Heeft televisie een nuttige functie?
ONGETWIJFELD is de televisie een van de meest verbazingwekkende uitvindingen van de mens. Ze biedt het summum van éénrichtingscommunicatie over lange afstand. En bij juist gebruik vertoont ze een aantal bijzonder nuttige aspecten.
Ten eerste verschaft ze ons informatie over lopende gebeurtenissen sneller dan tijdschriften of kranten. En dat bovendien in een vorm die aantrekkelijk is voor het oog: in bewegende beelden. We voelen ons werkelijk aanwezig, en zijn ooggetuigen van dingen die op duizenden kilometers afstand van ons plaatsvinden.
Hebt u bijvoorbeeld op die gedenkwaardige dag in juli 1969 televisie gekeken? Honderden miljoenen over de gehele aarde waren aan de buis gekluisterd. Volgens sommigen keken wel 500 miljoen mensen naar hetzelfde programma! Dat was toen de eerste astronauten voet op de maan zetten. Het was een triomf van de communicatietechniek — bijzonder interessant en historisch.
Het is nu bijna gewoon geworden dat we dank zij de communicatiesatellieten die hoog boven de aarde hun baan beschrijven, gebeurtenissen in andere delen van de wereld ogenblikkelijk in onze huiskamer kunnen waarnemen. Nooit tevoren is dat mogelijk geweest. De mens beschikt dus thans over meer informatie omtrent hetgeen er in de wereld gebeurt dan enige andere generatie in de menselijke geschiedenis. Natuurlijk kan het nieuws en de informatie die ons via de televisie bereiken, door bekrompen belangen, vanwege nationalistische propaganda bijvoorbeeld, zijn verdraaid, maar dat bezwaar geldt evenzeer voor radio, tijdschriften, kranten en boeken.
De televisie heeft haar nut als brengster van een grote verscheidenheid van informatie duidelijk bewezen. De gemiddelde mens zou in zijn hele leven normaal gesproken slechts tot een klein deel van al die informatie toegang hebben. In tal van waardevolle programma’s komen historische gebeurtenissen en wetenschappelijke onderzoekingen aan de orde, alsook sociale, economische, religieuze en andere aangelegenheden. Zulke programma’s kunnen onze geestelijke blik verruimen en ons een beter inzicht verschaffen in hetgeen rondom ons plaatsvindt.
En het nut dat de tv veel armen bewijst als enige betaalbare bron van informatie en ontspanning is ook niet te onderschatten, terwijl aan huis gebonden bejaarden, zieken en gehandicapten de tv waarderen als verdrijfster van de eenzaamheid.
Een leerhulpmiddel
Ook als middel voor onderwijs heeft de televisie een belangrijke functie. Goede tv-programma’s kunnen voor zowel ouders als kinderen bijzonder leerzaam zijn. En als u de programmabladen doorkijkt, zult u bemerken dat er diverse programma’s zijn die speciaal zijn gericht op het geven van onderricht op allerlei niveaus, voor zowel volwassenen als kinderen.
In de Verenigde Staten ontvangt ongeveer één op elke drie leerlingen in het lager en middelbaar onderwijs via de schooltelevisie aanvulling op zijn onderwijs. De betrokken leraren menen dat dit klassegebruik van de tv, aangepast aan het onderwijs, positieve resultaten heeft opgeleverd. De meesten vonden zelfs dat dit leerhulpmiddel onvoldoende werd gebruikt.
Televisie is ook gebruikt bij experimenten om jongeren bepaalde angsten te laten overwinnen. In één geval werden aan kinderen met een abnormale angst voor honden, tv-filmpjes getoond van kinderen die leuk met honden speelden. Naderhand waren meer van de bange kinderen tot hetzelfde bereid, onder juiste begeleiding natuurlijk.
Zo liet men ook kinderen die erg bang waren voor de tandarts een tv-filmpje zien waarin een jongen zonder angst in de stoel klimt, zijn gebit laat controleren en zijn tanden laat reinigen. De film liet ook zien hoe zijn kleine zusje eerst bevreesd op haar beurt wachtte, maar toen eveneens vrijwel zonder angst in de tandartsstoel stapte. Deze tv-film had veel succes; bij de kinderen die hem zagen, bleek veel van de angst voor de tandarts te zijn verdwenen.
Bij juist gebruik kan de tv zelfs lezen stimuleren. Ze kan gedachten overbrengen die de kijkers ertoe aanmoedigen meer over het besproken onderwerp te weten te komen; dan zullen ze op zoek gaan naar lectuur over dat onderwerp om hun kennis ervan te vergroten. Vooral ouders kunnen er attent op zijn hun kinderen hiertoe aan te moedigen.
Het voornaamste gebruik
In alle landen wordt de televisie momenteel echter hoofdzakelijk gebruikt voor het verschaffen van amusement. In de Sovjet-Unie bijvoorbeeld zou slechts 8 percent van de uitzendtijd worden besteed aan sociale en politieke informatie, ongeveer 17 percent aan nieuwsuitzendingen, en de overblijvende 75 percent aan ontspanning, waaronder sportgebeurtenissen.
Sommigen hebben bezwaar tegen het gebruik van de tv als bron van amusement. Maar met goed oordeel benut, levert tv-amusement weinig verschil op met een bezoek aan een theater, concert of voetbalwedstrijd, waar men toch ook al gauw twee, drie of meer uur voor moet uittrekken. Velen vinden het plezieriger op hun gemak thuis naar dezelfde vormen van amusement te kijken. En als hetgeen zij zien, niet aan hun maatstaven voldoet, kunnen ze de knop omdraaien. Zo is de televisie voor de meeste mensen die een toestel bezitten, de voornaamste bron van ontspanning geworden.
Waarom dan al die harde kritiek op de tv? Wel, die is ook niet zozeer gericht tegen de tv als medium op zich, als wel tegen de inhoud van de programma’s en de kijkgewoonten van het publiek, hoofdzakelijk de kinderen.
[Illustraties op blz. 5]
De tv kan op een interessante wijze informatie brengen, sneller bovendien dan kranten. Dank zij het gebruik van communicatiesatellieten kunnen gebeurtenissen gelijktijdig overal op aarde worden waargenomen