Meer licht op de gesel van kanker
Door Ontwaakt!-correspondent op de Filippijnen
EEN al wat oudere vrouw in Singapore gaat naar de dokter om over een hardnekkige hoest te klagen. In Papoea-Nieuw-Guinea brengt een zenuwachtige vader zijn dochtertje naar de door blanken geleide dokterspost om de arts haar gezwollen en sterk vervormde gezicht te laten zien. Een Iraanse boer komt naar het ziekenhuis in de stad om te vragen wat hij kan doen aan de wond op zijn hoofd die maar niet wil genezen. Al deze patiënten komen tot de ontdekking dat zij lijden aan wat tot voor kort een „Westerse” ziekte scheen te zijn — kanker.
In de Westerse wereld was het reeds lang zo dat alleen al het woord voldoende emoties opriep. De laatste tijd komen echter in de ontwikkelingslanden in het Verre Oosten steeds meer gevallen van kanker aan het licht. Een recente schatting stelde het aantal doden als gevolg van kanker in 1977 in Zuidoost-Azië en het gebied van de Stille Zuidzee op twee miljoen. Op de Filippijnen is kanker op de lijst van dodelijke ziekten van de zevende naar de vijfde plaats opgerukt. De meeste andere Oosterse landen zien een zelfde stijging. Vandaar dat deze ziekte nu een gesel is waar zelfs in ontwikkelingslanden rekening mee gehouden moet worden.
Wetenschappelijk onderzoek
In samenwerking met hun Westerse collega’s verrichten artsen in het Oosten veel onderzoekwerk in een poging om oorzaken en geneeswijzen voor kanker vast te stellen. Eén terrein van dit onderzoek wordt „epidemiologie” genoemd. Deze wetenschap bestudeert tot in welke mate bepaalde soorten kanker verschillende groepen mensen treffen. Door de gewoonten van patiënten, hun omgeving, enzovoort te bestuderen, probeert de onderzoeker vast te stellen waarom juist deze soort kanker onder een bepaalde groep zo veelvuldig voorkomt. In veel gevallen werden hierdoor de ontdekkingen van hun collega’s in de Westerse wereld bevestigd. Maar soms hebben toch zulke onderzoekingen in het Oosten nieuw licht op de gesel van kanker geworpen.
Groepen met een verhoogd risico
Epidemiologisch onderzoek stelt vast welke groepen een verhoogd risico dragen. Dit zijn mensen wier kansen om een bepaalde vorm van kanker te krijgen aanmerkelijk boven het gemiddelde liggen. Onder de Kantonees-sprekende vrouwen van Singapore, bijvoorbeeld, schijnt de verbreiding van longkanker boven het gemiddelde te liggen. Onder de Kadazan van Sabah (Noord-Borneo) komen meer gevallen van keelkanker voor dan bij andere bevolkingsgroepen om hen heen. Borstkanker schijnt een grotere bedreiging te vormen voor blanke vrouwen dan voor die van andere rassen. Onder blanke vrouwen in de Verenigde Staten komen 73,5 gevallen op de 100.000 voor, terwijl dat in Japan slechts 13,9 op de 100.000 is. Bovendien heeft het onderzoek door professor A. Habibi van de universiteit van Teheran het vermoeden versterkt dat deze vorm van kanker vaker personen van een hoger maatschappelijk niveau treft dan armere mensen.
Wat is de betekenis van deze bevindingen? Men hoopt dat onderzoekers kunnen helpen om de oorzaak aan te wijzen waarom onder bepaalde groepen naar verhouding meer gevallen van kanker voorkomen.
In Iran tast de meest algemeen voorkomende soort van kanker de huid aan. Waarom? Waarschijnlijk, zo zeggen de doktoren, vanwege een overdosering van zonlicht en wegens gebrek aan persoonlijke hygiëne bij de patiënten. De rol die de zon bij het veroorzaken van huidkanker speelt is vrij algemeen bekend, en veel doktoren hebben het sterke vermoeden dat dagelijks baden een bescherming vormt tegen kwaadaardige aandoeningen van de huid en andere lichaamsdelen.
India bericht een ongewoon hoog aantal gevallen van kanker in de keel, het hoofd, de hals en de wangen. Waarom? Onderzoekers schrijven dit toe aan de gewoonte om betelnoten te kauwen en tabak te gebruiken.
De rol van chemicaliën en voeding
Geleerden zijn al lang van mening dat er verband bestaat tussen bepaalde chemicaliën en kanker. Om die reden is bijvoorbeeld het gebruik van DDT als insektenverdelgingsmiddel bij het kweken van groenten en fruit op de Filippijnen verboden.
