Verminder uw stookkosten door isolatie
INDIEN het u net zo vergaat als de meeste mensen, zult u ongetwijfeld graag op huishoudelijke kosten willen bezuinigen. En dat kan! Met isolatie. Warmte-isolatie van uw woning kan een grote vermindering van stookkosten opleveren. Woont u in een warm klimaat? Ook dan zal warmte-isolatie haar nut bewijzen, want het is algemeen bekend dat er meer energie nodig is om een huis ’s zomers te koelen dan ’s winters te verwarmen.
Brandstoftekorten, inflatie en dergelijke hebben het de afgelopen jaren steeds duurder gemaakt om in woningen een behaaglijk leefklimaat te scheppen. Isolatie kan u helpen de kosten hiervan te beperken.
Wat isolatie doet
Maar wat doet isolatie? Ze wekt zelf geen warmte op, dat is duidelijk. Wel, eenvoudig en kort gezegd, isolatie vertraagt het warmtetransport van de woning naar buiten of omgekeerd. Warmte kan men vergelijken met een rivier die steeds in één richting stroomt — van warmere naar koelere gebieden. Bij koud weer zal de warmte het huis uitstromen en bij warm weer naar binnen komen. Dit transport van warmte vindt plaats op drie manieren: door geleiding, stroming en straling. Van geleiding is sprake wanneer de warmte zich door vaste stoffen als baksteen en beton verplaatst, en stroming van warmte vindt plaats in gassen en vloeistoffen. Warmtestraling is onafhankelijk van een tussenstof en wordt door elk lichaam in meerdere of mindere mate uitgezonden, afhankelijk van zijn temperatuur. (De zon is een enorm krachtige warmtestraler.) Alle voorwerpen die zich in de baan van de straling bevinden (zoals de aarde in het geval van de zon), worden door de straling verwarmd.
Proefondervindelijk is gebleken dat lucht een slechte geleider van warmte is. Het warmtetransport in lucht geschiedt voornamelijk door convectie (stroming). En hierop berust het principe van isolatie. Men zorgt voor de aanwezigheid van kleine cellen onbeweeglijke lucht in het isolatiemateriaal en bereikt op die manier een vertraging van de warmteoverdracht. Daarbij spreekt het natuurlijk voor zich dat de isolatiematerialen zelf ook slechte warmtegeleiders moeten zijn.
Isolatiematerialen zijn er in diverse uitvoeringen. Ze kunnen korrelig van aard zijn of uit losse stukjes minerale wol ter grootte van kleine kippeëieren bestaan. In zakken verpakt wordt dit materiaal gewoonlijk op vlakke plaatsen, zoals op vlieringen of in kruipruimten, gelegd, waar het niet kan verschuiven. De vezelige aard van het materiaal, plus het feit dat het in lagen op elkaar ligt, zorgt voor een ruimte met „dode”, niet circulerende lucht, die goede isolerende eigenschappen heeft. In zijmuren wordt vaak glaswol gebruikt, dat gewoonlijk op een rug van papier of folie is gelijmd en aan de wanden bevestigd kan worden. Deze zogenaamde isolatiedekens zijn in diverse breedten en dikten in de handel. Men kan ook steviger schuimplaten van kunststof gebruiken, maar in alle gevallen is de isolatie te danken aan de luchtcellen gevuld met stilstaande lucht. Bij het gebruik van metaalfolie speelt bovendien nog de terugkaatsing van stralingswarmte een niet te verwaarlozen rol.
In tegenstelling tot deze produkten zijn de normale, massieve bouwmaterialen — gewapend beton, staal, cementblokken, bakstenen, pleisterkalk en zelfs hout — slechte isolators. Ze zijn nodig om een gebouw voldoende sterkte en stevigheid te geven, maar wil men warmte-isolatie, dan dient men ze altijd te zamen met geschikt isolatiemateriaal te verwerken. Bepaalde autoriteiten illustreren deze behoefte aan isolatiemateriaal wel met het voorbeeld van een muur van baksteen die 2,5 meter dik moet zijn om evenveel isolatie te geven als een 7 centimeter dikke laag polyurethaanschuim!
