Vraagt u om een ongeluk?

Door Ontwaakt!-correspondent in Brazilië

DE KLEINE kleuter huppelde met groot enthousiasme de brandtrap van het flatgebouw op. Na drie verdiepingen pauzeerde hij even om naar de betonnen oprijlaan beneden hem te kijken. Daarna herinnert hij zich niets meer — niet hoe hij onder de balustrade doorschoot, en niet hoe hij vervolgens 9 meter naar beneden viel. Toen hij wakker werd, keek hij in het gelaat van verscheidene in het wit geklede personen, die zich over hem heenbogen. Ja, hij bevond zich in het ziekenhuis, als het zoveelste „slachtoffer van een ongeval”.

Tragedies als deze zijn thans maar al te gewoon geworden. Nog vaker echter komen arbeidsongevallen voor. West-Duitsland berichtte in 1975 een aantal van bijna 2.000.000 bedrijfsongevallen onder de 26 miljoen mensen die daar in loondienst zijn. In Brazilië zouden zich elke minuut 40 ongevallen als gevolg van bedrijfswerkzaamheden voordoen. En volgens de mei-uitgave (1976) van het Braziliaanse blad Construtor neemt dit „grote aantal ongevallen . . . nog voortdurend toe met een snelheid van ongeveer 15% per jaar”.a

Sommige autoriteiten schatten dat elk jaar één op de vier personen een ongeluk overkomt waarbij doktershulp nodig is. Dit alles zal ongetwijfeld een aantal onaangename vragen bij u oproepen, zoals: Vraag ik om een ongeluk? Kan ik iets doen om een ongeval te voorkomen? Leef ik werkelijk „gevaarlijker” dan anderen?

Wel, ten eerste is het belangrijk in gedachten te houden dat u stappen kunt ondernemen om de kans op een ongeval drastisch te verkleinen. Veiligheidsexperts zijn het er namelijk over eens dat 90 percent van alle ongevallen die plaatsvinden, voorkomen had kunnen worden. Gebrek aan inlichtingen, zorgeloosheid of onveilige omstandigheden zijn vaak de oorzaak van ongevallen. Maar zelden was een ongeluk onvermijdelijk.

U voorkomt dus ongevallen wanneer u (1) weet hoe u veilig bepaalde werkzaamheden kunt verrichten, en (2) gewoonten ontwikkelt die met deze kennis overeenstemmen. Ja, uw hele persoonlijkheid is erbij betrokken.

De „ongeluksvogel”

Het is geen mythe dat sommige mensen grotere „ongeluksvogels” zijn dan anderen. Door onderzoekingen is komen vast te staan dat ze bepaalde karaktertrekken gemeen hebben. Gewoonlijk zijn het mensen die tot op zekere hoogte emotionele zelfbeheersing missen — die gemakkelijk kwaad, gefrustreerd of gespannen raken. Waaruit, tussen twee haakjes, blijkt dat de bijbelse raad om uw geest te beheersen, ook uw lichaam kan beschermen. — Spr. 14:17; 25:28.

De ongeluksvogel is vaak ook niet bekend met de gedetailleerde werking van de uitrusting waar hij mee omgaat. Ten derde betoont hij zich onachtzaam in het toepassen van reeds lang aanvaarde veiligheidsregels en neigt hij tot de mening dat hij elk situatie wel aan kan of heeft hij een houding van „wat komen gaat, komt toch”. Deze neigingen, gekoppeld aan een overschatting van het eigen reflexvermogen, zal de „Ongeluksvogel” waarschijnlijk zijn hele leven een ongeluksvogel doen blijven.

Natuurlijk zult u door enkel lezen niet automatisch nieuwe gewoonten ontwikkelen, maar toch kan het kennen èn toepassen van praktische veiligheidstips u veel leed besparen en mogelijk zelfs uw leven redden. Door de pijn en het lijden die de harde leermeester Ervaring reeds duizenden heeft toegebracht, is men tot het opstellen van veiligheidsvoorschriften gekomen. Een korte blik op de geschiedenis van het veiligheidsstreven zal u er zeker toe brengen ze serieus te nemen.

Een korte geschiedenis over veiligheid

Interessant is dat een van de vroegste veiligheidswetgevingen is opgenomen in de bijbel, als een deel van de zogenoemde Mozaïsche wet. De Israëlieten waren verplicht een borstwering om de rand van het platte dak van hun huizen te maken, zodat er niemand af kon vallen. Putten moesten met lage muurtjes worden omgeven en worden afgedekt om te voorkomen dat er enig mens of dier in zou vallen. Er waren wetten die tot de voorkoming van brand en tot respect voor menselijk en dierlijk leven bijdroegen. — Deut. 22:8; Ex. 21:33, 34; 22:6; Num. 35:22-25.

