U kunt uw gebit behouden!

WIST u dat u, ook al hebt u geen gaatjes, toch uw tanden kunt verliezen? „Ik heb tanden moeten trekken die nog helemaal goed waren”, zei een tandarts met 35 jaar ervaring. ’Maar waarom dan?’ vraagt u wellicht.

Parodontale aandoeningena vormen de belangrijkste oorzaak voor het verlies van tanden en kiezen bij volwassenen. Volgens The Journal of Preventive Dentistry gaat het hier om „een van de algemeenste aandoeningen die de mensheid kent. Ze treft ongeveer negen van elke tien volwassenen van boven de 50 en ongeveer 75% van degenen tussen de 35 en 50”. Zelfs bij jonge kinderen kunnen al vroege tekenen van de aandoening gevonden worden. Als de aandoening niet behandeld wordt, vernietigt ze de tanddragende weefsels. Als u dus uw gebit wilt behouden, moet u niet alleen waken voor gaatjes maar ook voor tandvleesaandoeningen.

En toch beseffen vele mensen niet dat zij een tandvleesaandoening hebben. In de vroege stadia treedt er gewoonlijk geen pijn op. Waaraan kunt u merken dat uw tandvlees is aangetast?

Het herkennen van de symptomen

De meest voorkomende vorm van tandvleesaandoening is een ontsteking van het tandvlees (bekend als gingivitis). Elke ongewone roodheid van het tandvlees duidt op een ontsteking. Uiteraard is het spontaan optreden van bloedingen bij druk, of een „roze tandenborstel”, een duidelijk teken van een ontsteking van het tandvlees.

„Pyorrhoea” (of parodontitis) is een verder voortgeschreden vorm van tandvleesaandoening, waarbij behalve het tandvlees ook het kaakbeen is aangetast. Gewoonlijk wordt dit herkend aan het pus dat bij druk op het tandvlees rond de tanden naar buiten geperst kan worden. De ettervloed is echter het eindresultaat van het chronische ziekteproces en niet de ziekte zelf. In het algemeen is er een kwalijk riekende adem en een vieze smaak in de mond, en het tandvlees ziet er erg glad en week uit. Het terugtrekken van het tandvlees is nog een symptoom. Wanneer er veel beweging in de tanden zit, is dat een teken dat de ziekte de dieper gelegen weefsels heeft aangetast. Zo hier en daar kan opgemerkt worden dat tanden zich gaan verplaatsen, en deze tandmigratie of „drifting” veroorzaakt dat er ruimte tussen de gebitselementen komt of dat ze een verkeerde stand krijgen.

’Wat is de oorzaak van tandvleesaandoeningen?’ kunt u zich afvragen.

De vorming van tandplak — een belangrijke factor

Tandplak is een kleverig laagje bacteriën plus gedeeltelijk verteerde voedselresten, dat zich voortdurend op uw tanden vormt. Dit laagje kan veel schade aanrichten.

Wanneer u eet, gebruikt de tandplak de suiker in uw voedsel om zuren te produceren. Deze zuren en andere prikkelende stoffen kunnen het tandvlees doen ontsteken en gevoelig maken, zodat het ook sneller zal bloeden. Als de tandplak niet verwijderd wordt, kan ze zelfs nog ernstiger problemen veroorzaken.

Neerslag van calciumzouten uit uw speeksel maakt dat de tandplak harder en dikker wordt en stevig aan de tanden vast komt te zitten. Men spreekt dan van tandsteen. Het tandsteen, waarvan de vorming blijft doorgaan, heeft een ruw oppervlak en werkt het tandvlees geleidelijk los van de tanden. Hierdoor ontstaan openingen, „pockets”, rond de tanden die gevuld raken met bacteriën, voedselresten en pus. Uiteindelijk kan zelfs het botweefsel aangetast raken. In sommige gevallen lijkt het alsof het bot wegsmelt en gaan de tanden loszitten. Wat er gebeurt, kan vergeleken worden met het heen en weer wrikken van een paaltje van een omrastering — er komt steeds meer beweging in. Als er niet iets wordt gedaan om de aandoening een halt toe te roepen, zullen de aangetaste tanden spoedig verloren gaan.

