Technologie stuwt de wereld in de richting van oorlog
De technologie heeft een verandering gebracht in het oude „angstevenwicht”. De hedendaagse raketten zijn veel nauwkeuriger dan voorheen en ze staan dan ook niet meer alleen op steden gericht. Een groot deel staat op andere raketten gericht. Sterk verbeterde computergestuurde geleidingssystemen hebben geleid tot deze verandering in de keuze van het doel. Het gevolg? ’Wederzijds verzekerde vernietiging’ is in het militaire denken vervangen door counterforce-strategieën (strategieën die beogen de kernwapens van de vijand uit te schakelen), zodat kernoorlogen theoretisch niet langer tegengehouden hoeven worden maar gestreden en gewonnen kunnen worden.
Maar hoe kan iemand een kernoorlog hopen te winnen? Door als eerste toe te slaan en niet de steden van de vijand maar zijn raketten te vernietigen. Volgens de theorie is de vijand dus overgeleverd aan de genade van de partij die de eerste klap heeft uitgedeeld en moet hij zich onderwerpen aan elk ultimatum dat gesteld wordt.
Ziet u een gevaar in deze manier van denken? Vele deskundigen zien dat er inderdaad in. „Hoe meer de twee grote mogendheden op counterforce-strategieën gaan vertrouwen, hoe groter de kans op een kernoorlog wordt”, zegt Dr. Frank Barnaby van het Internationale Instituut voor Vredesonderzoek in Stockholm. „Het dilemma van het atoomtijdperk is dat wij door de onbeteugelde militaire technologie in de richting van zo’n oorlog worden gestuwd in weerwil van de wens van politieke leiders om zulks te voorkomen.”
Naarmate er in de jaren ’80 steeds meer raketten worden gefabriceerd die nauwkeurig genoeg zijn voor een counterforce-strategie, dus om ze op de lanceerinrichtingen van de tegenpartij af te vuren, zal de wereld steeds gevaarlijker worden. Zoals de New York Times opmerkte, was Robert McNamara, Amerika’s minister van defensie in de jaren ’60, ’er een tegenstander van de Amerikaanse kernwapens het vermogen te geven om de Russische te bedreigen. Wanneer bij één of beide supermachten de gedachte post zou vatten dat hun raketten kwetsbaar waren geworden voor een verrassingsaanval, zo argumenteerde hij, zou de druk om ze ten tijde van een crisis af te vuren bijna onweerstaanbaar worden’. De nachtmerrie van de heer McNamara begint werkelijkheid te worden.
Zou het overwegen van counterforce-plannen er werkelijk toe bijdragen de wereld in de richting van een oorlog te stuwen? De recente geschiedenis bewijst dat dit beslist zou kunnen. Beschouw eens het resultaat van het in 1922 gesloten vlootverdrag van Washington, waarbij de Verenigde Staten, Japan en Groot-Brittannië overeenkwamen zich in hun bouw van slagschepen beperkingen op te leggen. In plaats van een halt toe te roepen aan de bewapeningswedloop, „werkte het verdrag de verschijning in de hand van het vliegkampschip, een nieuw wapen dat was genegeerd door de alleen in termen van slagschepen denkende admiraals die destijds elke grote marine beheersten”, merkt Charles Fairbanks, hoogleraar in de politieke wetenschappen op. „Zoals Pearl Harbour duidelijk heeft aangetoond, was het vliegkampschip een wapen dat, in vergelijking tot het slagschip, er in een crisis eerder toe aanzette om als eerste de aanval te beginnen en dientengevolge werd de kans op oorlog iets groter.”
Evenals hedendaagse raketten waren vliegkampschepen kwetsbaar voor vijandelijke aanvallen, omdat ze niet zo zwaar bepantserd waren als de slagschepen en bovendien met benzine volgeladen waren. Evenals moderne raketten waren vliegkampschepen zeer doeltreffend wanneer ze werden ingezet door de partij die het eerst tot de aanval overging — een aanval die werd uitgevoerd door de vliegtuigen, terwijl het schip zelf op veilige afstand bleef. In 1941, toen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Japan verslechterden, werd de drang om de eerste klap uit te delen voor de Japanners onweerstaanbaar. Wat zal er gebeuren als de betrekkingen tussen de VS en de Sovjet-Unie blijven verslechteren? Zal de geschiedenis zich herhalen?
Laserstralen, satellieten en loos alarm
Niet eenmaal, maar driemaal in minder dan een jaar rapporteerde een computer dat er Russische raketten naar Amerika onderweg waren. Onmiddellijk maakten de bemanningen van de FB-111 en B-52 bommenwerpers hun machines startklaar, terwijl de Amerikaanse atoomduikbootvloot in staat van paraatheid werd gebracht, evenals het bedieningspersoneel van de 1000 Amerikaanse Minutemanrakettensilo’s. Elke keer bleek het computerbericht onjuist te zijn. Twee keer bleek het loos alarm te wijten te zijn aan een klein elektronisch onderdeel van een paar stuivers. Bij de bommenwerpers, duikboten en raketten kon de alarmtoestand weer opgeheven worden . . . tot de volgende keer.
