De overgangsjaren van de vrouw

Dit artikel is vooral van belang voor vrouwen die zich in de overgangsjaren bevinden of zich afvragen hoe dat zal zijn. De inlichtingen zijn tevens waardevol voor hun echtgenoten, kinderen, familie en vrienden.

DE ZON scheen vriendelijk door de halfgesloten gordijnen. Buiten zong een vogel het hoogste lied. Het was werkelijk een prachtige ochtend.

Toch leek deze ochtend de vrouw die nog in bed lag, op een of andere manier niet toe te lachen. Met een verdrietige blik in haar ogen lag ze naar het plafond te staren. Om een of andere onverklaarbare reden had ze zin om te huilen.

Ze hoorde de voetstappen van haar man, die fluitend door de gang liep. Maar zelfs dat scheen haar op de zenuwen te werken.

„Tijd om op te staan”, riep hij opgewekt. Toen zij geen antwoord gaf, kwam hij naar het bed en sloeg lachend de dekens een eindje terug. „Kom schat, tijd om op te staan.”

Opeens ging ze rechtop in bed zitten en riep driftig: „Laat me met rust! Laat me met rust!”

Voordat haar verblufte echtgenoot begreep wat er gebeurde, liet ze zich weer op het kussen vallen, verborg haar gezicht erin en snikte alsof de wereld om haar heen was ingestort.

De overgang

Deze vrouw had een van haar slechte dagen tijdens de overgang. Gewoonlijk komt het niet zo hevig aan als hier, maar als dat wel gebeurt, ondervindt het hele gezin er de invloed van. De man weet niet wat hij moet doen; de kinderen raken misschien van streek. Toch is het de moeder die de nare ervaring heeft.

Begrip voor wat er aan de hand is, kan een hulp zijn voor alle betrokkenen. Er doen heel wat bakerpraatjes de ronde over de overgang. Eén vrouw, die er net doorheen is, merkte op: „Dikwijls maak je je meer zorgen door wat de mensen zeggen dan door de overgang zelf.” Als men behoorlijk ingelicht is, hoeft niemand zich onnodig bezorgd te maken.

In het Engels wordt de overgang vaak ’de levensverandering’ genoemd. Maar sommigen maken bezwaar tegen die uitdrukking. Waarom? Omdat daarmee wordt gesuggereerd dat in deze periode het leven op een of andere manier helemaal gaat veranderen. Dit hoeft volstrekt niet het geval te zijn. Zeker, sommige vrouwen ervaren het als een verlies dat zij geen kinderen meer kunnen krijgen. Maar in hun werk, hun huwelijk, hun ontspanning en in vele andere aspecten van het leven kan alles daarna vrijwel hetzelfde blijven of in sommige opzichten zelfs beter worden.

En verder suggereert spreken van de verandering dat het de enige verandering is die ooit plaatsvindt. Dat is niet waar. Het leven van een vrouw kent vele enorme veranderingen, zoals het begin van de puberteit, in het huwelijk treden en een baby krijgen. De overgang is een nieuwe verandering in de reeks. Wat zijn enkele dingen die wij allen over de overgangsjaren van de vrouw moeten weten?

● Wat zijn ze?

Ze zijn de periode waarin de maandelijkse of menstruatiecyclus van de vrouw geleidelijk ophoudt, en daarmee haar vermogen om kinderen te krijgen. Dit wordt weerspiegeld in het woord „menopauze”, dat ontleend is aan twee Griekse woorden die „maand” en „ophouden” betekenen.

● Wat zijn ze niet?

De overgangsjaren zijn niet het begin van de ouderdom. De ouderdom bekruipt ons geleidelijk. Als wij nog pas 25 jaar oud zijn, begint de prachtige veerkracht van onze spieren achteruit te gaan. Op ons dertigste beginnen wij spier- en beenderweefsel te verliezen en begint ons haar misschien grijs te worden. Deze processen gaan door tijdens de overgang en kunnen er wel eens door worden versneld, maar ze worden er niet door veroorzaakt. En de echte ouderdom is nog een heel eind weg voor een vrouw van 40 of 50 die in de overgang is.

Bovendien is de overgang geen ziekte, hoewel de symptomen ervan soms kunnen maken dat het wel zo voelt.

● Waardoor wordt de overgang veroorzaakt?

Het lichaam is bezig zich in te stellen op een nieuwe situatie. In de puberteit begint het lichaam van een jong meisje hormonen aan te maken, die haar eileiders stimuleren op regelmatige basis rijpe eitjes te produceren.

