Een veelzijdige groente

Door Ontwaakt!-correspondent in Australië

WAT vindt u ervan om een gewas te planten dat u en uw gezin zo’n twintig jaar voedsel kan opleveren? En dan nog wel zonder steeds weer opnieuw geplant te hoeven worden of veel verzorging te vragen? Zou het ook niet aantrekkelijk zijn wanneer de plant haar opbrengst geeft in een tijd dat andere groenten schaars zijn? Nu, die veelzijdige groente is de asperge! En om zo lang van asperges voorzien te zijn, heeft een gezin van vijf personen slechts ongeveer twaalf wortelstokken nodig.

Vraagt u zich af hoe het met de voedingswaarde gesteld is? De asperge bevat variërende hoeveelheden calcium, fosfor, natrium, kalium en ijzer, alsook vitamine A, B₁, B₂, C en nicotinezuur — alle noodzakelijk voor een gezonde voeding. Dit is op zich al een goede reden om de asperge in uw eigen groentetuin op te nemen.

Dit smakelijke familielid van de koninklijke lelie heeft al vanaf de tijd dat het door de Egyptenaren werd verbouwd, het menu opgeluisterd. Tegen 200 v.G.T. werden door de Romeinen al inlichtingen over de teelt ervan opgetekend.

Hoewel velen de asperge een heel gewone groente vinden, beschouwen anderen haar als een ware delicatesse. Asperges worden veel in blik verkocht, maar het zijn vooral de verse scheuten die zo’n heerlijke lekkernij vormen. Er wordt zowel witte als groene asperge geteeld; de groene bezit de hoogste voedingswaarde.

Bij de teelt van witte asperge worden de wortelstokken, ook wel ’klauwen’ genoemd, ingeplant in greppels. Voordat de stengels echter aan de oppervlakte kunnen komen, worden de aspergebedden met een laag aarde opgehoogd om ervoor te zorgen dat de stengels wit blijven. Dit aanaarden vindt niet plaats als men groene asperge wil oogsten. In dat geval worden de stengels afgesneden wanneer ze 18 tot 23 centimeter boven de grond staan.

Aspergecultuur

Men kan asperge zaaien, maar het is ook mogelijk om bij een kwekerij wortelstokken te kopen. Het is vermeldenswaard dat mannelijke planten een veel hogere opbrengst geven dan vrouwelijke. Het verschil tussen deze twee kan men vaststellen tijdens het tweede seizoen, wanneer de vrouwelijke planten zaad produceren. De asperge is niet beperkt tot één bodemsoort. De grond moet echter goed gedraineerd zijn (vooral bij een wat zwaardere grond) en dient in het geval van een zanderige grond goed besproeid te worden.

Ter voorbereiding moet men de grond bewerken door er dierlijke mest of compost in onder te spitten. De wortelstokken of klauwen worden zo’n 75 centimeter van elkaar op een laagje aarde gelegd in een geul die 20 cm diep en 30 cm breed is. (Van tevoren moet het bed dan al een volledige bemesting hebben ontvangen.) De klauwen worden vervolgens met een laagje grond van 5 centimeter bedekt, en het bed moet tot het verschijnen van de eerste scheuten goed worden verzorgd. Naarmate de planten zich ontwikkelen, wordt het bed geleidelijk aan met aarde verhoogd; in het geval van de witte asperge tot een hoogte van 23 tot 30 centimeter.

Wanneer men goed heeft bemest, zal de plant boven de grond varenachtig loof krijgen en onder het aardoppervlak stevige, krachtige wortelstokken ontwikkelen. Het is erg belangrijk dat men het bed van tevoren onkruidvrij heeft gemaakt en tijdens de groeiperiode van het gewas het onkruid goed onder controle houdt. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen kan echter, wanneer ze meermalen per seizoen worden gebruikt, schadelijk zijn.

De oogst binnenhalen

Is uw aspergebed gereed, dan is het een kwestie van geduld. Het eerste seizoen mogen er nog geen scheuten geoogst worden. In plaats daarvan moeten de wortelstokken de gelegenheid krijgen bouwstoffen op te slaan. Het tweede seizoen mogen ze — niet langer dan twee weken — heel licht worden geoogst. Maar nadat het bed drie jaar heeft gelegen, kunt u uw gang gaan en u verheugen over de vrucht van uw werk.

Controleer in de oogsttijd het bed elke dag. De groei gaat dan snel en wanneer de stengels te lang blijven zitten, worden ze aan het ondereinde taai. Zodra bij de witte asperge de kop van de stengel de grond openbreekt, steekt men ze met een mes op een lengte van 20 tot 23 cm onder de grond af. De groene asperge wordt vlak onder de oppervlakte afgesneden, wanneer haar kop 18 tot 23 cm boven de grond staat en voordat de schubachtige kop opengaat.

Is het bed rijp, dan duurt de oogsttijd drie maanden. Aan het eind van die periode ziet men een verandering in de scheuten optreden. Hun groei lijkt belemmerd te zijn, en dat is het teken om met het oogsten te stoppen en het bed de gelegenheid te geven de groeicyclus te voltooien. Het nu opgroeiende varenachtige loof, dat geen voedingswaarde heeft, wordt dan in de late herfst of vroeg in de winter afgesneden — net voordat het zaad volledig tot rijpheid is gekomen. Het kan worden verbrand of voor compost worden gebruikt. In de periode dat het loof uitgroeit, krijgt het wortelstelsel gelegenheid om weer op krachten te komen voor het volgende seizoen.

Als voedsel bereiden

„Wat zullen we eten?” Om die bekende vraag te beantwoorden is deze veelzijdige groente misschien wel net wat u nodig hebt. Of de omstandigheden nu vragen om een snelle snack of om een hete soep, de asperge kan aan uw verlangen beantwoorden. Kook gewoon eens een paar asperges zachtjes in een kleine hoeveelheid water waaraan u wat zout en een beetje azijn hebt toegevoegd. U zult bemerken dat de asperge op zich, geserveerd op warme beboterde toast of bij een salade, verrukkelijk is om te eten. Om de groente bij het serveren aantrekkelijk voor het oog te doen zijn, mogen de toppen van de stengel niet breken. Dit voorkomt u door ze voorzichtig te koken. Misschien geeft u er de voorkeur aan de stengels te koken in een pannetje waar ze rechtop in kunnen, met de toppen naar boven omdat het ondereinde langer moet koken.

Is het een koude dag? Zo ja, dan hebt u waarschijnlijk meer zin in een kom hete soep dan in een koude maaltijd. Als uitbreiding van uw menu kunt u een zeer voedzame soep klaarmaken door een half pond asperges te koken in driekwart liter water waaraan u desgewenst fijngehakte uien, knolselderij en koolraap toevoegt. Zijn de groenten — na 30 minuten — gaar, dan wrijft u ze door een zeef. Om het vocht te binden maakt u een blanke saus van 60 gram boter en 40 gram bloem, vermengd met een halve liter melk en gedurende vijf minuten aan de kook gehouden. Zout en peper naar smaak toevoegen. De soep heet opdienen, gegarneerd met fijngehakte peterselie.

De volgende keer dat u de vraag wordt gesteld „Wat zullen we eten?” kunt u dus eens aan de asperge denken. Misschien wordt deze veelzijdige groente dan wel een voedzame en smakelijke aanvulling op uw menu.