Marihuana — Waarom zijn de meningen verdeeld? Wat is de werkelijke uitwerking?
Door Ontwaakt!-correspondent in Canada
VAN alle drugs die door de eeuwen heen zijn gebruikt, heeft er geen in recente jaren meer controversen veroorzaakt dan marihuana. Degenen die het gebruik ervan verdedigen, beroepen zich daarvoor op verschillende onderzoeken en betogen dat deze drug, in tegenstelling tot andere, niet gevaarlijk is. Marihuana willen zij als een speciaal geval beschouwen.
De tegenstanders hebben voor hun standpunt ook hun verwijsbronnen en vinden bovendien dat bepaalde onderzoeken anders geïnterpreteerd moeten worden. Ja, er schijnt mondeling en in geschrifte een voortdurende strijd aan de gang te zijn over de vraag of marihuana bij matig gebruik eigenlijk wel schadelijk is. Is het mogelijk om erachter te komen wat de waarheid is?
Het gebruik neemt tegenwoordig, ook in het openbaar, steeds meer toe. Omdat zich onder de gebruikers ook mensen bevinden met een hogere opleiding en een door hun beroep hogere status, is marihuanagebruik in de ogen van sommigen anders en vinden zij het zelfs modieus. En nu hebben 11 Amerikaanse staten hun wetten veranderd zodat het bezit van een kleine hoeveelheid marihuana daar niet langer als een misdrijf wordt beschouwd. Bij een eerste veroordeling worden nu lichtere straffen toegepast. Betekent dit alles dat marihuana aanvaardbaarder wordt en mettertijd net zo bezien zal worden als nicotine, cafeïne en alcohol?
Wat is marihuana?
Marihuana wordt verkregen door de bladeren, bloemen, stengels en zaadjes van de hennepplant, Cannabis sativa, te drogen. De drug wordt daarom ook soms cannabis genoemd. De gebruikelijke Engelse naam is pot. In India wordt het bhang genoemd. Hasjiesj is een andere vorm van cannabis, gemaakt van het hars van de plant en gewoonlijk geperst in blokjes die een heel verschillende potentie kunnen hebben. Hasjiesj en een olie die eruit bereid wordt, zijn sterker dan marihuana.
De geschiedenis van het marihuanagebruik gaat in China zo’n 4000 jaar terug. Het gebruik verbreidde zich naar India, waar men marihuana in religieuze ceremoniën ging gebruiken. Hier en daar werd het ook medicinaal gebruikt. De uitwerking die Napoleon in Egypte zag, bewoog hem ertoe marihuana daar na zijn verovering uit te bannen. Wanneer het gebruik van marihuana nu al zo oud is, is het dan niet mogelijk om uit te maken of marihuana inderdaad een gevaar voor gezondheid en welzijn oplevert? Waarom al die schermutselingen tussen voorstanders en degenen die het gebruik willen verbieden?
Tegenstrijdige rapporten
Nog in 1975 leek het gewoonlijk objectieve blad Consumer Reports te kennen te geven dat de drug betrekkelijk onschadelijk was. In Canada wekte een verslag van de Commissie LeDain (1973) dezelfde indruk. Verschillende Amerikaanse regeringsrapporten hebben aanleiding gegeven tot de uitspraak dat er geen afdoende bewijzen voor zijn dat zelfs bij gebruik van grote hoeveelheden fysieke schade of verstoring van lichaamsprocessen optreedt.
Deskundigen die van mening waren dat de stof onschadelijk was, zijn veelvuldig geciteerd. Voorbeelden zijn Dr. David H. Powelson, voormalig hoofd van het vakgebied psychiatrie aan de universiteit van Californië te Berkeley, Dr. Harold Kalant van de universiteit van Toronto, Dr. Robert L. DuPont, voorheen werkzaam aan het Nationaal Instituut voor Drugmisbruik in de Verenigde Staten. Er waren ook nog anderen, en hun uitspraken zijn keer op keer aangehaald om aan te tonen dat er geen grond is voor bezorgdheid over het stijgende gebruik van marihuana.