Dokter Bhaskara Reddy van de Medische Faculteit van Guntur in het zuiden van India noemde omstandigheden die deze theorie schijnen te bevestigen. Hij berichtte dat er gedurende de afgelopen zeven jaar in en rond Guntur een duidelijke toename was geweest van alle soorten lymfomen (lymfkliergezwellen). Twee dingen bleken samen te vallen: in dezelfde periode waren in dat gebied een aantal fabrieken voor verdelgingsmiddelen en kunstmest gebouwd. Er is een nauwkeurig onderzoek aan de gang om vast te stellen in hoeverre de ene factor met de andere verband houdt.
Nog een carcinogene (kankerverwekkende) chemische stof is aflatoxine. Deze stof wordt geproduceerd door een schimmel die op voedingsmiddelen kan voorkomen. Filippijnse onderzoekers hebben deze stof onder andere op pinda’s, graan en cassavemeel aangetroffen. Verslagen uit Indonesië hebben bevestigd dat deze chemische stof een rol speelt in het veroorzaken van leverkanker.
Ondertussen hebben doktoren onderzocht welk verband er bestaat tussen kanker en iemands voeding. Op Sri Lanka komt, naar men bericht, kanker aan de slokdarm vrij algemeen voor, terwijl er bijna tweemaal zoveel vrouwen als mannen aan lijden. Onderzoek bracht twee hoofdoorzaken aan het licht. Het kauwen van betelnoten en roken droegen er beslist toe bij. Maar de voornaamste factor scheen ijzergebrek in de voeding van de vrouwen te zijn.
Onderzoekers op Hawaii beschikten over interessant studiemateriaal op dit gebied. Zij onderzochten de vijf voornaamste bevolkingsgroepen daar: de Chinese, Japanse, de Europide of blanke, Filippijnse en de Hawaiiaanse bevolkingsgroep. Schijnbaar bestaat er een aanzienlijk verschil in het voorkomen van kanker bij deze groepen. Maagkanker komt onder de Japanners vijfmaal zoveel voor als onder de Filippino’s, terwijl borstkanker onder de blanke vrouwen driemaal zoveel voorkomt als onder de Filippijnse vrouwen.
De onderzoekingen trachtten een verband te leggen tussen deze statistische gegevens en de voeding van de verschillende groepen. Voorlopige bevindingen toonden aan dat het totale vetverbruik van iedere groep vrij nauwkeurig parallel liep met het optreden van prostaatkanker bij mannen en borstkanker bij vrouwen.
Als positieve uitkomst van het onderzoek heeft men in Japan de goede uitwerking van vitamine A ter voorkoming van longkanker opgemerkt. Er werd opgemerkt dat degenen die veel groene en gele groenten aten, minder vatbaar voor longkanker waren. Soortgelijke conclusies werden bericht over de Chinese bevolking van Singapore.
Kanker en andere ziekten
Oosterse onderzoekingen hebben aangetoond dat soms een andere ziekte kanker kan veroorzaken. In Egypte bijvoorbeeld is voor mannen blaaskanker de meest voorkomende soort. Waarom zou dat het geval zijn? Onderzoekers brengen het in verband met de in het land zo wijdverbreide worminfectie. Men is aan het werk om te ontdekken waarom dat verband zou bestaan.
Japanse geleerden zijn nu van mening dat leverkanker kan ontstaan door hepatitis B, een leverziekte die door een virus wordt veroorzaakt. Men heeft ontdekt dat een geïnfecteerde moeder deze ziekte op haar pasgeboren kind kan overbrengen. Ook wordt ze vaak door bloedtransfusies overgebracht. Klaarblijkelijk zou dus kanker toegevoegd moeten worden aan de lijst van mogelijke complicaties die uit het toedienen van bloedtransfusies voortvloeien.
Op de Filippijnen — alsook in andere landen — zijn de meest algemeen voorkomende vormen van kanker bij vrouwen borst- en baarmoederhalskanker. Niemand weet in werkelijkheid waardoor borstkanker wordt veroorzaakt, hoewel sommigen het met de hormoonwerking in verband brengen. Wanneer de hypofyse van een vrouw verwijderd wordt, kan dit het proces tot staan brengen, terwijl verwijdering van de eierstokken verdere uitbreiding misschien kan afremmen. Aan de andere kant lijden mannen zelden aan deze vorm van kwaadaardige aandoening. Wanneer zij echter een grote dosis vrouwelijke hormonen toegediend krijgen — zoals bij een „transseksuele” operatie — lopen zij een veel groter risico.
Statistieken tonen aan dat het baren van kinderen eveneens zijn invloed heeft. Vrouwen die jong trouwen en op vroege leeftijd hun eerste kind baren, schijnen hun risico te verlagen, terwijl vrouwen die geen kinderen hebben meer kans lopen om de ziekte te krijgen. Een baby zelf voeden kan een bescherming zijn, hoewel sommigen dit tegenspreken. In de vissersgemeenschappen van Hong Kong voeden sommige vrouwen hun baby’s alleen met de rechterborst. Bij onderzoek naar borstkanker in deze groep ontdekten de onderzoekers dat van degenen die op latere leeftijd deze ziekte kregen, een belangrijke meerderheid kanker in de niet gebruikte linkerborst had.
