Winkeldiefstal — een klein vergrijp of een ernstig misdrijf?
IN EEN groot warenhuis in het zuidoosten van de Verenigde Staten staat een oude, gebogen man met zilvergrijze haren bij de kantoor- en schrijfbehoeften zenuwachtig met een vulpenset te spelen. Nerveus kijkt hij links en rechts het gangpad in. Langzaam draait het broze lichaam een halve slag en speuren zijn ogen de ruimte achter hem af. Zijn rechterhand zakt omlaag en met een feilloos uitgevoerde vingerbeweging verdwijnt het kleine smalle etui in de mouw van zijn jas. Terwijl hij langzaam wegloopt, steekt hij zijn hand achteloos in zijn jaszak en vindt de vulpenset een nieuwe rustplaats. Voordat de oude man echter de uitgang kan bereiken, trekt een vastberaden hand hem mee en verdwijnen zij achter gesloten deuren.
Drieëntwintig minuten later bekijken twee meisjes, nog niet eens tieners, op hun gemak enkele sweaters die uitgestald liggen onder een groot bord met de aanduiding SCHOOLKLEDING. Eén bepaalde sweater valt klaarblijkelijk erg in de smaak. Beurtelings houden ze hem tegen zich aan om te kijken of hij past. Hun handen strelen het zachte weefsel. Ze bekijken het prijskaartje. De sweater is duur. Ze overleggen samen, waarna ze beginnen te giechelen, te lachen en kennelijk een besluit nemen. Ze hebben reeds vastgesteld dat er geen personeel in de buurt is. Eén meisje tilt snel haar rok omhoog, knoopt zo goed en zo kwaad als het gaat de sweater om haar middel en laat haar rok weer vallen. Voordat zij de voordeur kunnen bereiken, gaat er een alarmschel, en keurig volgens programma worden de nerveuze en verbijsterde meisjes door een warenhuisdetective aangehouden. Ook zij verdwijnen achter gesloten deuren.
Bijna terzelfder tijd staat een jonge vrouw in het begin van de twintig, die een ingepakte doos bij zich heeft, met zorg een fraaie wekkerradio te bekijken. Ze laat haar vingers over de prachtig glanzende kast glijden. Hij zou in geen enkel salonnetje misstaan. Met de klok in haar hand loopt ze achteloos enige passen het gangpad in en als zij weer verschijnt, is de wekkerradio weg. Hij is in de dubbele bodem van de verpakte doos verdwenen! Aan de voordeur ontstaat een kleine worsteling. De jonge vrouw rukt zich los en rent naar een wachtende auto. Samen met de chauffeur wordt zij door twee bedrijfsrechercheurs aangehouden. Alle vier verdwijnen achter gesloten deuren.
Het gaat om grote bedragen
De verslagen die u net hebt gelezen, zijn waar gebeurd. Het betrof stuk voor stuk winkeldieven! Men schat dat één op de drie kleinere zaken die failliet gaan, dat rechtstreeks te wijten heeft aan winkeldiefstal. Het is de grootste vorm van vermogensdelicten in de VS.
In 1978 wisten bankrovers in dat land het duizelingwekkende bedrag van $25 miljoen in contanten en verhandelbare effecten uit geldladen en kluizen van banken buit te maken. In 1977 werd het verlies door winkeldiefstal geraamd op $8 miljard — $20 miljoen per dag. Deskundigen voorzagen dat dit cijfer voor het jaar 1979 tot boven de $10 miljard zou stijgen.
Voor de meeste staten van de VS geldt dat twee derde van alle betrapte winkeldieven onder de 21 jaar is. Jongeren hebben echter niet het monopolie. De oude man die in het begin van dit artikel werd genoemd, was 90 jaar. De twee meisjes waren daarentegen tien en elf. Volgens sommige Amerikaanse deskundigen levert het vijfde schooljaar al de eerste beginnende winkeldiefjes op; de kinderen zijn dan tussen de negen en tien jaar oud.
