Hoe veilig zijn magnetronovens?

„NIEMAND weet of het wel of niet veilig is om ze over een lange periode te gebruiken,” verklaarde een consumentenorganisatie in de VS over Amerikaanse microgolf- of magnetronovens.

Sommige geleerden op het gebied van microgolven hebben zelf een magnetronoven en zijn van mening dat ze geen ernstige gevaren opleveren. Anderen zijn de mening toegedaan dat dat wel het geval is. Dr. Milton M. Zaret legt uit:

„De door het Bureau of Radiological Health gestelde norm voor stralingslekkage van magnetronovens ligt circa een miljard maal hoger dan het totaal van het gehele microgolfspectrum dat door de zon wordt afgegeven. Het is eigenlijk schrikbarend dat deze ovens ook maar iets mogen lekken, om maar helemaal niet te spreken van de advertenties die onze kinderen vertellen dat het zo leuk is om ermee te leren koken.”

Bepaalde vragen betreffende de veiligheid van magnetronovens moeten nog beantwoord worden. Ondertussen zijn er toch een aantal dingen bekend en kan men wel zeggen wie hoogst waarschijnlijk gevoelig zullen zijn voor lage stralingsniveaus van microgolven.

Degenen die het meeste risico lopen

Vooral zwangere vrouwen hebben reden om voorzichtig te zijn. Volgens een Amerikaanse regeringsinstantie vormen de ongeborenen „waarschijnlijk het gevoeligste segment van een mogelijk aan microgolfstraling blootgestelde bevolking”. In Tsjechoslowakije en Polen genieten zwangere vrouwen op hun werk speciale bescherming uit vrees voor een miskraam of aangeboren afwijkingen bij de baby. In geen van deze landen mogen zwangere vrouwen worden blootgesteld aan de hoeveelheid microgolfstraling die mag lekken uit de ovens die in westerse landen worden verkocht.

Kinderen vormen nog een gevoelig segment van de bevolking. „De mogelijkheid dat microgolfstraling cumulatieve effecten heeft, is door wetenschappelijk speurwerk aan het licht gebracht en kan niet genegeerd worden”, zegt een rapport van het Bureau of Radiological Health, de Amerikaanse regeringsinstantie die zich bezighoudt met mogelijke radiologische bedreigingen voor de gezondheid. „De mogelijkheid bestaat dat jonge en erg jonge mensen bij herhaling aan straling zullen blootstaan naarmate meer mensen [magnetron]ovens gaan gebruiken, en dit kan een uitwerking hebben.”

Bovendien doen sommige Russische onderzoekers de aanbeveling dat personen met cardiovasculaire aandoeningen (hart- en vaataandoeningen) het vermijden zich bloot te stellen aan lage niveaus van microgolfstraling omdat ze de kans lopen een hartaanval te krijgen. Ook zeggen zij dat chronisch zieken en degenen die een infectieziekte hebben, of nog verzwakt zijn omdat ze er pas een gehad hebben, gevoeliger zijn voor de gevolgen van blootstelling aan microgolven.

De mate van blootstelling

In de Verenigde Staten bedraagt de toegestane stralingslekkage van nieuwe magnetronovens op een afstand van vijf centimeter 1000 microwatt per vierkante centimeter, terwijl deze mettertijd mag oplopen tot 5000 microwatt per vierkante centimeter. Verwijdert men zich echter van een magnetronoven, dan wordt het stralingsniveau waaraan men blootstaat, drastisch lager. Dr. M. Shore, hoofd van de Afdeling Biologische Stralingseffecten — een afdeling van het onder het Federale Ministerie van Landbouw ressorterende Bureau of Radiological Health — verklaart:

„Eén eigenschap van microgolven is dat als u zich van een bron, zoals een oven, vandaan beweegt, het stralingsniveau al snel veel lager wordt. Als u één stap achteruit doet, van vijf centimeter (waar de vijf milliwatt [5000 microwatt] zijn gemeten) naar vijftig centimeter, of tot ruwweg een armlengte, dan bent u een factor tien achteruitgegaan, maar het stralingsniveau is met een factor 100 afgenomen, ofte wel met het kwadraat van de afstand.”

Reden tot bezorgdheid

Maar zijn ovens waarvan de stralingslekkage binnen de normen blijft, veilig? Tsjechische geleerden hebben melding gemaakt van gevolgen van blootstelling aan microgolfstraling met een intensiteit van slechts 100 microwatt per vierkante centimeter. Dat is ongeveer het stralingsniveau wanneer iemand op een armlengte afstand staat van een oven die op vijf centimeter afstand 5000 microwatt per vierkante centimeter lekt. Verder zijn zij, net als de Russische geleerden, van mening dat de uitwerking van microgolven cumulatief is. Bijgevolg wordt een dosis van lage intensiteit waaraan u de eerste dag blootstaat en die op zich niet hoog genoeg zou zijn om uw gezondheid te schaden, toegevoegd aan de dosis van lage intensiteit waaraan u de volgende dag blootstaat, en de daaropvolgende dag, enzovoort, en ten slotte kunnen de gevolgen worden waargenomen.

Het hoofd van het Amerikaanse Bureau of Radiological Health heeft toegegeven dat de technologische ontwikkeling op microgolfgebied in het Westen ’ver vooruit is gelopen’ op het onderzoek naar de mogelijke gevaren. „Hoewel het Bureau een norm heeft uitgevaardigd waaraan magnetronovens moeten voldoen,” zei hij, „is er nog heel wat research nodig voordat men het erover eens is wat de veilige marge is ten aanzien van blootstelling aan lage niveaus van microgolfstraling.”

Daar niemand met zekerheid kan zeggen aan welke hoeveelheid microgolfstraling men zich kan blootstellen zonder gevaar te lopen, getuigt het alleen maar van wijsheid als men als gebruiker van een magnetronoven met grote zorgvuldigheid te werk gaat. Het volgen van onderstaande veiligheidstips kan een bescherming zijn.

□ Probeer niet de oven te gebruiken als er iets tussen de deur geklemd zit, als de deur niet goed sluit, verbogen of beschadigd is, de scharnieren of de sluitingen kapot zijn, of als er barstjes zitten in het oppervlak van de afsluitrand.

□ Geregeld reinigen met water en zachte zeep. Gebruik nooit schuursponsjes, staalwol of andere schuurmiddelen.

□ Steek niets achter de afsluitrand van de deur. Zelfs een klein kiertje, alleen al ten gevolge van een stukje papier van de keukenrol of een laagje vet op de afsluitrand van een deur, kan een aanzienlijk hogere lekkage tot gevolg hebben.

□ Ga nooit de schakelaars die automatisch de oven uitzetten als de deur wordt geopend, buiten werking stellen of eraan knoeien.

□ Zet de oven nooit aan als hij leeg is.

□ Blijf minstens een armlengte van de voorkant van een werkende oven vandaan. Ga nooit in een werkende oven staan kijken en vind het ook niet goed dat de kinderen dit doen

□ Gebruik magnetronovens niet om te wecken.

Het opvolgen van deze tips is beslist geen garantie voor veiligheid, daar men nog niet weet of magnetronovens als volkomen vrij van stralingsgevaar beschouwd mogen worden. Het opvolgen van deze tips zal er echter toe bijdragen dat de blootstelling aan straling en ernstige ongelukken tot een minimum beperkt blijven.

Wanneer u een magnetronoven wilt gebruiken, moet u dat op eigen risico doen.