Daarentegen wordt baarmoederhalskanker misschien veroorzaakt door irritatie uit een uitwendige bron — misschien zelfs door zaadcellen. Volgens statistieken lopen meisjes die al vroeg, tussen de 12 en 16 jaar, met seksuele gemeenschap beginnen, een groter risico om deze soort kanker te krijgen. Dat is ook het geval met prostituées en vrouwen die zich aan vrij geslachtelijk verkeer overgeven. Deze soort kanker is veel zeldzamer onder vrouwen van strenge religieuze groeperingen zoals de parsi’s in India of de moslims. De ziekte komt bijna nooit voor onder vrouwen die ongetrouwd blijven en een moreel rein leven leiden.
Longkanker
Ontdekkingen in de ontwikkelingslanden hebben de bevindingen in de Westerse wereld omtrent het verband tussen roken en kanker bevestigd. Op een recente persconferentie in Manila zei een Australische arts, Nigel Gray, van de internationale Bond tegen Kanker, dat roken kanker aan de mond, keel, lippen, blaas en longen kan veroorzaken. Roken houdt, behalve met kanker, ook verband met verscheidene andere ziekten.
Dokter Takeshi Hariyama uit Japan verklaarde op dezelfde conferentie dat, hoewel er een sterk vermoeden bestaat dat kanker met veel meer dingen verband houdt, verreweg het positiefste bewijs van oorzaak en gevolg de relatie tussen roken en longkanker is. Naarmate de derde wereld meer Westers wordt, verspreidt de plaag zich op dezelfde manier als in de Westerse wereld. Heden ten dage is voor mannen longkanker de dodelijkste kankersoort op de Filippijnen, in Japan en vele andere landen, hetgeen grotendeels te wijten is aan de gewoonte te roken.
Voordeel trekken van de nieuwe ontdekkingen
Hoewel kanker nog steeds een zeer ernstige aandoening is, betekent het niet langer automatisch het doodvonnis, zoals voorheen het geval was. In literatuur over dit onderwerp ziet men dikwijls uitdrukkingen als „zeer hoog herstellingspercentage, in het bijzonder wanneer vroeg ontdekt”. In de Oosterse en Westerse wereld lopen onderzoekingen om te trachten geneeswijzen te verbeteren. In Japan wordt een vaccin ontwikkeld tegen de kankerveroorzakende hepatitis B, terwijl op de Filippijnen geld gereserveerd is om het onderzoek van inheemse planten met tumorbestrijdende eigenschappen te bevorderen. Verschillende combinaties van chemotherapie (behandeling met chemische geneesmiddelen) en immunotherapie (inschakeling van het afweermechanisme van het lichaam), te zamen met bestraling en operatie, worden beproefd om de behandeling en genezing van de ziekte te verbeteren.
Ondertussen is het licht wat op de rol van de persoon zelf en zijn omgeving gevallen is, nuttig. Het is aanmoedigend dat sommige van de snelst om zich heen grijpende soorten kanker grotendeels vermeden kunnen worden, louter door niet te roken of geen betelnoten te kauwen. Baarmoederhalskanker is naar verluidt voor 100 procent te genezen, wanneer het vroeg ontdekt wordt door een eenvoudig klinisch onderzoek dat in de meeste landen mogelijk is. Zelfs borstkanker kan vroeg ontdekt worden door een gemakkelijk te leren methode zichzelf te onderzoeken.
Bovendien is het waardevol te weten dat sterk zonlicht huidgezwellen kan oproepen. En aangezien het eten van uitgebalanceerd voedsel, met veel ijzer en groene en gele groenten, het vermijden van beschimmeld voedsel en dagelijks een bad nemen — evenals een rein en moreel leven leiden — het verbreiden van de plaag zou kunnen voorkomen, is iemand er beslist bij gebaat wanneer hij dit doet. Dit is waar, wat toekomstig kankeronderzoek ook aan het licht mag brengen.
Natuurlijk zijn veel oorzaken van kanker nog onbekend, en er bestaan geen wondermiddelen of -diëten voor, geen „kuur die zeker helpt”. Wij kunnen en dienen echter alle redelijke voorzorgsmaatregelen te nemen om de ziekte te vermijden, en op onze hoede zijn voor elk tijdig waarschuwingssignaal. En wat het allerbeste is: wij kunnen aanmoediging vinden in Gods belofte dat alle ziekte er nog maar tijdelijk is. Onder Gods bestuur door Jezus Christus zal deze gesel voor de mensheid voor altijd verdwenen zijn. — Openb. 21:4, 5.