Maar ook zijn al die tijd waarschuwingen te horen geweest: De Wereldgezondheidsorganisatie is zich blijven uitspreken tegen het gebruik van marihuana. In 1972 waarschuwde Dr. Olav J. Braenden, hoofd van het VN-Laboratorium voor Verdovende Middelen in Genève, dat marihuana een gevaarlijke drug is. Hij baseerde zijn conclusie op de bevindingen van 26 laboratoria in verschillende delen van de wereld.
Toch was in de jaren ’60 en het begin van de jaren ’70 de algemene opinie dat er nog niet voldoende bekend was om met enige zekerheid te kunnen zeggen dat marihuana schadelijk was. Natuurlijk is de uitspraak dat van iets nog niet bewezen is dat het schadelijk is, heel wat anders dan te zeggen dat iets inderdaad onschadelijk is.
Een aantal drugs waarvan eens werd gedacht dat ze onschadelijk, ja zelfs heilzaam waren, worden nu met heel andere ogen bezien. Heroïne en barbituraten bijvoorbeeld werden eens als een zegen voor de medische wetenschap beschouwd, maar dat is met beide niet meer het geval. Men mag niet over het hoofd zien dat zelfs een van de grootste voorstanders van liberalisering van marihuana, Keith Stroup, uitvoerend directeur van de Nationale Organisatie voor de Afschaffing van Marihuanawetten, heeft toegegeven: „Er is nog heel wat dat wij over de drug te weten moeten komen.”
Maar waarom de kennelijk tegenstrijdige rapporten? Waarom heeft men aan beide kanten van de controverse verwijsbronnen kunnen aanvoeren die als gezaghebbend worden beschouwd? Dr. Andrew Malcolm, een psychiater met meer dan 20 jaar ervaring in de behandeling van drugafhankelijke patiënten, legt uit: „Voor een deel is de huidige verwarring over cannabis te wijten aan de veelgepubliceerde en algemeen aanvaarde vroege experimenten — met name die op het eind van de jaren ’60. Hierin werd de indruk gewekt dat cannabis een betrekkelijk mild bedwelmend middel was met weinig onaangename effecten. Toch beschikte men niet over een methode om te meten wat het gehalte was aan tetrahydrocannabinol (THC), het werkzame bestanddeel van de drug, totdat deze stof in 1971 synthetisch vervaardigd kon worden. Pas daarna heeft het onderzoek dus werkelijke waarde.”
Wat komt er nu aan het licht?
Tegenwoordig stapelen de feiten zich op. Sidney Katz, die zich specialiseert in medische en sociale onderwerpen, behandelde een van de concrete gevaren in een artikel dat verscheen in de Toronto Star. Hij schreef: „Een onbetwiste uitkomst van onderzoek is dat een chauffeur die high is ten gevolge van marihuana, een gevaarlijke chauffeur is. Zijn waarneming van tijd en ruimte, alsook zijn coördinatie, is aangetast. . . . Goed gecontroleerde onderzoekingen van automobilisten in stadsverkeer, die onder de invloed verkeerden van uitsluitend marihuana, onthulden dat zij verkeerslichten en stopborden misten, andere auto’s op roekeloze wijze inhaalden, hun voertuigen heel gebrekkig door het verkeer loodsten en zich bij tijden maar vaag bewust waren van voetgangers en geparkeerde auto’s.”
Ook is nu bekend dat het werkzame bestanddeel van cannabisprodukten (THC) opgeslagen wordt in de vethoudende weefsels van de hersenen. Het blijft daar geruime tijd aanwezig, volgens één deskundige „ten minste drie dagen in actieve vorm”, terwijl sommige afbraakprodukten „nog minstens acht dagen lang” het lichaam verlaten. Anderen spreken van enige retentie in de hersencellen voor een periode van 8 tot 18 dagen. De uitwerking van marihuana duurt dus langer dan het onmiddellijke moment van gebruik. Dagenlang bestaat een dan wat geringere, dan weer grotere aantasting van de zintuigen. Bij herhaaldelijk gebruik ontstaat dan ook nog het gevaar van een geleidelijke ophoping en een effect van de chemische stof op het hele lichaam.
