” Misnoegd schrijft Buchanan: „Wat zijn we in één generatie toch ver gezonken!”
Zelfmoord in het „paradijs”
● De idyllische eilanden van Micronesië mogen dan beantwoorden aan de voorstelling die veel mensen zich van het paradijs maken, ze hebben ook hun ongunstiger zijde. „Het zelfmoordpercentage onder jonge mannen is [er] een van de hoogste ter wereld”, bericht The New York Times. Het aantal zelfmoorden op Truk van mannen tussen de 15 en 25 jaar bedraagt 250 per 100.000, hetgeen 20 keer het percentage is voor jongeren in de Verenigde Staten. De zelfmoorden vonden vaak hun aanleiding in „domme kleinigheden”. Een 16-jarige jongen hing zichzelf op omdat zijn vader niet bereid was hem een dollar te geven, en een 13-jarige jongen deed hetzelfde toen zijn moeder hem een uitbrander gaf. Hoewel onderzoekers het heel moeilijk vinden om een verklaring te bedenken voor zulke daden, merken zij „een patroon van slechte gezinsverhoudingen” op, en „onduldbare situaties die men te lang heeft laten bestaan”.
Rome aan lood ten onder gegaan?
● Het is heel goed mogelijk dat loodvergiftiging heeft bijgedragen tot de val van het Romeinse Rijk, zo zegt de Canadese medische onderzoeker Dr. Jerome Nriagu. Het voedsel en de wijn van de Romeinen moet volgens zijn schatting zoveel lood hebben bevat dat de aristocraten, die bekendstonden om hun orgieën en drinkpartijen, dagelijks wellicht zes of meer keren zo veel lood naar binnen hebben gekregen als volgens hedendaagse maatstaven toelaatbaar wordt geacht. Hij vestigt er ook de aandacht op dat twee derde van de Romeinse keizers van 30 v.G.T. tot 220 G.T. gekweld werd door storingen in het zenuwstelsel en spijsverteringsstelsel, artritis of jicht, onvermogen zich te concentreren, een slecht geheugen en zelfs geestelijke achteruitgang, delirium en stuipen, allemaal symptomen van loodvergiftiging. Het „gelijktijdig aanwezig zijn” van deze twee factoren, zegt Dr. Nriagu, „heeft men voorheen niet onderkend”.
’Onhandelbare schulden’
● „Voor de meeste ontwikkelingslanden is hun schuld bijna onhandelbaar geworden”, aldus Chandra S. Hardy, econoom bij de Wereldbank. „Sommige verkeren in de absurde positie dat ze geld moeten lenen om de rente te kunnen betalen. Daarom neemt de kans dat ze niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen, enorm toe. Op dit moment gebruiken ze van elke dollar 90 dollarcent om de rente te voldoen — en voor sommige landen is dit 100 dollarcent.”
Hoe is deze situatie ontstaan? „Voor het eerst in het naoorlogse tijdperk is de omvang van de wereldhandel afgenomen, en dit legt een zware last op de schouders van de derde wereld die haar produkten aan de rijkere landen moet verkopen om het hoofd boven water te houden”, aldus het verslag in de International Herald Tribune. „Naarmate de export van de derde-wereldlanden vermindert en de prijzen die ze voor hun produkten krijgen, kelderen, zijn steeds meer van deze landen in de positie geraakt dat ze achterop raken met hun betalingen aan wat een wereldschuld van naar schatting 500 tot 600 miljard dollar is geworden, ofte wel vijfmaal het niveau van 1973.”
„Eerzame” belastingontduikers
● „Bij een steekproef onder 400 verpleegsters [in particuliere dienst] bleek 90% in gebreke het hele inkomen op te geven [aan de IRS (Dienst voor Inkomstenbelastingen)]”, bericht het tijdschrift Time. „De gemiddelde verpleegster is $3500 aan achterstallige belasting schuldig.” Om wat voor soort van mensen gaat het? „Wij hebben het over hardwerkende mensen met een eerzaam beroep”, zei een Newyorkse belastingambtenaar. Dit jaar zullen velen van zulke „eerzame” Amerikaanse burgers, plus degenen die niet zo eerzaam zijn, volgens schatting $100 miljard aan inkomstenbelasting ontduiken.
● In Zweden, zo bericht de nieuwsdienst van de Londense Observer, „heeft het internationale beeld van de Zweed als een eerlijke, betrouwbare, hardwerkende . . . burger een ernstige deuk gekregen” met de recente onthullingen over oneerlijkheid. Belastingontduiking van volwassen Zweden bedraagt naar verluidt gemiddeld ƒ 1945, en de autoriteiten klagen over „een economische misdaadgolf”.
