TV — haar effect op de moderne wereld
DE FRANSEN hebben het over „la télé”, voor de Engelsen is het de „telly” en in het Nederlands is ze ingeburgerd geraakt als „teevee”. Welke naam er ook aan gegeven wordt, overal ziet men in televisie „een van de invloedrijkste instrumenten voor het vormen van de waarden, meningen en overtuigingen van de naoorlogse maatschappij”. Een rapport dat werd gepubliceerd in de Scientific Australian, verklaarde dat „tv-kijken meer tijd neemt dan enige andere activiteit waarmee onze maatschappij zich bezighoudt”, uitgezonderd wellicht slapen en — misschien mogen wij dat toevoegen — de uren die men voor de baas moet werken.
De maatschappelijke invloed van televisie in de laatste twintig of dertig jaar is zo groot geweest dat de sociologen en andere deskundigen dit onderwerp nog volop aan het bestuderen zijn. Men heeft wel gezegd dat de tv het leven en denken van mensen meer beïnvloed heeft dan enige andere uitvinding sinds de boekdrukkunst. En dit in slechts twee of drie decennia. Bovendien kan een vijfde van de wereldbevolking nog niet lezen, terwijl velen van hen wel op eigen of gemeenschappelijke toestellen kijken naar wat de tv te bieden heeft.
Wat is hiervan het effect geweest — zowel in gunstige als in ongunstige zin? Met andere woorden, in welke mate is televisie goed of slecht geweest voor de kijker?
Positieve en negatieve aspecten
In vele landen heeft de tv enorme veranderingen gebracht in het leven van de plattelandsbevolking. Nu zit een Franse graaf ’s avonds in zijn kasteel misschien naar hetzelfde tv-programma te kijken als een arme boerenknecht in zijn simpele arbeidershuisje vlakbij. De mogelijkheden voor amusement zijn voor rijk en arm gelijkgetrokken. Concerten, opera, ballet en theater zijn binnen het bereik gebracht van maatschappelijke standen waarvoor dergelijke ontspanning en vorming vroeger niet bestond.
Documentaires hebben de wens tot reizen gecreëerd en hebben mensen zelfs tot een bepaalde beroepskeuze gebracht. Programma’s over andere landen hebben bijgedragen tot internationaal begrip. Televisie vult de eenzame uren voor bejaarden en zieken. En denk eens aan de enorme invloed — ten goede of ten kwade — die tv-programma’s hebben op de ontvankelijke geest van kinderen in de schoolgaande leeftijd.
Maar is de invloed van tv op de moderne wereld uitsluitend positief geweest? Bieden de tv-maatschappijen alleen programma’s die tot de culturele vorming, algemene ontwikkeling en begrip van de wereld om ons heen bijdragen? Is televisie niet ook gebruikt om door middel van subtiele politieke propaganda of commerciële beïnvloeding bepaalde ideeën bij mensen te doen postvatten? Wat heeft de tv voor invloed gehad op de nervositeit van mensen, hun eetgewoonten, hun gezondheid, zowel fysiek als geestelijk? Welk effect heeft tv gehad op het gezinsleven en vooral op kinderen?
Dit zijn enkele van de vragen die aan de orde komen als in de volgende artikelen wordt beschouwd wat tv u kan bieden en hoe tv u kan beïnvloeden.