De speelse otter

OTTERS behoren tot de meest speelse dieren die er op aarde te vinden zijn. Ze schijnen het heerlijk te vinden op hun buik omlaag te glijden, of dat nu van sneeuwhellingen of een natte rivieroever is. Ze spelen krijgertje en houden schijngevechten, en zijn er niet afkerig van andere dieren — honden, wasberen of vossen — in hun eindeloze spelletjes te betrekken.

De gewone otter die men in Europa vindt, lijkt veel op de otter die in Noord-Amerika thuishoort, al is de Europese soort dan kleiner. Beide zijn meesterlijke zwemmers. Men zegt dat een otter, wanneer hij zich in het water over grote afstanden verplaatst, daarbij een snelheid weet te handhaven van zo’n 16 kilometer per uur. Wanneer het dier zwemt, worden er gewoonlijk drie bulten boven water gezien — de kop, de rug en het eind van de staart. Het is voorgekomen dat men een ottergezin dat in een rechte lijn achter elkaar zwom, voor een zeemonster heeft aangezien.

Zowel de Noordamerikaanse als de Europese otter zijn ook thuis op het land. Ondanks hun korte pootjes kunnen otters een hardlopende man inhalen. Ze leggen in een nacht wel 24 kilometer af. Van één otter staat geboekstaafd dat hij wel 45 kilometer achterna is gejaagd.

Deze dieren zijn goed toegerust om te zwemmen. De sterke staart is een prima roer en stelt het dier in staat zonder een plons het water in te glijden. Een otter kan zwemmen met alle vier de poten tegen zijn lijf gedrukt. Wanneer dat het geval is, zorgt de staart voor voortstuwing. Ook is het mogelijk dat de otter zwemt met snelle bewegingen van zijn grote, van zwemvliezen voorziene achterpoten.

De jongen hebben het echter in het begin heus niet zo op het water begrepen. François Bourlière schrijft in The Natural History of Mammals: „Liers [een Noordamerikaanse autoriteit op het gebied van otters] vertelt ons dat jonge otters niet uit zichzelf het water ingaan maar er door hun moeder worden ingesleurd; ze neemt hen bij hun nekvel en vangt kleine prooidieren (rivierkreeft, kikkers en kleine vissen) om hen ermee te lokken. Bovendien zijn hun eerste zwempogingen onhandig en de jongen leren slechts beetje bij beetje behoorlijk zwemmen.” — blz. 189.

Duiken vormt voor de gewone otter geen probleem. Hij kan tot 12 meter onder het oppervlak duiken en ongeveer vier minuten onder water blijven, en daarbij een afstand van wel 400 meter afleggen.

Werkelijk verbazingwekkend is het gevoel voor richting van dit dier. Het kan zich in een dichtgevroren rivier begeven door een wak in het ijs, zonder er daarna enige moeite mee te hebben om de opening terug te vinden.

Hoewel hij zich gewoonlijk op kleinere vissen en andere waterdieren zal concentreren, pakt een otter ook wel vissen van 9 kilo. Dat is geen geringe prestatie als we bedenken dat dit ook ongeveer het gewicht van de otter zelf is. Om vis te vangen gebruikt het dier zijn voorpoten.

De pels van een otter is ideaal afgestemd op het leven dat hij leidt. De buitenlaag bestaat uit lange borstelige haren terwijl een zachte wollige vacht de onderlaag vormt. In het water ligt de buitenste laag heel dicht tegen het lichaam aan en houdt de droge vacht eronder samengedrukt. De lucht die in de ondervacht wordt vastgehouden, zorgt voor een voortreffelijke warmte-isolatie en houdt de huid droog.

Zeeotters

Voor zeeotters, die elk zo’n 30 kilo wegen, geldt in nog sterkere mate dan voor de gewone otters dat het waterdieren zijn. Ze worden aangetroffen bij de kusten van Noord-Amerika en Siberië en leven daar in velden van het bruine zeewier dat als kelp bekendstaat. Om niet weg te drijven wanneer ze liggen te dobberen, wikkelen ze wat zeewier om zich heen.

Wanneer het stormt, komen zeeotters aan land en zoeken een plek waar ze tegen de wind beschut zijn. Over hun slaapplaatsen staat in Grzimeks encyclopedie Het leven der dieren (Deel XII, blz. 100): „’s Nachts slapen ze in een kuil met platgetreden bodem, meestal in de luwte van een rotsblok; deze slaapplaatsen zijn te herkennen aan hoopjes uitwerpselen en zijn zelden meer dan 10 meter van het water verwijderd. ’s Zomers brengen de zeeotters dikwijls de nacht door in de wiervelden ver van de kust, waar ze veilig zijn voor hun voornaamste vijanden: zwaardwalvissen en waarschijnlijk ook ijshaaien. In open water moeten ze voor deze vijanden op het land of vlak onder de kust vluchten.”

Wanneer het niet op snelheid aankomt, drijft de otter op zijn rug en beweegt zich voort met behulp van zijn staart. Wanneer de zeeotter op zijn gewone manier zwemt, met de buik naar beneden en zijn gezwemvlieste poten om en om of tegelijk bewegend, kan hij daarbij een snelheid van ongeveer 19 kilometer ontwikkelen.

Het dier duikt wel 30 meter of meer onder het oppervlak om zijn voedsel te bemachtigen — zeeëgels, mossels en andere weekdieren en dergelijke. Wanneer de zeeotter met voedsel aan de oppervlakte komt, wordt zijn borst gepromoveerd tot eettafel. Met misschien een stuk steen op zijn borst, zal een zeeotter daar schaaldieren tegenaan slaan. Of hij zal schaaldieren met zijn tanden of klauwen openwrikken. Nog een andere methode is het ene schelpdier tegen het andere te stoten.

Om zijn honger te stillen, moet een zeeotter heel wat keren duiken en heel wat werk verrichten voordat de schalenstuk zijn. Hij consumeert zo per dag een vijfde van zijn lichaamsgewicht aan voedsel. Een waarnemer zag een zeeotter in iets minder dan anderhalf uur met 54 mossels bovenkomen en die meer dan 2000 keer tegen een steen stoten.

De zeeotter is ook erg bedreven in het krabben. Alle vier de poten kunnen dan tegelijk in beweging zijn, elk in een andere richting.

In de zorg voor haar jong toont de zeeotter moeder een zekere speelsheid. Terwijl ze op haar rug drijft, drinkt het jong. Van tijd tot tijd gooit ze haar jong in de lucht en vangt het dan weer op. Ma zeeotter zorgt er terdege voor dat haar kleine schoon is. Met gebruik van haar tanden en tong reinigt ze het van kop tot staart met grote grondigheid.

Vanwege hun kostbare pels heeft men lange tijd meedogenloos jacht gemaakt op zeeotters. Ten slotte kwamen ze aan het begin van de twintigste eeuw onder de bescherming van de wet te staan. Nu zijn zeeotters weer zo in aantal toegenomen dat de vissers langs de kust van Californië klagen dat zij in hun bestaan worden bedreigd. Zij beweren dat de otters te veel schaaldieren eten. Ondanks het feit dat de otters bij de wet zijn beschermd, is er al een onbekend aantal doodgeschoten.

De zakelijke ondernemingen van de mens maken het leven voor de dieren der aarde vaak moeilijk, en dat geldt ook voor de speelse otter. Maar er zijn nog vele plaatsen waar deze amusante dieren ongestoord hun gang gaan en u van hun speelse capriolen kunt genieten.