„Walgelijke grap”
● „Ik sta er versteld van dat men zo’n walgelijke grap kan uithalen”, zei Wanda Ishmael, een 55-jarige lerares, na een vijf uur durende spoedbehandeling in het ziekenhuis. „Mijn gezicht ging gloeien en ik kon niet meer scherp zien. Ik voelde dat ik niet in staat zou zijn het klaslokaal uit te lopen. En toen drong de verschrikkelijke gewaarwording tot me door. Een van mijn leerlingen had mij drugs gegeven.” De doktoren bevestigden dat er marihuana was toegevoegd aan de chocoladecake die haar door haar leerlingen uit de vierde klas van de middelbare school was aangeboden. Ter gelegenheid waarvan? Een feestje omdat de lerares na een zware operatie wegens kanker te hebben ondergaan, weer op school was.
Miljoenen verslaafden erbij
● Volgens de maatstaven van de regering kunnen er in de Verenigde Staten vele miljoenen toegevoegd worden aan de lijst van drugverslaafden. In een nieuwe brochure van het regeringsbureau dat zich bezighoudt met de gezondheidsproblemen ten gevolge van roken, getiteld Why People Smoke Cigarettes (Waarom mensen sigaretten roken), wordt roken „het meest wijdverbreide voorbeeld van afhankelijkheid van drugs in ons land” genoemd. Een van de bewijzen voor die stelling is volgens de brochure het niet aflatende massale tabaksgebruik ondanks dat het publiek zich bewust is van het gevaar dat het voor de gezondheid oplevert.
„Wereld in oorlog”
● Vijfenveertig landen zijn momenteel betrokken bij oorlogen overal op aarde, aldus het rapport „Wereld in oorlog” van het Amerikaanse Centrum voor Defensie-Informatie. Een kwart van alle landen is betrokken bij in totaal veertig conflicten die in de afgelopen tien jaar miljoenen mensen het leven hebben gekost. Tien van de oorlogen woeden in Azië, tien in het Midden-Oosten, tien in Afrika, zeven in Latijns-Amerika en drie in Europa.
Oorlogsvluchtelingen vluchten nu voor misdaad
● „Zeven Cambodjaanse families die de oorlog en verhongering in hun vaderland ontvlucht waren . . . om een nieuw leven te beginnen in New York, zijn opnieuw gevlucht,” berichtte The New York Times, „ditmaal voor de dieven, straatrovers en jeugdmisdadigers in de straten van Brooklyn.” Meer dan veertig leden van de families verlieten New York in de hoop in Pennsylvania veiliger onderdak te vinden. „Ik heb geprobeerd hun leven hier draaglijker te maken, maar zelfs met politiehulp was het onhoudbaar”, zei een maatschappelijk werker die voor hun huisvesting zorg droeg. „Elke twee dagen was er wel iets, de ene keer werden ze het slachtoffer van kruimeldieven, de andere keer werden ze het ziekenhuis in geslagen. . . . Het ging hier om ernstige misdaden; er werd bij deze mensen ingebroken terwijl zij lagen te slapen, omaatjes en kinderen werden afgeranseld. Deze mensen waren bang voor hun leven.”
Spreken met behulp van licht
● Op 10 februari werd de eerste optische-kabelverbinding ten behoeve van het telefoonverkeer tussen twee belangrijke wereldsteden — New York en Washington, D.C. — in gebruik genomen, korte tijd later gevolgd door de ingebruikneming van het eerste deel van een nieuw systeem tussen de grote steden van Californië. Lichtpulsen zorgen voor de gelijktijdige overdracht van tienduizenden gesprekken door glasvezels die zo zuiver zijn dat ze het licht over grote afstanden kunnen geleiden. De lichtgeleiderkabels hebben een veel geringere omvang en zijn veel lichter dan de vroegere metalen kabels.
Is wetenschap altijd objectief?
● Het klassieke wetenschappelijke werk Coming of Age in Samoa (Meerderjarig worden op Samoa) van de in 1978 overleden antropologe Margaret Mead is onlangs door professor Derek Freeman van de Australische Nationale Universiteit in Canberra aangevochten als misleidend. In zijn nieuwe boek beweert Freeman dat zij ondeugdelijke gegevens heeft gebruikt bij het samenstellen van haar in 1928 uitgegeven boek, dat nog steeds bij antropologie-opleidingen wordt bestudeerd. De onenigheid, zo merkte de Los Angeles Times op, „vertelt wellicht meer over antropologie dan over de groei tot volwassenheid op Samoa”. De antropoloog Vinson Sutlive van het William and Mary College in Virginia (VS) verklaarde: „Zij trok met een specifieke vooropgezette mening het veld in. Zij zocht materiaal dat kon dienen om haar verwachtingen te staven, en zoals zo vaak gebeurt — niet alleen in de sociale wetenschappen, maar soms ook in de natuurwetenschappen — vond zij wat zij zocht.” En antropoloog Paul Shankman van de Universiteit van Colorado stemde daarmee in: „Mead wilde haar interpretaties zo graag bewaarheid zien dat zij niet van plan was zich hier door de feiten van te laten afhouden.”