TV — nieuws en subtiele propaganda

HET militair vertoon was in volle gang. Gemotoriseerde troepen trokken met veel geraas langs het platform waarop de president was gezeten. Straaljagers kwamen met gierend lawaai over. Plotseling stopte een van de voertuigen voor de officiële tribune. Verscheidene gewapende mannen sprongen eruit, wierpen granaten en openden het vuur met hun automatische wapens. Binnen een paar seconden had Egypte haar president, Anwar el-Sadat, verloren. En binnen een paar uur kon de hele wereld getuige zijn van dat tafereel als was ze erbij aanwezig.

Directe reportages

De moordaanslagen op president Reagan en paus Johannes Paulus II, zelfs de mislukte staatsgreep in de Spaanse Cortes, het parlement, waren alle reeds heel kort nadat deze onvoorziene dramatische voorvallen plaatsvonden, op het televisiescherm te zien. Sterker nog, het tv-nieuws biedt de kijker vaak een directe reportage van gebeurtenissen die zich helemaal aan het andere eind van de aarde afspelen.

De space shuttle met griezelige nauwkeurigheid op een droge meerbodem in de Californische woestijn te zien landen is heel wat indrukwekkender dan alleen maar een nieuwslezer te horen vertellen dat de shuttle veilig terug is. Zo ook zullen mensen die zien welke schade een overstroming in India of een aardbeving in Italië heeft aangericht, en die werkelijk getuige zijn van het menselijk leed, medegevoel tot uitdrukking kunnen brengen en ertoe bewogen worden geld te geven om de nood te lenigen. Dit kan dus op de creditzijde van het tv-nieuws vermeld worden.

Een verraderlijk gevaar

Er is echter ook een debetzijde. Een rapport over de Japanse tv, in Parijs gepubliceerd door de International Herald Tribune, citeerde professor Isjikawa, hoogleraar in de sociale psychologie, die zei dat de grotere commerciële tv-stations het nieuws „mooier weergeven dan het is” en „niet de waarheid vertellen”. Het rapport haalde ook Tadasji Okoejama aan, uitgever van een Japanse tv-gids, die verklaarde dat televisie „het invloedrijkste medium in het land is”.

Wat voor Japan geldt, is in meerdere of mindere mate ook voor andere landen waar. Televisie is een ’invloedrijk medium’ geworden, maar die invloed is niet altijd goed. Zelfs wanneer tv-stations volledig vrij zijn van elke regeringscontrole, kunnen machtige belangengroepen of rijke adverteerders de presentatie van nieuws op het gebied van religie, industrie en politiek beïnvloeden. Gekleurd nieuws is een subtiele vorm van censuur.

Dit gevaar is natuurlijk vele malen groter in landen waar radio en tv een staatsmonopolie vormen. De verleiding is dan groot om dit „invloedrijkste medium” voor propagandadoeleinden te gebruiken. Dat kan heel openlijk gebeuren, zoals in totalitaire landen, maar het kan ook subtieler.

Dus al kijkt u alleen maar naar het nieuws, dan is het nog goed om te bedenken wat de tv u kan bieden en hoe ze u kan beïnvloeden. Maar behalve dat tv uw denken kan vormen, kan ze ook uw gezondheid beïnvloeden. Hoe dan wel?