Laat het isolatiemateriaal voor u werken
De behoefte aan isolatie staat zo buiten kijf dat bij nieuwbouw isolatiematerialen thans bijna als vanzelfsprekend worden verwerkt. De hoeveelheid en de soort varieert echter van plaats tot plaats en van de ene aannemer en specialist tot de andere. Een algemeen aanvaarde standaard is 15 centimeter glaswol in plafonds en onder daken en 9 centimeter in zijmuren. Met het oog echter op de stookkosten bevelen bepaalde deskundigen al het dubbele van deze dikten aan. Bovendien worden nu ook muren en wanden die vroeger geen aandacht kregen — van souterrains bijvoorbeeld en van onverwarmde gedeelten van een gebouw of woning — geïsoleerd. Wat men echter wel in gedachten moet houden, is dat bepaalde isolatiematerialen een veel doeltreffender werking vertonen dan andere. Een 9 centimeter dikke plaat van polystyreen geeft bijvoorbeeld evenveel isolatie als 15 centimeter glaswol.
Wanneer bij een nieuwbouw erg op de kosten moet worden gelet, is het niet verstandig de isolatie achterwege te laten of daarop erg te bezuinigen. Het grootste deel van de isolatiekosten gaat zitten in het materiaal zelf en niet in het aanbrengen ervan. Bovendien zal de isolatie zichzelf binnen een paar jaar hebben terugbetaald. In Amerika geven bepaalde kredietbanken zelfs de voorkeur aan leningen voor de bouw van „supergeïsoleerde” huizen, met als achtergrond de gedachte dat de woonkosten door de isolatie zo sterk zullen dalen, dat het overgehouden geld mede gebruikt kan worden voor het aflossen van de lening.
Nog meer besparing op verwarming en/of koeling kan worden verkregen wanneer men een huis uitrust met isolerende ramen, en er bovendien voor zorgt dat hun aantal en omvang aan de schaduwkant tot een minimum is beperkt en er aan de zonkant wat meer en grotere vensters zijn. In warme streken zal men voor koeling misschien ook van bomen of andere middelen gebruik moeten maken om de hoeveelheid zonlicht die de woning treft, te verminderen en zodoende in de zomermaanden verwarming door zonnestraling te beperken.
Zelfs in oudere huizen kan isolatie een wezenlijk verschil in stook- en koelkosten opleveren. Vlieringen en kruipruimten onder de vloer zijn altijd te isoleren. En isolatiefirma’s kunnen bovendien de spouw van muren volspuiten met een vloeibare kunststof die zich zal verharden tot een schuimlaag en aldus een barrière tegen warmteverlies zal vormen. Ook goed sluitende dubbele deuren en ramen hebben een gunstige uitwerking. Volgens een publikatie van het Amerikaanse ministerie van volksgezondheid „zal onder gemiddelde omstandigheden het volledig winddicht afsluiten van deuren en ramen de hoeveelheid brandstof voor een niet speciaal geïsoleerd huis al met 15 tot 20 percent verminderen”. Vergeet wat dit betreft ook de kieren aan de onderzijde van deuren niet. Deurdrangers zullen ze bovendien goed gesloten houden en onnodige tocht voorkomen.
Verwarmingsbuizen omgeven met een geschikt isolatiemateriaal zal eveneens veel warmteverlies voorkomen. En vergewis u er ook van dat ketels, boilers, schoorstenen, lucht- en brandstoffilters goed schoon zijn. Bij oudere huizen zullen al dergelijke verbeteringen de verkoopwaarde van het huis in gunstige zin beïnvloeden, met als enige nadeel wellicht dat ook de huurwaarde en daarmee uw belastbaar inkomen de hoogte in gaan.