In andere landen heeft er echter wat dit betreft duizenden jaren lang een tamelijk fatalistische onverschilligheid geheerst. Slechts in het kielzog van de zogenaamde Industriële Revolutie hebben de wetgevers in bepaalde voorschriften voorzien die vergelijkbaar zijn met de veiligheidsvoorschriften in de Mozaïsche wet. Tot het begin van de zeventiende eeuw werd vrijwel alles thuis door de gezinsleden en de knechten vervaardigd. Er waren geen grote fabrieken en ingewikkelde vervoerssystemen. En arbeidsongevallen kwamen in vergelijking met nu slechts sporadisch voor.

Met de opkomst echter van machines voor massaproduktie en massatransport — eerst aangedreven door krachtige stoommachines en later door diesel- en elektrische motoren — namen de gevaren en daarmee ook de ernstige ongevallen toe. De slechte en gevaarlijke omstandigheden waaronder veel industriearbeiders in die tijd moesten werken, vooral in Engeland en Duitsland, werden wereldberucht. Zelfs vrouwen en kinderen werkten lange dagen tot uitputtens toe — met een toename van ongevallen tot gevolg. Verblind door zelfzucht en hebzucht schonken veel werkgevers weinig aandacht aan veiligheidsvoorzieningen.

Officiële pogingen in recente tijd

Na verloop van tijd gingen tal van regeringen en bedrijven inzien hoe schadelijk bedrijfs- en verkeersongevallen waren voor de gemeenschap. Economische teruggang door verlies van arbeidsuren, grote doktersrekeningen en schade aan eigendommen en koopwaar maakten, nog afgezien van de nadelige psychologische uitwerking, het treffen van maatregelen dringend noodzakelijk.

En zo zijn er — tot op zekere hoogte uit menselijke overwegingen, maar vooral om economische redenen — allerlei veiligheidsmaatregelen getroffen. In bepaalde geïndustrialiseerde landen begon dit al gedurende de eerste helft van de negentiende eeuw, toen er allerlei veiligheidswetten werden ingevoerd (die natuurlijk in de loop des tijds wel zijn aangepast en gewijzigd).b

Bovendien zijn er ook buiten de regeringen en bedrijven om organisaties in het leven geroepen, enkel met het doel te werken aan een betere voorkoming van ongevallen. In Brazilië kennen we het ABPA (Braziliaanse Genootschap ter Voorkoming van Ongevallen) en in de V.S. de Nationale Veiligheidsraad.c Laatstgenoemde instelling heeft onder andere de volgende doeleinden: „Het bevorderen, stimuleren en aanmoedigen van methoden en werkwijzen die tot een toenemende veiligheid, bescherming en gezondheid onder werknemers, werkgevers en kinderen zullen bijdragen.” Vrijwel soortgelijke doeleinden worden door de andere veiligheidsorganisaties nagestreefd.

Verzekeringsmaatschappijen hebben natuurlijk ook erg veel belang bij het verminderen van ongevallen en zijn er zelfs toe gekomen allerlei drukwerk, posters, films en ander materiaal voor veiligheidscampagnes te vervaardigen. Afzonderlijke bedrijven hebben daarnaast het hunne gedaan door veiligheidscomités in het leven te roepen of afdelingen die speciaal belast zijn met het handhaven en vergroten van de veiligheid in het bedrijf. Veel bedrijven verschaffen hun werknemers ook veiligheidsschoeisel en andere hulpstukken als hand-, oor-, oog- en gelaatsbeschermers, en geven speciale cursussen om de werkers meer veiligheidsbewust te maken.

Deze uitgebreide bemoeienis van bovenaf laat wel zien hoe groot het probleem is geworden en hoeveel pijn, verdriet en schade vermeden zou kunnen worden als wij allemaal oprechte belangstelling voor ons eigen welzijn en dat van anderen zouden tonen. Langzamerhand zou u echter de indruk gekregen kunnen hebben dat het in acht nemen van „veiligheidsregels” een nogal ingewikkelde zaak is. Het tegendeel is echter waar. De beginselen zijn weinig in getal en gemakkelijk te leren. Laten we eens beschouwen wat u kunt doen om uw kansen op een ongeluk drastisch te verkleinen.

Persoonlijke veiligheid op het werk

Aangezien de statistieken aantonen dat arbeidsongevallen het meest voorkomen, laten we hier een paar veiligheidsregels volgen die arbeiders in de industrie, het vervoerswezen, de landbouw en, vooral, in de bouw — waar de meeste en ernstigste arbeidsongevallen voorkomen — van nut kunnen zijn.