Wanneer er twee personen bij zo’n winkeldiefstal betrokken zijn, zoals bij de bovengenoemde meisjes, is het vaak zo dat de een de ander uitdaagt. Bij anderen is het wellicht een toelatingseis om lid van een club te mogen worden of kan het een gevolg zijn van de druk die door leeftijdgenoten op hen wordt uitgeoefend of is het feitelijk een vragen om aandacht. Naar verluidt plegen maar zeer weinigen winkeldiefstal omdat zij het artikel hard nodig hebben maar de prijs niet kunnen betalen.
Dit zijn de amateurs. Zij komen uit elke leeftijdsgroep en uit alle lagen van de bevolking en stelen om zeer uiteenlopende redenen. In vergelijking met de ’beroeps’, de ’professionals’, is hun aantal veel groter. Zij kunnen de kwetsbare winkelier helemaal stukmaken.
De beroepswinkeldief is precies wat het woord zegt. Hij „verdient” de kost door het gestolene in geld om te zetten. Bijgevolg zijn de dingen die hij steelt, kostbaarder dan die welke door de amateur worden weggenomen. Veel professionals nemen bestellingen aan voor televisietoestellen, radio’s, kostuums, schoenen — de lijst is eindeloos. O, als de muren van die paskamers eens konden spreken!
Wanneer een bedrijfsrechercheur een professional aanhoudt, beschouwt hij dat als een goede vangst. Maar juist met zo’n beroeps moet hij op zijn hoede zijn. Heel vaak zal de dief een wapen bij zich dragen en dit in uiterste nood ook gebruiken. Wanneer de beroepswinkeldief wordt aangehouden, kan hij gevaarlijk zijn.
Een hardere aanpak
Ten einde het tij van winkeldiefstallen te keren, zijn de meeste winkels in de Verenigde Staten nu bezig een hardere aanpak door te voeren. Er zijn miljoenen dollars uitgegeven aan allerlei slimme elektronische beveiligingsapparatuur. De oude baas van 90, die aangehouden werd omdat hij een vulpenset stal, was met een camera geobserveerd en vervolgens werd per walkie-talkie de dichtstbijzijnde bedrijfsrechercheur op hem afgestuurd. Op overeenkomstige wijze werd de vrouw met de wekkerradio betrapt. Bij de twee meisjes met de sweater veroorzaakte een zeer klein elektronisch pinnetje, dat in het kledingstuk verstopt zat en bij de verkoop van het artikel door de verkoper wordt verwijderd, een zwakke alarmtoon toen het een elektronisch oog passeerde.
Veel winkels zijn begonnen met speciale opleidingsprogramma’s waarin het personeel de fundamentele methoden en technieken van winkeldieven leert herkennen en ontdekken. Sommige winkels hebben zelfs acteurs gehuurd die voor winkeldief spelen en ensceneren een arrestatie om de toeschouwers te laten zien dat de winkel ’de harde lijn volgt’. De winkeldief moet ook uitkijken voor heel onschuldig uitziende „winkelende” bedrijfsrechercheurs achter een boodschappenwagentje.
Toen men de oude man van 90 jaar naar het kantoortje van de bedrijfsrecherche bracht, werd hij eerst gefouilleerd om te zien of hij een wapen bij zich had. Vervolgens werd hem verteld wat zijn rechten zijn bij een arrestatie, hetgeen evenwel niet verplicht is. Daar men vaststelde dat dit zijn eerste vergrijp was en gezien zijn hoge leeftijd, werd hem gevraagd een schuldbekentenis te tekenen en gelastte men hem nooit meer een voet in de zaak te zetten. De twee meisjes van 10 en 11 jaar hadden niet alleen de emotionele schok te verwerken dat zij voor het oog van de toeschouwers werden aangehouden, maar hun ouders moesten naar de winkel komen om hen ’los te krijgen’, terwijl hun bij wijze van waarschuwing duidelijk te verstaan werd gegeven wat er zou gebeuren wanneer zij nog eens werden betrapt. Hopelijk leren de meisjes hieruit dat winkeldiefstal een ernstig misdrijf is.
