Wat men zoal kan eten

ALS het over voedsel gaat, denken mensen in sommige delen van de wereld aan op zijn minst éénmaal per dag vlees, verschillende groenten en vruchten, en een verscheidenheid aan ’toetjes’ en dranken.

Honderden miljoenen mensen echter zien misschien hun hele leven weinig of geen vlees. Hun geregelde menu bestaat uit slechts enkele voedingsmiddelen, zoals driemaal per dag rijst, met slechts een paar soorten groenten. Misschien hebben zij af en toe een stukje vis of ander vlees. Een beter voedselpakket is dan niet verkrijgbaar of zij zijn te arm om het zich te kunnen veroorloven.

Toch eten de mensen overal ter wereld vele dingen die sommige hongerigen elders zouden kunnen helpen.

Wat is voedsel?

Voedsel wordt gedefinieerd als „voedzaam materiaal dat in het lichaam van een organisme wordt geabsorbeerd of opgenomen met het oog op groei of herstel”. Het is „alles wat voedt, ontwikkelt of in stand houdt”.

Gezien deze definitie lijkt er vrijwel geen eind te zijn aan de lijst van wat men voedsel kan noemen in het planten-, dieren- en insektenrijk. In de plantenwereld bijvoorbeeld beperkt de mensheid zich tegenwoordig helaas tot slechts enkele basisgewassen. Maar in de loop van de geschiedenis heeft men duizenden verschillende plantesoorten gegeten.

Een groep geleerden vermeldde in een verslag 30 weinig bekende tropische plantesoorten die het voedselpakket van de mens zouden kunnen aanvullen, maar die nu niet worden gebruikt. Een Afrikaanse geleerde merkte daar duizenden plantesoorten op, waarvan er echter slechts een paar werden gebruikt, zoals maïs, rijst en bataten. En die waren afkomstig van andere culturen.

Andere voedingsmiddelen

Sommigen zeggen dat andere weinig bekende gewassen te exotisch zijn om als voedsel in aanmerking te komen. Maar een geleerde antwoordde: „Bedenk dat bijna alles wel ergens door iemand wordt gegeten.”

Zo adviseerde een geleerde om aardwormen door ander voedsel te mengen omdat ze een bron van hoogwaardige eiwitten zijn. Verbaast die suggestie u? Science Digest berichtte dat een vrouw die als hoofdvak huishoudeconomie studeerde aan een Californische universiteit, „inderdaad regelmatig insekten eet, waarbij haar voorkeur uitgaat naar termiet, sprinkhaan, bij en tribolium of meeltor”.

Een smaakpanel proefde enkele van haar „delicatessen”. Wat vonden zij ervan? Na geproefd te hebben van haar termietenpilaf, bijen-won-ton-soep en „Jiminy-brood” (waarin gemalen krekels en sprinkhanen verwerkt waren) reageerde het panel werkelijk met enthousiasme. Een van de panelleden zei: „Termietenpilaf was voor mij de topper.”

De Amerikaanse antropoloog Aubrey Williams proefde een „vis-pizza” waarin kabeljauwafval verwerkt was, en ook rupsen, geroosterde sprinkhanen, vlinders, aardwormen en bijenkoekjes. Zijn reactie? „Ik weet dat het soms walgelijk klinkt, maar als je er even over nadenkt, is er niet zoveel verschil met het eten van slakken. En een sprinkhaan of kakkerlak pellen om die te eten, is net zo iets als een garnaal pellen.”

De instelling verschilt

Daar alle mensen overal biologisch van dezelfde constitutie zijn, kan hun lichaam in stand worden gehouden met dezelfde soorten voeding. Hoe komt het dan dat niet allen alles eten wat anderen eten?

Nu, hoe reageert u als u hoort over mensen elders die hond, kat, rat, muis, slang, kikker, aardworm, paard, aap of olifant eten? Raakt u daardoor van streek? Wat u er ook van vindt, bedenk dat ook het gerecht waar u zo dol op bent, voor iemand elders een gruwel kan zijn.

Het probleem zou daarom wel eens niet kunnen schuilen in wàt er wordt gegeten. Bepalend kan zijn waar u bent geboren en wat voor voedsel u gewend bent te eten sinds uw jeugd. Het zou ook afhankelijk kunnen zijn van uw religieuze overtuiging of uw culturele achtergrond.

Zo zou het voor iemand die in Noord-Amerika is opgegroeid, weerzinwekkend kunnen zijn te horen dat mensen in sommige delen van Afrika dol zijn op aardwormen. In dezelfde zin zou het voor iemand die in bepaalde delen van Afrika is grootgebracht stuitend kunnen zijn te vernemen dat sommige mensen in Europa of Amerika graag kikkers als vlees eten.

Iemand in India kan woedend worden als hij hoort dat de Europeanen en de Amerikanen het vlees van de koe als voedsel gebruiken. Voor een moslem is het heiligschennis varkensvlees te eten.

Een evenwichtig standpunt

Het feit dat sommigen voedsel eten dat anderen vreemd of walgelijk vinden, is dus grotendeels een kwestie van de geest. Daar mensen in één deel van de wereld deze dingen kunnen eten en erdoor in leven blijven, kan fysiek gezien ieder ander er ook door gevoed worden.

De mens is omgeven met allerlei voedsel. Maar het komt door zijn kieskeurige aard dat hij sommige dingen lekker vindt en andere verfoeit. Dat kan prima zijn in tijden van overvloed, maar als er honger heerst, komt hij voedsel te kort.

Het is interessant dat de bijbel over de oorspronkelijke voedselvoorziening van de mens zegt: „Ziet, ik [God] heb u alle zaaddragende plantengroei die op de oppervlakte van de gehele aarde is, en elke boom waar zaaddragende boomvrucht aan zit, gegeven. U diene het tot voedsel” (Gen. 1:29). Later voegde God er het volgende aan toe: „Al het zich bewegende gedierte dat leeft, mag u tot voedsel dienen. Zoals in het geval van de groene plantengroei, geef ik dit alles werkelijk aan u. Alleen vlees met zijn ziel — zijn bloed — moogt gij niet eten.” — Gen. 9:3, 4.

Het is duidelijk dat God een grote variatie aan plante-, dieren- en insektenleven heeft verschaft die gegeten kan worden om het leven in stand te houden. Daarom wordt ons verder in de bijbel gezegd dat „elke schepping van God voortreffelijk is, en niets dient verworpen te worden [als voedsel] indien het met dankzegging wordt aanvaard”. — 1 Tim. 4:4, 5.