Is er iets wat u kunt doen om tandvleesaandoeningen te voorkomen?

Preventie

De beste manier om te voorkomen dat er aandoeningen van het tandvlees ontstaan is ervoor te zorgen dat uw tanden redelijk vrij blijven van tandplak. Hoe?

„Gebruik minder suiker en draag er zo toe bij dat de groei van tandplak en de irriterende werking ervan beperkt blijven. Vermijd suikerbevattende lekkernijen en snoepjes die aan uw tanden kleven”, is de aanbeveling van de Amerikaanse Tandartsenvereniging.

Verwijder de plak bovendien door uw tanden minstens tweemaal per dag grondig te poetsen, liefst eigenlijk na iedere maaltijd. En reinig ook tussen uw tanden met behulp van tandzijde. Omdat zich iedere dag tandplak vormt, is het belangrijk de plak te verwijderen voordat ze zich verhardt en tandsteen wordt.

Ook regelmatige controlebezoeken aan de tandarts kunnen een hulp zijn. Uw tandarts kan bepalen of zich veranderingen aan het tandvlees en het bot rondom uw tanden voordoen. Hij kan u vertellen hoe goed het u lukt om uw tanden vrij te houden van plak, en u misschien aanwijzingen geven hoe u uw tandenborstel doeltreffender kunt gebruiken.

Terwijl uw inspanningen om uw tanden vrij te houden van plak, een belangrijke bijdrage zijn in de strijd tegen tandvleesaandoeningen, zijn er nog een aantal andere oorzaken die verklaren waarom bepaalde personen gevoeliger zijn voor deze aandoening dan anderen.

Waarom sommigen gevoeliger zijn

Bepaalde ziekten zoals anemie en diabetes beïnvloeden het tandvlees en de botstructuur van de mond en maken iemand daardoor gevoeliger voor aandoeningen van het tandvlees. Het hormonale evenwicht in het lichaam is naar men gelooft nog een factor die bijdraagt tot parodontale aandoeningen.

Ook juiste voeding speelt een rol, aangezien het voedsel dat u eet, invloed uitoefent op uw lichaam als geheel, met inbegrip van de tanddragende weefsels in uw mond. Een gebrek aan essentiële vitaminen en mineralen in uw voeding kan u vatbaarder maken voor de aandoening..

Er zijn daarbij ook een aantal lokale factoren die irritatie van het tandvlees kunnen veroorzaken en tot vorming van pockets rond de tanden kunnen leiden. Hieronder vallen bijvoorbeeld vullingen die geen goed contact maken met de aangrenzende tanden; overhangende vullingen, dat wil zeggen, een teveel aan vulmateriaal dat tot onder het tandvlees reikt en irritatie veroorzaakt; verlies van een tand of kies, en elementen die niet goed contact maken wanneer de kaken gesloten zijn.

Vervolgens kan een voeding die hoofdzakelijk uit zachte weke spijzen bestaat, een factor vormen in de ontwikkeling van tandvleesaandoeningen, omdat de basis voor weerstand tegen de ziekte ligt in een krachtige bloedcirculatie in de weefsels. De tandenborstel kan met zijn massage dit gemis iets vergoeden, maar alleen als hij grondig en op de juiste wijze wordt gehanteerd.

Er is veel geschreven over het verband tussen roken en sirihkauwen en aandoeningen van het tandvlees. In het algemeen is er een hoger aantal gevallen van tandvleesaandoeningen onder degenen die deze produkten gebruiken, vooral wanneer dit nog samengaat met een slechte mondhygiëne.

Misschien bent u een van de miljoenen die reeds met tandvleesaandoeningen te maken hebben. U zou zich dan kunnen afvragen . . .