Ten aanzien van de jonge vrouw was men echter niet zo barmhartig. Bij het doorzoeken van de auto vond men voor honderden dollars aan gestolen waar, afkomstig uit deze winkel en nog andere in de stad. Zij was lid van een kleine bende die „bestellingen” voor gestolen artikelen uitvoerde. Er staat haar en haar medeplichtige in de auto een strafvervolging te wachten als recidivisten die reeds driemaal hetzelfde strafbare feit hebben gepleegd.
Wat een ouder kan doen
Bent u een zorgzame ouder? Maak uw kinderen dan duidelijk dat winkeldiefstal een ernstig misdrijf is. Winkeliers treden streng op tegen winkeldieven, ongeacht de waarde van het gestolene, of het geslacht, de leeftijd, het ras of de maatschappelijke positie van de overtreder. Zet uiteen dat een strafrechtelijke veroordeling wegens winkeldiefstal een strafregister oplevert dat er de oorzaak van kan zijn dat zij geen baan of studiebeurs krijgen en zelfs geen geld kunnen lenen. Het kan van invloed zijn bij alles waarbij een routineonderzoek naar hun verleden noodzakelijk is.
Wat zou het meisje dat met de gestolen sweater zou zijn thuisgekomen, tegen haar ouders hebben gezegd? Dat het een kledingruil met haar vriendin was? Voor de argeloze ouder kan dit het „volmaakte” alibi zijn. Zou u aarzelen om naar de herkomst te vragen van voor u nieuwe kleren en accessoires als u wist dat uw kind meer dan zijn of haar zakgeld had uitgegeven? Zou u een onderzoek instellen wanneer uw kind maar steeds dingen „gevonden” heeft? Als het kind thuiskomt met koopjes die te mooi zijn om waar te wezen, dan moet dat toch tegen uw gevoel voor prijzen indruisen, en een rok die van $40 tot $5 is afgeprijsd, moet u toch doen vragen hoe dat klopt met het feit dat alles duurder wordt. Een favoriete regenjas of een overdreven grote tas als uitrusting ’om wat te gaan winkelen’ kan een waarschuwingsseintje zijn. Wees niet bevreesd naar de reden te vragen. Het is beter dat de ouder dit vraagt dan het personeel van de bedrijfsrecherche.
Een wet die een jaar geleden in de Amerikaanse staat Oregon is aangenomen, bepaalt dat winkels brieven aan winkeldieven mogen sturen waarin zij de gestolen koopwaar terugeisen, samen met de prijs van de artikelen plus een geldboete. Een weigering hieraan te voldoen loopt uit op een rechtsvordering. De meeste overtreders betalen echter. Indien de dief een jeugdig persoon is, worden de ouders verantwoordelijk gesteld. Sommigen zijn verontwaardigd. Een van hen schreef aan een winkel: „Het zal u genoegen doen te vernemen dat het kind dat de winkeldiefstal heeft gepleegd, nu met een prop in de mond en gebonden met een touw in ons souterrain ligt, aangezien dit de enige manier is waarop iemand er absoluut zeker van kan zijn dat hij zijn kinderen volledig onder controle heeft.” Andere ouders betonen zich echter dankbaar en sturen de winkel een bedankbrief omdat deze hen op het probleem opmerkzaam heeft gemaakt, en laten de kinderen met een krantenwijk en met hun zakgeld de boetes afbetalen.
Moedig uw kinderen aan om weerstand te bieden aan de uitdagingen en de druk van zogenaamde vrienden. Voor hen zwichten kan alleen maar ernstige consequenties hebben. Deze oude wereld en haar hebzucht gaan snel voorbij. Sterk uw kind erin niet iets weg te nemen wat een ander toebehoort, een praktijk die zo sterk een deel van deze wereld vormt. ’Dieven zullen Gods koninkrijk niet beërven’ (1 Kor. 6:10). Prent hem haat in voor wat slecht is en liefde voor wat goed is, en hij zal in Jehovah’s nieuwe ordening die zo nabij is, meer eigendommen bezitten dan hij durft te geloven. — Spr. 8:13.