Tijdens de overgangsjaren gebeurt het tegenovergestelde. Het lichaam houdt op met het produceren van die hormonen en de aanmaak van rijpe eitjes neemt geleidelijk af. Een van de hormonen die daarbij een rol speelt, is oestrogeen. Als de produktie van oestrogeen geleidelijk ophoudt, kan de overgang gemakkelijk zijn. Neemt ze snel af, dan zal de overgang gewoonlijk moeilijker verlopen.

● Wanneer begint dit?

Voor de meeste vrouwen kan het ergens tussen hun vijfenveertigste en vijfenvijftigste jaar beginnen. Enkelen krijgen het voor hun veertigste, en nog minder vrouwen krijgen het later dan het gemiddelde, misschien pas als ze in de zestig zijn. Een vroege overgang kan worden veroorzaakt door bijvoorbeeld een operatie of een slechte algemene gezondheidstoestand.

Gewoonlijk komt er een waarschuwingssignaal voor de gebeurtenissen die ophanden zijn, in de vorm van onregelmatigheid in de maandelijkse periode. Voor sommigen wordt deze steeds onregelmatiger, totdat de menstruatie helemaal ophoudt. Voor enkele gelukkigen houdt die plotseling op en is de kous daarmee af. Voor anderen komt ze misschien vaker dan normaal, of wisselen lichte en hevige perioden elkaar af in de tijd die voorafgaat aan het volledig ophouden van de menstruatie.

● Welke invloed heeft het op vrouwen?

Volgens de gynaecoloog Dr. Johanna Perlmutter: „Het is geruststellend te weten dat de meeste vrouwen met betrekkelijk geringe of helemaal geen symptomen door de overgang heen komen” (The Menopause Book). Dat is goed nieuws, maar als u nu eens een van degenen met meer dan „betrekkelijk geringe symptomen” bent? Dr. Perlmutter zegt: „De meesten van degenen die ernstigere problemen hebben, kunnen door hun dokter geholpen worden.” Wat zijn enige van die „ernstigere problemen”?

Erg algemeen zijn de opvliegingen. Die zijn wel omschreven als een plotseling gevoel van hitte, dat door het bovenlichaam heen slaat. Het gezicht kan rood aanlopen, en soms kan er daarna overvloedige transpiratie uitbreken. Die opvliegingen kunnen heel vaak voorkomen — wel tientallen keren per dag. Ze variëren in duur van een enkele seconde tot een paar minuten achter elkaar. ’s Nachts kan het slachtoffer badend in het zweet wakker worden.

Niemand weet precies wat de lichamelijke oorzaak van de opvlieging is. Is het iets traumatisch? In het merendeel van de gevallen niet. De woorden die vrouwen gebruiken als ze het beschrijven zijn meer in de geest van „vervelend”, „hinderlijk” of zelfs „ergerlijk”.

Tot de andere symptomen die men al dan niet kan krijgen, behoren slapeloosheid en plotselinge vermoeidheid. Ook een bepaalde verdoofdheid, duizelingen, misselijkheid, hartkloppingen en rugpijn worden genoemd, evenals pijn in de borst, spanningshoofdpijn en een droge en geïrriteerde vagina. Een angstaanjagende lijst van symptomen? Wel, vat moed. De meeste vrouwen krijgen er slechts enkele van, of helemaal geen. En zelfs als u er hevige problemen mee krijgt, zijn er meestal wel middelen die verlichting brengen.

● Hoe staat het met gedeprimeerdheid?

Ja, sommige vrouwen raken licht gedeprimeerd gedurende de overgangsjaren — gewoonlijk zo licht, dat alleen zij zelf en misschien de leden van hun huisgezin er iets van merken. Misschien begint zij te huilen om niets. Of misschien worden haar man en kinderen, van wie zij de vorige dag nog zo veel hield, plotseling onuitstaanbaar en irritant. Ook kan een normaal gesproken ordelijke vrouw plotseling vergeetachtig en ongeorganiseerd worden. Of zij raakt op onverklaarbare wijze in paniek.

Als u iets dergelijks overkomt, bedenk dan dat het niet allemaal in de geest zit. Gewoonlijk is er een biologische reden voor. Krijg dus niet het gevoel dat u de macht over uzelf aan het verliezen bent. Gun uzelf de tijd. Dergelijke symptomen, ook al zijn ze misschien frustrerend of demoraliserend, zijn meestal van voorbijgaande aard. Ontspan u en de gevoelens verdwijnen!a

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 17]

De overgangsjaren zijn niet het begin van de ouderdom

[Illustraties op blz. 16]

„Ik raak mijn jeugd kwijt”

„Ik raak mijn kracht kwijt”

„Zou ik mijn man kwijtraken?”