Kweek uw eigen reuzenchrysant
Door Ontwaakt!-correspondent in Japan
DE MEESTE planten bloeien in de lente of de zomer, maar er is één plant in de gematigde streken die wacht tot ze geen concurrenten meer heeft. Dat is de chrysant!
Hier in Japan bestaat een heel aparte manier om deze chrysanten te kweken, en wij willen u hier graag iets over vertellen. Het resultaat is wat wij een „reuzenchrysant” noemen, of in het Japans „ogikoe”.
Chrysanten zult u in Japan van september tot november bij heel wat huizen vinden. Veel personen, merendeels mannen, maken van het kweken van ogikoe een hobby. Het is dan ook niet ongewoon een huis te treffen waar drie, vier, tot soms wel twintig potten met prachtige ogikoe bij de ingang staan te pronken. Gewoonlijk heeft men ze zo geleid en laten opgroeien dat er drie stengels zijn ontstaan van zo’n negentig centimeter hoog, elk bekroond met een enorme bloem. Soms kunt u een pot zien waaruit zeven stengels oprijzen, elk met een schitterende, bolvormige, vaak lichtpaarse bloem van tien centimeter doorsnede. Er zijn veel variëteiten in kleur en vorm.
Als jongen heb ik in de zomervakanties in plantenkwekerijen in Ohio (VS) gewerkt, en een van die kwekerijen was gespecialiseerd in chrysanten. Maar dat waren de winterharde soorten die voor borders en als vaste planten rond het huis gebruikt worden. Ze zijn betrekkelijk gemakkelijk te kweken. In de lente worden de planten van het vorige jaar opgestoken en worden de nieuwe scheuten van de plant gescheiden en weer in de grond gezet voor de nieuwe oogst. De ogikoe daarentegen vereist meer aandacht en zorg. Volgens de Encyclopædia Britannica zijn er meer dan 3000 chrysantenvariëteiten bekend, en er worden voortdurend nieuwe vormen gekweekt.
Hoe een „ogikoe” te kweken
Een kennis, de heer Asano, kweekt ieder jaar ogikoe, en dus vroegen wij hem of hij ons de methode wilde uiteenzetten die gebruikt wordt om de prachtige reuzenchrysanten te kweken. Wij hadden een pot met een schitterende gele ogikoe cadeau gekregen, en wij vroegen onze vriend:
„Asano-San [meneer Asano], wij zouden wat graag volgend jaar weer deze zelfde reuzenchrysanten willen hebben. Gaat de plant gewoon nieuwe uitlopers vormen, en komen daar dezelfde bloemen aan als wij dit jaar hebben?”
Glimlachend antwoordde meneer Asano: „Zo eenvoudig is het niet. Ziet u, als wij het natuurlijke groeiproces zijn gang laten gaan, zal de ogikoe gewoonlijk terugvallen tot zijn eenvoudiger staat. Dan zou hij namelijk veel bloemen krijgen, en die zouden veel kleiner zijn dan de drie grote bolvormige bloemen die u er dit jaar aan hebt gehad.”
„Wat moeten wij dan doen om er weer zulke enorme bloemen aan te krijgen?” vroegen wij.
Vereiste stappen
„Nadat de plant uitgebloeid is, moet u de stam net onder de laagste tak afsnijden. Plant hem vervolgens voor de winter buiten in de tuin, toegedekt met stro om hem te beschermen tegen de vorst. In maart, wanneer u rond de voet van de dode stam nieuwe scheuten ziet uitlopen, moet de plant worden opgestoken. Snijd de nieuwe scheuten af, plant ze in een bed van fijn grind en laat ze in de warme lentelucht opgroeien. Tegen half mei moeten deze uitlopers ongeveer twintig centimeter hoog zijn. Nu moet u van deze uitlopers stekken nemen. Deze stekken moeten ongeveer zeven centimeter lang zijn. Als u van plan bent drie stengels te laten groeien, moet u ervoor zorgen dat de stek drie knoppen boven het vochtige zand heeft waarin u hem nu plant. (Als ze gaan groeien, zult u de stengels moeten leiden met stokken en touw om straks ruimte te hebben voor de bloemen.) Zijn de stekken eenmaal geplant dan moet ervoor gezorgd worden dat ze steeds in de schaduw staan en iedere morgen en avond water krijgen. Dit watergeven mag niet worden verwaarloosd. Het is van essentieel belang bij het kweken van ogikoe. Met zo’n twee weken moeten er wortels zijn gevormd.”
„En dan planten wij hem in onze pot en hebben wij in de herfst onze nieuwe ogikoe, niet waar Asano-San?” vroegen wij geestdriftig.
„O, nee! Zo gemakkelijk gaat het niet!” zei Asano-San lachend. „U hebt het bij het rechte eind dat hij nu van het zand moet worden overgepoot in de aarde in een pot, maar dit is pas de eerste van drie verpottingen.”
Het verpotten doet het hem
„Driemaal verpotten?” vroegen wij verbaasd.
„Ja, want wij willen wel ten slotte een plant van ongeveer negentig centimeter hoog, maar wij willen de groei vertragen. Het verpotten dient dus telkens als een schok en houdt de groei tegen. Bij de laatste maal verpotten in een grote pot zal dus alle energie naar de bloem gaan”, antwoordde Asano-San.
„Dan wordt hij zeker steeds in een grotere pot overgeplant?”
„Inderdaad”, bevestigde Asano-San. „Maar er is wel wat werk bij betrokken. Wilt u slechts één enkele stengel laten groeien, dat wil zeggen, één enkele reuzenbloem, dan zult u steeds de zijknoppen van de stengel af moeten halen zodra ze verschijnen. En, logisch, wanneer u een ogikoe met drie stelen kweekt, dan bent u driemaal zo druk met het weghalen van deze zijknoppen. Dit zijn de knoppen die u vindt net boven de plek waar het blad en de stengel samenkomen. Het is een goede gewoonte om dit om de dag te doen. U gebruikt hierbij een puntig, op een schaar lijkend instrument. Maar wees voorzichtig dat u niet het blad beschadigt. Bladeren dienen voor het aanmaken van voedsel door het omzetten van lichtenergie, dus als er geen bladeren zijn, komt er geen bloem!
Gedurende deze tijd zult u op uw hoede moeten zijn voor aanvallen door insekten, zoals bladluizen. Door bij een bloemenzaak te rade te gaan, kunt u de juiste spuitbus ervoor krijgen. Hier in Japan duurt het regenseizoen van half juni tot midden juli, dus moeten wij erop letten dat de plant droog is als wij hem bespuiten, want anders beschadigen wij hem.”
Wanneer verpotten
„Wanneer precies moet elk van die verpottingen plaatsvinden?”
„Er is geen vaste datum voor, maar aangezien het eerste verpotten in juni plaatsvindt en de plant in oktober moet bloeien, liggen er ruwweg 100 dagen tussen. De tweede verpotting zou dus in de tweede helft van juli moeten plaatsvinden en de laatste eind augustus of begin september. Misschien zou ik er in dit verband aan mogen toevoegen dat een ogikoe vezelige leemgrond nodig heeft. En in plaats van mest of kunstmest is plantaardige compost aan te bevelen.”
„Dank u wel, Asano-San, we zijn erg blij met uw uiteenzetting. Ik denk dat ik het eens ga proberen.”
Zou u het ook graag ’eens willen proberen’? Er is wat tijd en moeite voor nodig, maar dat draagt slechts bij tot uw vreugde als u ziet waartoe het leidt als ’God het wasdom geeft’.