Wat kan eraan gedaan worden?

’Het is gewoon een kwestie van beter tandenpoetsen’, menen velen. Maar als uw tandvlees reeds aangedaan is, moet u goede professionele hulp zoeken. Waarom?

Ieder geval van tandvleesaandoening dat niet te ver is voortgeschreden, vergt grondig schoonmaken en polijsten van het gebit. Dit houdt in het verwijderen van tandsteen en tandplak van alle oppervlakken van de tanden boven en onder het tandvlees. Het tandsteen is te hard dan dat u het zelf eenvoudig door tandenpoetsen kunt verwijderen.

Bovendien, als uw gebit premature contacten vertoont, dat wil zeggen, als bepaalde elementen of vullingen te hoog zijn, dan zal uw tandarts er iets aan moeten doen, zodat uw tanden weer op de juiste wijze op elkaar sluiten. Dit zal verhinderen dat er gebitselementen beweeglijk worden en zich daardoor pockets kunnen vormen. Ook vervanging van eventuele ontbrekende elementen kan ertoe bijdragen dat de resterende tanden niet gaan migreren.

Een grondig behandelingsprogramma omvat ook de vervanging van slecht uitgevoerde vullingen. Waarom? Wel, dit helpt het goede contact tussen de tanden te herstellen en verhindert voedselophoping. Ook stelt het u in staat uw tanden gemakkelijker schoon te maken.

Er zijn chirurgische technieken ontwikkeld om ook tamelijk ver gevorderde gevallen van tandvleesaandoening te behandelen en een halt toe te roepen. Jaren geleden was de behandeling gericht op het stoppen van de belangrijkste uiting van parodontitis, de vrijkomende pus. Nu echter denken de specialisten in termen van het bereiken van een weer vast gaan zitten van de tanden, een opnieuw doen aansluiten van het tandvlees aan de tanden en een regeneratie van een deel van het verloren bot. Dit laatste kan misschien maar in enkele gevallen bereikt worden.

Maar bedenk dat de behandeling bij verder voortgeschreden gevallen niet altijd succesvol is. Soms zal het toch uitdraaien op een verwijdering van de aangetaste tanden en vervanging door een prothese.

Uw eigen aandeel

„Als u niet meewerkt, kunt u net zo goed uw geld in uw portemonnee houden”, aldus een deskundige. Ja, voor iedere behandeling is een voorwaarde voor succes dat u uw deel doet.

U zult een grote vaardigheid moeten verwerven in het schoonmaken van uw tanden, niet alleen in het borstelen. Bacteriële tandplak kan van het tandoppervlak verwijderd worden door grondig, krachtig gebruik van de tandenborstel, tandzijde en tandvleesmassage. Natuurlijk hebt u een goede zelfdiscipline nodig om deze methoden in praktijk te brengen.

Dus hoe staat het met u? Hebt u gezonde tanden en tanddragende weefsels? Als u zo gelukkig bent, zorg er dan goed voor!

Tandvleesaandoeningen hebben epidemische vormen aangenomen in alle delen van de aarde. Niettemin zijn ook de mogelijkheden van de tandartsen om bepaalde aspecten van deze plaag te voorkomen, in grote mate verbeterd. Dat is ook het geval met de behandelingsmethoden en de beheersing ervan wanneer de aandoening zich eenmaal heeft ontwikkeld. Het verlies van tanden en kiezen op hogere leeftijd is geen onvermijdelijke zaak. Voor vele mensen kan een tandvleesaandoening tegengegaan worden en een gezonde conditie gehandhaafd worden door goede professionele behandeling, nauwlettende zorg thuis en verstandige eetgewoonten.

Bedenk dat u de persoon bent die de grootste verantwoordelijkheid draagt voor de zorg voor uw gebit. Zorg er dus voor — als u het hoopt te behouden!

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 22]

Voortgang van parodontale aandoening