Waar strijden zij voor? Een betere wereld?

ER ZIJN momenteel over de hele wereld al haast een 150 bewegingen die hun toevlucht nemen tot geweld om op die manier een naar zij hopen betere wereld tot stand te brengen. Er zal dan misschien wat onenigheid over bestaan hoe hun leden aangeduid moeten worden — vrijheidsstrijders of gewoon terroristen — maar wel zal bijna iedereen het erover eens zijn dat zij steeds moeilijker genegeerd kunnen worden.

De Canadese Toronto Star bericht dat terroristische activiteit toeneemt. Zo schrijft de Star bijvoorbeeld dat de wereld in 1979 meer dan 3000 terroristische voorvallen zoals politieke ontvoeringen en moorden, kapingen, bomaanslagen en gewapende overvallen heeft beleefd. „En volgens de mensen die daar iets tegen proberen te doen”, vervolgt de krant, „is het einde nog niet in zicht.”

Waar gaat het om?

Eén woordenboek definieert „terrorisme” als „onwettige gewelddaden, begaan in een georganiseerde poging om een regering omver te werpen”. Maar sommigen redeneren dat „gewelddaden” die ten doel hebben een onderdrukkende regering omver te werpen, gerechtvaardigd zijn en daarom niet onwettig. Daarbij wijzen zij er wellicht op dat vele naties, waaronder enkele van de machtigste die nu bestaan, zijn ontstaan doordat mensen in opstand kwamen tegen een bewind dat zij beperkend of onwenselijk vonden.

Daarom is het dus, zoals de journalist Walter Nelson toegeeft, „moeilijk vast te stellen wie een terrorist is en wie een lid van een nationale bevrijdingsbeweging”. Maar buiten beschouwing latend hoe ze genoemd moeten worden, en afgezien van het feit dat hun doeleinden verschillend zijn, hebben al deze groepen iets gemeen. Volgens de Britse schrijver Christopher Dobson is dat een „verwerping van de maatschappij waarin zij leven en de wens die te vernietigen”, alsook een geloof „dat geweld noodzakelijk is om de wereld te verbeteren”.

In een wereld die al duizenden bloedige oorlogen heeft doorgemaakt, waaronder twee wereldomvattende conflicten, valt het deze groepen niet moeilijk om te zeggen: ’Waarom zou het verkeerd zijn als wij in ons streven naar een betere wereld onze toevlucht nemen tot geweld, wanneer machtige naties, zowel vroeger als nu, er geen kwaad in hebben gezien om dat ten behoeve van hetzelfde doel op grotere schaal te doen?’

Wie raken hierin betrokken, en waarom?

Jonge mensen zijn vaak idealistisch. Over het algemeen zijn zij erg gevoelig voor onrecht. Tegelijkertijd zoeken zij naar een „zaak” waarvoor zij zich kunnen inzetten, iets dat hun leven een richting of doel geeft. Wat, zo vragen zij, zou waardevoller kunnen zijn dan te strijden om onrecht uit te bannen zodat er een betere wereld komt?

„De meeste terroristen van links hebben een opmerkelijk goede opleiding en een hoge intelligentie”, merkte Walter Nelson op. Een psychiater van de universiteit van Rome, die een onderzoek deed naar de Rode Brigades, ontdekte dat de meerderheid van degenen die hij interviewde, afkomstig was uit welgestelde, kerkse gezinnen, en sociale wetenschappen studeerde of had gestudeerd.

Maar „het zou onjuist zijn”, zo schrijft het boek The Terrorists terecht, „om te denken dat alle terroristen intellectuelen zijn die strijden uit idealistische motieven”. Sommige nieuwe bekeerlingen worden aangelokt door de belofte van avontuur, de prikkelende sensatie van gevaar, de hoop op gemakkelijk verworven geld of de beschikbaarheid van drugs en vrije seks.

Hoe raakt iemand erin betrokken?

Het eerdergenoemde boek van C. Dobson en R. Payne antwoordt hierop: „Ze komen zich niet eenvoudig bij een recruteringsbureau aanmelden, maar raken er geleidelijk meer in betrokken nadat zij mensen hebben ontmoet die hun diepe bezorgdheid over de toestand van de wereld delen, maar die reeds hebben gekozen voor gewelddadige oplossingen voor die problemen.”

Degenen echter die „hebben gekozen voor gewelddadige oplossingen voor die problemen”, hebben niet noodzakelijkerwijs vanaf het begin aan geweld gedacht. De Amerikaanse journaliste Claire Sterling heeft heel wat onderzoek gedaan naar „terroristische groepen” en zij beweert dat ze „allemaal begonnen als uitlopers van betrekkelijk geweldloze bewegingen die uiting gaven aan bepaalde politieke, economische, religieuze of etnische grieven”.

Het is niet moeilijk voor jonge mensen om personen te ontmoeten die „hun diepe bezorgdheid delen” en dezelfde „politieke, economische, religieuze of etnische grieven” hebben. Zij kunnen gemakkelijk door deze personen worden beïnvloed, vooral wanneer zij op kamers wonen, mogelijk de werking ondergaan van „geestverruimende” drugs en blootstaan aan contacten met al de verschillende soorten protestbewegingen die zo kenmerkend zijn geworden voor veel hedendaagse universiteiten.