Een frisse kijk op het voorkomen van ongevallen

1. Neem uw werk serieus. Gebrek aan aandacht, wild gestoei, het nemen van risico’s of het uithalen van halsbrekende toeren vanwege de sensatie, kunnen u uw leven kosten.

2. Schenk strikte gehoorzaamheid aan de veiligheidsvoorschriften en gebruik de volledige veiligheidsuitrusting die voor uw werk wordt aanbevolen. Denk niet dat het gebruik ervan onnodig of belachelijk is.

3. Oefen uzelf in de zes stappen van veilig tillen: (a) Zorg dat uw voeten uit elkaar staan — de een naast en de ander achter het voorwerp. (b) Houd uw rug recht, bijna vertikaal. (c) Trek uw kin in. (d) Grijp het voorwerp met beide handen beet. (e) Trek ellebogen en armen in. (f) Houd uw lichaam loodrecht boven uw voeten en gebruik uw beenspieren om het tilwerk te doen.

4. Zorg ervoor dat telkens wanneer u op een eenzame plaats moet werken, u vergezeld bent van anderen, of dat anderen zich binnen schreeuwafstand bevinden.

5. Voorzie gevaren door waakzaam en oplettend te zijn en u vertrouwd te maken met de eigenschappen van de materialen waar u mee om moet gaan en de veiligheidsnormen die ervoor gelden.

6. Elk uitrustingsstuk dat van vitaal belang is voor de veilige uitoefening van uw werk, dient telkens vóór het gebruik gecontroleerd te worden. Neem nooit iets als vanzelfsprekend aan. Machines zijn onderhevig aan de wetten van de natuur en niet aan intelligente redenaties.

7. Begeef u niet op apparaten die uitsluitend bestemd zijn voor het heffen of vervoeren van goederen.

8. Maak er een gewoonte van alles op orde te houden. Ruim alles wat u morst, onmiddellijk op. Houd gereedschappen op hun juiste plaats en berg alle doeken met oplosmiddel in luchtdichte metalen vaten op.

9. Het reinigen, repareren, bijstellen en uitgebreid smeren van machines dient pas te geschieden nadat de machine volledig van alle energiebronnen is afgesloten. Slechts bevoegde arbeiders dienen toegang tot de energievoorziening te hebben.

10. Afschermplaten op machines zijn voor uw bescherming. Laat ze er daarom nooit af wanneer de machine werkt. Houd altijd in gedachten dat losse kleding of lange haren gemakkelijk in machineonderdelen verward kunnen raken.

Persoonlijke veiligheid thuis

In december stond in het Braziliaanse Jornal da Prevenção de Acidentes („Blad ter voorkoming van ongevallen”) een artikel met als titel: „Vijfentwintig percent van alle ongevallen gebeurt thuis.” Het merendeel van de slachtoffers, zo stond erin, „bestaat uit vrouwen en kinderen. Hun ongeval loopt vaak dodelijk af”. Volgens M. N. Halsey, een autoriteit op het gebied van het voorkomen van ongevallen, vormen ongevallen de belangrijkste oorzaak van kindersterfte in alle leeftijdsgroepen. Daarom volgen hieronder enkele praktische wenken hoe u uzelf en uw kinderen thuis kunt beschermen.

1. Bescherm kleine kinderen tegen een val uit het raam of van de trap door hekjes of spijlen aan te brengen. Andere valpartijen kunnen worden vermeden door ervoor te zorgen dat de vloer in goede staat van onderhoud verkeert, vrij van obstakels en niet al te erg gewreven.

2. Zorg ervoor dat de openingen van stopcontacten zijn afgesloten, vooral indien ze zich binnen het bereik van kinderen bevinden. Kleuters houden ervan om voorwerpen in gaatjes te steken; er bestaat dus een wezenlijk gevaar dat ze geëlektrokuteerd raken.

3. Zorg ervoor dat emmers, teilen en dergelijke stevig aan de muur zijn bevestigd, anders kunnen ze maar al te gemakkelijk door kinderen omvergelopen worden en ernstig letsel veroorzaken.

4. Laat uw kinderen nooit met lucifers, aanstekers, stukjes glas, messen, scharen of andere gevaarlijke voorwerpen spelen. Geef ze geen speelgoed dat gemakkelijk stuk gaat, waaraan ze zich kunnen snijden, verwonden of waarin ze kunnen stikken, of wat dies meer zij. Vergewis u ervan dat ze begrijpen waarom zulke voorwerpen vermeden moeten worden en stel zelf hierin een goed voorbeeld.

5. Zet potten en pannen altijd zo op het fornuis dat de stelen naar binnen gekeerd zijn, zodat kleine kinderen ze niet kunnen grijpen en volwassenen ze er niet af kunnen lopen.