Er bestaan ook bewijzen voor dat THC inwerkt op de voortplantingsorganen en zich ophoopt in de eierstokken en testikels. Men heeft bij proefpersonen die geen andere drugs hadden gebruikt, beschadigingen aan de chromosomen opgemerkt. Voor echtparen die een baby willen, moet dit een gegronde reden zijn om deze drug in het geheel niet te gebruiken. Het tijdschrift Seventeen van maart 1979 voegde eraan toe: „Wij weten reeds dat THC dat door de moeder wordt gebruikt, niet wordt tegengehouden door de placenta (het orgaan dat de foetus verbindt met de baarmoeder en waardoor een ongeboren kind wordt gevoed), en een meisje of vrouw die in verwachting is en pot gebruikt — of welke drug maar ook — is een dwaas.”
De ernstige gevolgen die marihuanagebruik heeft voor de longen en het ademhalingsstelsel van mensen, zijn onbetwistbaar. Proeven hebben uitgewezen dat het teergehalte van cannabisrook „50% hoger [is] dan bij tabak”. Dat brengt het gevaar met zich van longkanker, chronische bronchitis en emfyseem. Research die is uitgevoerd door het Instituut voor Experimenteel Kankeronderzoek in Zwitserland, duidt erop dat bij de marihuanaroker een grotere schade wordt aangericht dan bij de tabaksroker. Lijkschouwingen hebben ernstige afbraak van de longstructuur aan het licht gebracht.
Onderzoekers herzien hun mening
De toenemende hoeveelheid informatie die duidt op onwenselijke effecten, heeft sommige deskundigen de laatste jaren hun mening doen veranderen. De reeds eerder genoemde Dr. David H. Powelson geeft nu toe dat marihuana niet onschadelijk is en dat hij het bij het verkeerde eind had. Dr. Harold Kalant en Dr. Robert L. DuPont, die beiden eveneens eerder zijn genoemd, hebben hun mening ook gewijzigd. In het kadertje op bladzijde 9 kunt u zelf lezen wat zij nu zeggen.
De bezorgdheid die zij nu tot uitdrukking brengen, is terecht. Dr. DuPont zegt: „Terwijl Amerikanen debatteerden over de vraag of het bezit van marihuana strafrechtelijke vervolgd moest worden, heeft de werkelijke tragedie ons bijna onopgemerkt overvallen: het alarmerend hoge marihuanagebruik onder onze jongeren.” De feiten tonen nu aan dat steeds meer kinderen in de lagere klassen van de scholen cannabis gebruiken. Het is de „voorkeursdrug” voor 12- en 13-jarigen in Canada. Welke invloed zal cannabis hebben tijdens de ontwikkeling van de geest en het lichaam van die opgroeiende jongeren?
Dr. Robert Petersen van het Nationaal Instituut voor Drugmisbruik in de Verenigde Staten uitte grote bezorgdheid over de jongere marihuanagebruikers en zei: „Zij zijn veel kwetsbaarder, psychologisch en lichamelijk, voor de effecten van welke drug maar ook, en er bestaat een veel groter potentieel gevaar voor hen dan voor de volledig ontwikkelde, evenwichtige persoonlijkheid.” Een onderzoek dat aan de universiteit van Bristol is uitgevoerd bij tien opeenvolgende gevallen van jonge marihuanarokers bij wie gedragsveranderingen waren opgemerkt, bracht aan het licht dat allen aan hersenatrofie leden. De mate van de atrofie kwam overeen met de duur van het marihuanagebruik.
In plaats dat zij leren hoe de problemen van het leven met succes het hoofd te bieden, trachten zij eraan te ontkomen door hun toevlucht te nemen tot drugs. Maar, zoals werd gezegd door de geleerde die de leiding had over het marihuana-onderzoek aan de universiteit van Californië te Los Angeles, „de jeugd is een tijd om te leren hoe men het leven aankan, hoe men problemen moet opvangen, spanning moet verwerken, angst de baas moet worden. Als je het in die periode niet leert, wanneer moet je het dan leren?”
Niet schadelijker dan alcohol?