Wanneer iemand eenmaal in zo’n groep is geïntroduceerd en geaccepteerd, is het uitermate moeilijk daarop terug te komen. Volgens een gearresteerde Duitse terrorist ziet iemand die uit een terroristische beweging wil ontsnappen, zich voor hetzelfde dilemma geplaatst als een soldaat op het slagveld die plotseling ontdekt dat hij voor de verkeerde zaak strijdt. Of hij blijft vechten om niet door de vijand gedood te worden, of hij trekt terug met het risico door zijn eigen kameraden als een verrader gedood te worden.

Een strijd voor een betere wereld?

Een wereld te willen creëren die werkelijk beter is, vooronderstelt dat men een regering kan opzetten die werkelijk beter is. Het is waar dat sommige groepen heel duidelijk omlijnde ideeën hebben over wat er in de plaats moet komen van het stelsel dat zij willen vernietigen. Anderen hebben daar geen flauwe notie van, maar zij hopen dat hun terrorisme althans de aandacht zal vestigen op hun zaak.

Wanneer echter een groep er niet in slaagt haar idealistische doeleinden te verwezenlijken of in wijde kring ondersteuning te vinden, kan men daarin gaan berusten. Het idealisme verliest zijn kracht, en er ontstaat een vacuüm dat snel wordt opgevuld door woede en frustratie. Deze kunnen zich een uitweg zoeken in geweld. Sommigen zijn van mening dat dit is gebeurd met de groep waarover de Japanse politie en psychologen hebben gezegd: „Wat tegenwoordig voor leden van het Rode Leger belangrijk schijnt te zijn . . . is eenvoudig het geweld op zich, puur bloedig geweld.”

Bruut geweld kenmerkt ook het terrorisme dat Italië al vele jaren plaagt. Sommigen beweren dat de onstabiliteit van de regering — sinds 1945 gemiddeld genomen iedere negen maanden een nieuwe — heeft bijgedragen tot een gevoel van onzekerheid dat „terroristische activiteit” kweekt.

Geen menselijke regering, in het verleden of nu, is ooit door al haar onderdanen — soms niet eens door een meerderheid — bezien als ideaal, volkomen rechtvaardig, volledig bevredigend in elk detail. En toch is dat nu precies de soort van regering die nodig is voor een wereld die werkelijk beter zou zijn.

Zo zijn vrijheidsstrijders en terroristen, in weerwil van wat zij beweren en zelfs oprecht geloven, in werkelijkheid niet echt aan het strijden voor een betere wereld. Het beste dat zij misschien kunnen bereiken is dat zij de ene onvolmaakte regering vervangen door een andere regering die ook niet perfect is en misschien op de lange termijn net zo onbevredigend is als haar voorgangster.

Er zijn echter mensen die werkelijk voor een betere wereld strijden en die dat doen zonder hun toevlucht te nemen tot geweld. Onder hen bevinden zich zelfs vroegere terroristen en vrijheidsstrijders. In het volgende artikel vertelt een jonge Duitser over deze verandering in strijdmethoden voor een betere wereld.

[Kader op blz. 4]

RECENTE SCHOKKENDE VOORVALLEN

Het aantal slachtoffers van terroristische aanvallen bleef de laatste twee jaar stijgen. Enkele voorvallen waren:

1980

39 doden in Spaanse ambassade in Guatemala gedurende gijzeling

Voormalig staatshoofd van Nicaragua, Somoza, in Paraguay vermoord

13 doden, 215 gewonden door bom op Oktoberfest in München

84 doden, 160 gewonden bij bomaanslag op station van Bologna (Italië)

4 doden, 9 gewonden bij bomaanslag in Parijs

18 gewonden door bomontploffing in congrescentrum op de Filippijnen

Generaal Enrico Calvaligi, die de leiding had over de terreurbestrijding in Italië, vermoord

1981

Amerikaanse taalkundige Chester Bitterman in Columbia ontvoerd en gedood

Vroegere parlementsvoorzitter van Noord-Ierland Sir Norman Stronge met zoon gedood

Pakistaanse diplomaat in gekaapt vliegtuig gedood

President Reagan slachtoffer van moordaanslag

13 doden, 177 gewonden door granaatexplosies in Filippijnse kathedraal

Minister van economie van Duitse deelstaat Hessen, Heinz Karry, vermoord

Moordaanslag op paus Johannes Paulus II in Rome

3 katholieke nonnen in El Salvador gedood

74 leden van de regerende partij in Iran gedood bij bomaanslag op partijhoofdkwartier

Franse ambassadeur in Libanon omgebracht

Bom verwondt 20 man op Amerikaanse basis in Duitsland

20 doden bij bomexplosie in Beirut, Libanon

60 gijzelaars 15 uur in Turkse ambassade in Parijs vastgehouden

Bomaanslag in Beirut doodt minstens 50 mensen en verwondt meer dan 250

President Rajai en premier Bahonan in Iran door bomaanslag gedood

Anwar Sadat van Egypte vermoord

2 doden, 99 gewonden bij bomaanslag op Belgische synagoge