6. Geneesmiddelen, verdelgingsmiddelen, alcohol, sprays en andere chemische stoffen die gevaar kunnen opleveren voor de gezondheid, dienen op een veilige plaats, buiten het bereik van kinderen, te worden opgeborgen. Vertel ze ook nooit dat medicijnen „snoep” zijn.

7. Doe giftige vloeistoffen nooit in flessen of potten die normaal bestemd zijn voor drink- of eetwaar. Zorg ervoor dat elke vloeistof in haar oorspronkelijke fles of houder bewaard blijft en dat duidelijk staat aangegeven waarvoor ze bestemd is en hoe ze gebruikt moet worden.

8. Houd geen vuurwapens in of om het huis. Of, als dat toch nodig is, houd ze dan ongeladen en achter slot en grendel. Spring er met de uiterste voorzichtigheid mee om.

9. Vermijd bij het reinigen of wrijven van vloeren het gebruik van brandbare stoffen als nafta of benzine. Eén vonk van de vloerwrijver zou de ontstane gassen tot ontbranding kunnen brengen.

10. Zet nooit bloempotten of andere zware voorwerpen buiten op vensterbanken of soortgelijke plaatsen. Wanneer ze eraf vallen, kunnen ze ernstige verwondingen veroorzaken.

Veiligheidsvoorzorgen terwijl men op vakantie is

Periodes van ontspanning worden geacht vreugde te schenken; het gebeurt echter maar al te vaak dat ze op een tragische wijze worden bedorven door een ongeval, Vooral verkeersongevallen blijken een grote tol te eisen. Jaarlijks schijnen er meer mensen op de weg dan in oorlogen te sterven. Deskundigen menen echter dat 85 tot 90 percent van alle verkeersongevallen vermeden kan worden. Menselijk falen is de hoofdoorzaak. Dat dit zo is, blijkt wel uit het feit dat er op de snelwegen minder verkeersongevallen voorvielen toen er wegens de wereldenergiecrisis snelheidsbeperkingen werden ingevoerd. Vandaar ook dat we enkele fundamentele verkeersregels bij deze veiligheidswenken willen voegen.

1. „Ontspan” u niet terwijl u rijdt, enkel omdat u op vakantie bent of omdat de weg „leeg” is.

2. Houd uw auto altijd in goede staat van onderhoud. Controleer om de zoveel tijd de banden, remmen, portieren en andere vitale onderdelen. Veronachtzaming zou u tot een onopzettelijke doodslager kunnen maken.

3. Wees vertrouwd met de voornaamste eerste-hulpmaatregelen en zorg er altijd voor dat u een EHBO-set in uw auto hebt, alsook een brandblusapparaat.

4. Houd u strikt aan alle verkeersregels en waarschuwingen die voor uw eigen veiligheid worden verschaft. Ze zijn er niet zonder reden.

5. Neem ook geen onnodige risico’s wanneer u goed kunt skiën, zwemmen of fietsen.

6. Wees ook altijd voorzichtig in de omgang met dieren, of het nu huisdieren of wilde dieren zijn.

7. Blijf uit de buurt van opstootjes of grote menigten.

Uw persoonlijke verantwoordelijkheid

Natuurlijk zijn er nog vele „ge-” en „verboden” aan deze lijsten toe te voegen. Maar de hier verschafte zijn voldoende om enkele basisbeginselen te illustreren; ze zijn niet bedoeld om u van uw vreugde in het leven te beroven, maar om u meer veiligheidsbewust te maken. Of zoals een fabrieksopzichter in Brazilië met vele jaren ervaring het stelde: „Veiligheidsregels krijgen pas betekenis wanneer mensen erin geloven. Zolang men denkt: ’Dat zal mij niet overkomen’, loopt men gevaar.”

Houd altijd in gedachten dat volgens de statistieken slechts 2 percent van alle ongevallen terecht aan onvoorziene omstandigheden en menselijke onvolmaaktheid toe te schrijven is. — Pred. 9:11

Meer dan iets anders dient diep respect voor de heiligheid van het menselijk leven, gekoppeld aan oprechte naastenliefde, ons ertoe te bewegen alles te doen wat in ons vermogen ligt om ongelukken te voorkomen. Wij zijn allen de Gever van het leven rekenschap verschuldigd voor de wijze waarop wij ons leven gebruiken.

Gelukkig heeft de kleine jongen die aan het begin van het artikel ter sprake kwam, zijn val overleefd. Hoeveel beter zou het echter niet zijn kinderen en volwassenen te behoeden voor de verschrikkingen van plotseling leed en pijn! Want bedenk, meestal komt „wat komen gaat”, alleen wanneer we dat zelf toelaten.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 19]

Welke veiligheidsregel heeft haar moeder niet in acht genomen?