Zal er ooit slechts één religie zijn?

DRIE vierde van de wereldbevolking behoort tot een niet-christelijke religie of verklaart helemaal geen geloof te bezitten. Eén vierde zegt christelijk te zijn. Een opsomming van de afzonderlijke religies zou een verbijsterend lange lijst opleveren. De Encyclopedia of American Religions vermeldt er alleen al voor de VS 1187!

De meeste religies stemmen op één punt overeen. Met de woorden van de historicus Arnold Toynbee gezegd: „Ze geloven alle dat de mens niet de hoogste geestelijke persoonlijkheid in het universum is.”

Bent u het ermee eens dat er een Oppermacht, een geestelijke Persoon, over u waakt? Zo ja, bent u er dan tevreden mee dat hij op zoveel uiteenlopende manieren wordt aanbeden door zowel belijdende christenen alsook niet-christenen? En belangrijker nog, is die geestelijke Persoon, dat Opperwezen, tevreden met de vele vormen van aanbidding? Waarom niet één religie?

Voordat er eenheid tussen religies tot stand kan komen, zouden wij toch in elk geval eenheid binnen de religies moeten zien. In een speciaal rapport dat werd gepubliceerd in The Christian Century, zei Howard Rice, voormalig voorzitter van de synode van de United Presbyterian Church: „’Als de wereld buiten de kerk eens echt goed op ons zou letten’, . . . zou ze zeggen: ’Kijk die christenen toch eens ruzie met elkaar hebben.’” Binnen de kerk heeft zich, zo zegt hij, het verschijnsel voorgedaan dat „gemeenten de een na de ander afbrokkelen . . . gemeenten die per se hun eigen weg wilden gaan”.

Binnen de katholieke Kerk vindt men steeds meer afwijkende meningen. Het ene onderzoek na het andere onthult dat een grote meerderheid niet instemt met het kerkelijke standpunt tegen voorbehoedmiddelen, met het verbod op hertrouwen na een echtscheiding, met de bewering dat de paus onfeilbaar is in uitspraken over geloof en moraal en met het kerkelijke standpunt in nog tal van andere zaken.

In plaats dat religies één worden, is er een verdere verbrokkeling gaande, waarbij zijtakken van reeds bestaande religieuze groeperingen afzonderlijke zelfstandige sekten worden. Robert C. Whittemore, hoogleraar filosofie aan de Tulane University, bericht dat er zich in de Verenigde Staten in recente jaren „meer dan 35 nieuwe sektarische groepen over het hele land hebben aangediend. ’Het christendom wordt als nooit tevoren door nieuwe religieuze zeden . . . en houdingen voor een uitdaging geplaatst’”.

Kunnen de niet-christelijke godsdiensten zeggen dat ze een beter voorbeeld geven? Onder de kop „De Arabieren — Altijd bezig met eenwording, nooit verenigd” schrijft The Economist: „Er zijn zo veel krachten ten gunste van Arabische eenheid dat het een wonder is dat de Arabieren apart blijven; en zo veel redenen voor onenigheid dat het een nog groter wonder is dat ze niet eeuwig met elkaar in oorlog zijn.”

Het gaat om meer dan alleen religieuze eenheid!

De verschillende godsdiensten zijn ook diepgaand verdeeld in hun nationalistische en politieke loyaliteiten, die in feite nog vóór hun loyaliteit aan God komen. Nationalisme is op zich een vorm van aanbidding, de aanbidding van collectieve menselijke macht binnen plaatselijke grenzen. Nationalisme verdeelt mensen, zelfs mensen van dezelfde religie!

Met betrekking hiertoe uitte de historicus Toynbee de volgende krachtige waarschuwing aan het adres van belijdende christenen: „Overal kan men tegenwoordig in de westerse wereld geconfronteerd worden met het schouwspel dat de plaatselijke nationale vlag — een symbool van de afgodische aanbidding van een of andere plaatselijke staat — een christelijke kerk binnengedragen wordt, en soms ziet men zelfs het Kruis samen met een nationale vlag in dezelfde processie de kerk binnengedragen worden. Steeds wanneer ik dat zie, bekruipt mij een angstig voorgevoel. Hier zijn twee rivaliserende, elkaar de voorrang betwistende religies: het traditionele christendom en een nieuw heidendom. Ze zijn onverenigbaar met elkaar . . . Welke zal het winnen in de onvermijdelijke strijd op leven en dood die er in de toekomst tussen hen gestreden zal worden? Hier worden hun symbolen naast elkaar in processie rondgedragen, met naar zich laat aanzien gelijke verering en binnen de muren van hetzelfde gewijde gebouw. Hoe lang kunnen ze naast elkaar blijven bestaan?”

Heeft de Wereldraad van Kerken het antwoord? Die raad beschrijft zichzelf als „geen universele autoriteit die voorschrijft wat christenen moeten geloven en doen; maar . . . bijna 300 kerken van wijd uiteenlopende tradities”. Net als haar tegenhanger, de VN, fungeert ze slechts als een forum waar men althans kan praten over de verschillen. Onder een schijn van wereldomvattende christelijke eenheid blijven de aangesloten kerken vasthouden aan hun eigen afzonderlijke leerstellingen en uitingen van geloof. Bovendien laat deze raad geen niet-christenen als leden toe.

Maar vormt dit alles een reden om te wanhopen? Is God voor de verwezenlijking van zijn voornemen met betrekking tot de mensheid afhankelijk van de vooruitgang die de religies boeken in hun toenadering tot elkaar? Nooit!

Is er slechts één ware religie?

In plaats van te verwachten dat religies zich zullen verenigen, is het verstandig de religie te vinden die God behaagt. Gezien het feit dat er zo veel religies zijn, mag men niet aannemen dat de religie waarmee men in zijn jeugd door zijn ouders vertrouwd is gemaakt, noodzakelijkerwijs de goede is.

Tot een Samaritaanse vrouw die haar eigen religie had, zei Jezus: „Gijlieden aanbidt wat gij niet kent . . . ware aanbidders [zullen] de Vader met geest en waarheid . . . aanbidden, ja, want de Vader zoekt zulke mensen om hem te aanbidden.” — Joh. 4:22, 23.

Niet alle aanbidding is dus juist. Aanbidding met „waarheid betekent Gods geschreven Woord, de bijbel, en alles wat daarin onderwezen wordt, als waarheid te aanvaarden. Het betekent alle meningen en tradities van godsdienstige zowel als ongodsdienstige mensen te verwerpen als ze in strijd zijn met de bijbel. De ene ware religie kan geen compromis aangaan met menselijke tradities en politieke ideologieën.

De apostel Paulus schreef: „Wij weten . . . dat er geen God is dan één. Want ook al zijn er die ’goden’ worden genoemd, hetzij in de hemel hetzij op aarde, in werkelijkheid is er voor ons maar één God, de Vader” (1 Kor. 8:4-6). Voor de ene God van waarheid is er altijd maar één ware religie geweest en dit zou ook niet anders kunnen.

Het is Gods voornemen dat het hele universum in een volmaakte band van liefde en eenheid verenigd zal zijn, door middel van ware aanbidding — en dat in de heel nabije toekomst.