Sommigen voeren misschien aan dat dergelijke gezichtspunten extreem zijn en dat men zich overdreven opwindt over de uitwerking op waarschijnlijk maar een minderheid van de gebruikers, en niet de meerderheid, zeker niet de matige gebruikers. Zij beschouwen gebruik van marihuana in het weekeinde of op een feestje als niet gevaarlijker dan het drinken van alcohol. ’Waarom’, zo vragen zij, ’zouden wij bekritiseerd moeten worden voor ons gebruik van marihuana terwijl het drinken van alcohol geen schande is?’ Ja, zij beweren dat wat er tegen marihuana wordt ingebracht, net zo goed voor alcohol geldt. Is er inderdaad weinig of geen verschil?
„Molecuul voor molecuul is THC 10.000 maal sterker dan alcohol in zijn vermogen een milde bedwelming te veroorzaken”, zegt een arts in Executive Health van oktober 1977. ’Ja maar’, protesteren de voorstanders, ’marihuanagebruikers hoeven eenvoudig niet veel van de drug te gebruiken om hetzelfde effect te verkrijgen als een zware drinker. Een klein beetje is niet erg.’ Maar dezelfde arts voegt eraan toe: „Er gaan tientallen jaren voorbij voordat bij een zware drinker blijvende hersenveranderingen optreden. Bij de marihuanaroker kunnen al in drie jaar hersenveranderingen optreden die niet mee ongedaan te maken zijn.”
Nog een punt: THC is oplosbaar in vet en blijft dus achter in vethoudende weefsels waar het zich, zoals wij hebben gezien, bij voortgezet gebruik ophoopt. Alcohol daarentegen is een stof die in water oplosbaar is en in een betrekkelijk korte tijd in de stofwisseling wordt afgebroken, en dat betekent dus dat alcohol door het lichaam heel anders wordt verwerkt. Een geleerde van het Donner Laboratory of Medical Research legt hierover uit: „Alcohol is in water oplosbaar voedsel en wordt in de stofwisseling afgebroken om energie voor de cellen te leveren.” [Wij cursiveren.] De eindprodukten, kooldioxide en water, worden gemakkelijk en snel volledig uitgescheiden door het lichaam. Het is daarom goed om aandacht te schenken aan het gezichtspunt van een psychofarmacoloog die zei: „Marihuana is een zeer krachtige drug, en de grootste vergissing die wij maken is het te vergelijken met alcohol.”
Hoeveel bewijsmateriaal hebt u nodig?
Het toenemende bewijsmateriaal dat marihuana gevaarlijk is, kan niet terzijde worden geschoven. Iemand zou kunnen proberen zich te verdedigen met het argument dat hij zijn eigen geval zelf het beste kan beoordelen en dat hij geen onwenselijke effecten in zijn eigen leven waarneemt en dat hij zich daarom geen zorgen hoeft te maken over rapporten met betrekking tot de schade die anderen ondervinden. Maar als THC een schadelijke uitwerking heeft op de hersenen, kan hij dan zijn eigen beoordeling van het effect van THC vertrouwen? Een arts noemt dit als een ernstige reden om te geloven dat marihuana de gevaarlijkste drug is waarmee wij nu te maken hebben: „Het eerste gebruik ervan is bedrieglijk. De gebruiker krijgt het idee dat hij zich goed voelt; hij is niet in staat de ontaarding van zijn mentale en fysiologische processen waar te nemen.” Maar anderen merken dit wel op.
In een artikel in de Toronto Star, getiteld „Het is zelfbedrog om te denken dat pot onschadelijk is”, citeert de schrijfster Joan Sutton Dr. Norman Doorenbos ten aanzien van de manier waarop dit effect blijkt: „Het meest directe gevolg is dat het gedachtenproces wordt aangetast. Het is karakteristiek voor de marihuanaroker om een zin te beginnen en die dan niet te kunnen afmaken omdat hij vergeten is waarover hij het had.”