„Wat ons in de steek laat, is niet de elektronica, maar het gezonde verstand”, merkte de New York Times op. Sommige militairen zijn niet meer van mening dat zij zich kunnen veroorloven met een tegenaanval te wachten totdat een mogelijke raket werkelijk arriveert. Ten gevolge hiervan groeit het gevaar dat een loos alarm werkelijke tegenaanvallen uitlokt. In de zenuwachtige wereld van de counterforce-strategen zou een derde wereldoorlog gewoon per ongeluk kunnen uitbreken. Niet erg geruststellend, wel?
De technologie vergroot nog op andere manieren de instabiliteit op militair terrein. Wij noemen er enkele:
Onderzeebootoorlog: Niet slechts op land gestationeerde raketten krijgen een nauwkeurigheid die groot genoeg is om andere raketten te vernietigen, maar ook de raketten voor de nieuwe Amerikaanse vloot van Trident-onderzeeërs krijgen diezelfde precisie. Ook zijn zowel de VS als de SU hard bezig aan de ontwikkeling van allerlei typen opsporingsapparatuur en antiduikboot-duikboten. Maar wat gebeurt er als atoomduikboten kwetsbaar worden voor een „eerste aanval”? Volgens Dr. Barnaby „zal de verleiding om tot een preventieve atoomaanval over te gaan, dan praktisch onweerstaanbaar zijn”.
Satellietoorlog: Satellieten vormen de ogen en de oren van de huidige strijdkrachten. In dit nerveuze tijdperk verschaffen ze de vroegst mogelijke waarschuwingen in geval van een lancering van vijandelijke raketten en maken ze ook de verificatie mogelijk van de naleving van wapenakkoorden. Tussen de 70 en 80 procent van alle militaire communicatie wordt nu via satellieten gevoerd. Aangezien satellieten zo’n belangrijke rol gaan spelen, „is het bijna zeker dat een aanval op de satellieten van een land een totale atoomaanval tot gevolg zou hebben, daar de mogelijkheid van het land om inlichtingen te verzamelen, zou zijn lam gelegd”, aldus sommige commentatoren. Is zulk een aanval mogelijk?
„De laatste 12 jaar heeft de Sovjet-Unie met tussenpozen ten minste 15 kunstmaanonderscheppers in een baan om de aarde gebracht”, luidt een verslag in het tijdschrift Science 80. De Verenigde Staten zijn op hun beurt bezig aan de ontwikkeling van een antisatellietraket die uit een F-15 gevechtsvliegtuig kan worden afgevuurd. Bijzonder onheilspellend zijn de nieuwe wapentypen die satellieten in de verst verwijderde banen ogenblikkelijk kunnen uitschakelen of vernietigen. Wat voor soort van wapens zijn het?
Science fiction? U hebt het mis!
Als u een ’straalkanon’ dat een raket in de vlucht zou kunnen vernietigen, naar het rijk van de science fiction verwijst, hebt u het mis. Zulke wapens bestaan reeds! Sedert 1973 zijn bij proefnemingen vliegtuigen en raketten tijdens hun vlucht door laserstralen neergehaald. De Amerikaanse luchtmacht heeft een vrachtvliegtuig uitgerust met een hoogenergetische experimentele laserstraal ten einde op grote hoogten proeven te nemen. Alleen al door de Amerikanen is meer dan een miljard dollar aan de ontwikkeling van laserwapens uitgegeven en men zegt dat de Russen even ver gevorderd zijn.
Het kan weliswaar nog lang duren voordat een van de grond uitgezonden laserstraal op grote hoogte een satelliet zou kunnen neerschieten. Zulk een laser zou over een enorme hoeveelheid energie moeten beschikken. Daarentegen „kunnen veel kleinere hoeveelheden energie . . . de infraroodaftasters van een satelliet uitschakelen”, zegt het tijdschrift New Scientist, „zodat er voor uw tegenstander geen enkele mogelijkheid overblijft om de lancering van uw raketten waar te nemen”. Laserstralen met deze hoeveelheid energie zijn al heel goed op te wekken, hetgeen onze nerveuze wereld nog een reden tot onzekerheid verschaft.
Dit is natuurlijk nog lang niet de hele lijst van destabiliserende vorderingen die op het gebied van de militaire technologie zijn gemaakt. Kruisraketten, die weliswaar langzaam maar veel nauwkeuriger zijn dan enige intercontinentale ballistische raket, kunnen als een counterforce-wapen worden beschouwd. Ze zijn uitstekend geschikt om kleine militaire doelen aan te vallen. Een „neutronenbom” is ontworpen om door middel van straling mensen te doden en betrekkelijk weinig materiële schade aan te richten. Sommige militaire autoriteiten bepleiten nieuw „verbeterd” zenuwgas, ofschoon het sinds 1925 verboden is om zenuwgas in oorlogen te gebruiken! Er wordt ook gesproken over biologische oorlogvoering, waarbij bacillen, zoals miltvuur, worden aangewend. Maar de technologie is niet de enige factor die de wereld in de richting van een derde wereldoorlog stuwt.