Betekent de legalisering van het cannabisgebruik in sommige gebieden dat er werkelijk niets te vrezen valt? Het hoofd van het Departement van Justitie in Ontario, Roy McMurtry, zei dat sommigen de maatregel kennelijk als een „zegel van goedkeuring” beschouwen. Het gevolg is dat het gebruik van cannabis in deze streken is toegenomen. Maar gezien het recente bewijsmateriaal over dit onderwerp zei hij: „Het publiek moet heel duidelijk te horen krijgen dat bezorgdheid over mogelijke schade ten gevolge van marihuana vandaag de dag groter en niet geringer is geworden.” Klinkt dat alsof marihuana volkomen veilig is?
Denk nog eens aan de uitwerking: Aantasting van het vermogen tijd en afstand te schatten. Nadelige uitwerking op het geheugen, de tijdsduur waarin men zich kan concentreren, het logische denkvermogen. Gevaar voor het immuniteitssysteem, de longen en het ademhalingsstelsel. Gevaar van aantasting van de kinderen die u wellicht voortbrengt. Is dat louter een onschuldig gebruik van een onschadelijk kalmerend middel dat het leven gemakkelijker zal maken?
Mochten er mensen zijn die argumenteren dat het ontvangen genoegen opweegt tegen de risico’s, dan moeten zij bedenken dat alle gevoelens van plezier in werkelijkheid in de hersenen zetelen. De vele schitterende functies van de hersenen vinden plaats dank zij een bijzonder complexe reeks door chemische stoffen gereguleerde ’schakelaars’. Wat dus als plezierig wordt ervaren is in het geval van een door drugs teweeggebrachte gewaarwording niets anders dan een door een chemische stof veroorzaakte verstoring van de normale functies van de hersenen. Is het dan een wonder dat marihuana na de opiaten en nog vóór alcohol op de tweede plaats kwam als reden voor opname in Amerikaanse regeringsklinieken bij de ongeveer 40.000 onderzochte gevallen in 1974?
Vergis u niet: Marihuana is een drug. En als zodanig vormt het net als andere drugs een wezenlijk gevaar voor uw gezondheid en leven.
[Kader op blz. 9]
Meningen over marihuana veranderen
Sommige van de meest geciteerde uitspraken dat marihuana onschadelijk is, zijn afkomstig van deskundigen die hun mening op dit punt hebben gewijzigd. Onder hen bevinden zich:
Dr. David H. Powelson:
„Destijds had ik nog helemaal niet rechtstreeks als arts met marihuanagebruikers te maken gehad. . . . Binnen vijf jaar wist ik dat ik ongelijk had; ik wist dat marihuana schadelijk was.”
Dr. Harold Kalant
„Nu maak ik mij echt wel wat meer zorgen over het gebruik van cannabis dan toen in de jaren ’66 en ’67 voor het eerst de gemoederen over deze kwestie verdeeld raakten. Toen leek het beschikbare bewijsmateriaal erop te duiden dat marihuana onschadelijk was. Nu is er slechts één ding dat ik met zekerheid durf te zeggen, en dat is dat er geen enkele veilige drug bestaat.”
Dr. Robert L. DuPont:
„Het werkelijk belangrijke punt is het gevaar dat er voor de gezondheid bestaat bij deze epidemie [van toenemend marihuanagebruik onder jongeren], een gevaar in ten minste twee opzichten. Eén facet is het effect van de bedwelming, uiteenlopend van een onvoorspelbare uitwerking op het rijgedrag tot een grotere onverschilligheid op elk terrein. Het andere aspect is zuiver fysiek. Hier lopen de redenen voor bezorgdheid uiteen van het veelvuldig voorkomen van chronische bronchitis onder marihuanagebruikers tot de heel reële mogelijkheden van schadelijke hormonale effecten, een nadelige uitwerking op het immuniteitssysteem en mogelijkerwijs zelfs kanker.”
[Illustratie op blz. 6]
’een chauffeur die high is ten gevolge van marihuana, is gevaarlijk’
[Illustratie op blz. 7]
aantasting van de zintuigen door THC duurt dagen
[Illustratie op blz. 8]
’een vrouw die in verwachting is en pot gebruikt, is een dwaas’
[Illustratie op blz. 10]
’de grootste vergissing is marihuana met alcohol te vergelijken’