Bent u een huiseigenaar die slechts weinig geld aan isolatie kan besteden? Hebt u dan wel eens gedacht aan het verlagen van plafonds? U verkleint daarmee uw kamervolume en bijgevolg de ruimte die u moet verwarmen. Bij huizen met één thermostaat is het dan echter wel zaak om erop te letten waar de thermostaat zich bevindt. Als het plafond alleen in de kamer met de thermostaat wordt verlaagd, zal dat vertrek sneller warm zijn dan de rest van het huis; de verwarming zal afslaan en elders blijft het dan te koud. Als uw huis niet van uzelf is en u ook het plafond niet kunt verlagen, biedt vloerbedekking altijd nog een mogelijkheid om niet alleen het aanzicht van een kamer te verfraaien maar ook enigszins tot de isolatie ervan bij te dragen.
Huurders die hun eigen stookkosten betalen, zullen bemerken dat het eveneens scheelt wanneer ze ’s winters een goed gebruik van gordijnen en jaloezieën maken. Schijnt de zon, dan laat men ze open om de stralingswarmte van de zon de gelegenheid te geven binnen te treden. Schijnt de zon niet meer, dan kunnen ze gesloten worden om de warmte in huis te houden. In warme klimaatgebieden zijn op precies omgekeerde wijze de koelkosten te drukken.
Beperking van warmteverbruik bereikt men ook door ’s avonds de thermostaat lager te zetten en wat extra dekens op bed te leggen. Sommigen gebruiken elektrische dekens. En misschien komt dan ook een ouderwetse slaapmuts heel goed van pas. Daarnaast zal het afsluiten van niet-gebruikte vertrekken nog meer energie besparen.
Nadelen
Aan goed geïsoleerde huizen zijn echter ook nadelen verbonden waar u wel degelijk rekening mee moet houden, vooral in de wintertijd. Het probleem is namelijk dat door de goede isolatie de zuurstofhoeveelheid in de woning sterk kan dalen wanneer er niet af en toe deuren opengaan. Een dergelijk gebrek aan voldoende zuurstof vormt natuurlijk voor iedereen een gezondheidsgevaar, maar zeker voor de kleintjes, de zieken en de ouderen, die een dergelijk zuurstofgebrek niet zo snel zullen opmerken.
Een ander nadeel is de neiging om de thermostaat hoger te zetten, in de mening dat de isolatie de warmte toch wel zal vasthouden. Houd echter in gedachten dat geen enkele vorm van isolatie voor 100 procent afdoende is. Isolatie roept geen halt toe aan warmteverlies; ze vertraagt deze slechts. Een dergelijke spilzieke houding zal niet bijdragen tot een vermindering van de stookkosten.
Harde schuimplaten lenen zich uitstekend om een bestaande woning te isoleren, doordat men ze rechtstreeks aan de binnenzijde tegen het metselwerk kan plakken. Deze stoffen hebben echter één groot nadeel — en dat geld zowel voor styreen- als urethaanschuim — namelijk dat ze brandbaar zijn. Men moet ze dan ook minstens met 1,3 centimeter gipsplaat afdekken. Zelfs indien ze behandeld zijn met brandwerende stoffen als formaldehyde blijft waakzaamheid geboden omdat zulke stoffen na verloop van tijd kunnen vervluchtigen.
Maak nu al plannen
Hebt u besloten uw woning te isoleren? Doe dat dan in de tijd die voor uw omgeving en in uw klimaat het meest geschikt is. Sommige firma’s isoleren in bepaalde periodes van het jaar tegen speciaal tarief omdat ze dan minder te doen hebben.
Bent u van plan veel van het werk zelf te doen, dan kunt u ook nog denken aan het aanbrengen van een dampwerende laag — een laag die tussen de isolatie en het verwarmde oppervlak moet komen. Waarom het nuttig is zo’n laag aan te brengen, stond in een populair doe-het-zelf-boek als volgt beschreven: „Met vocht beladen lucht in huis dringt langzaam door in pleisterwerk en isolatiemateriaal en condenseert tot water en ijs wanneer ze in contact komt met het koude binnenoppervlak van buitenmuur of dak.” Een dergelijke condensatie kan leiden tot „rottend hout, afbladderende verf, schade aan binnenmuren en plafonds en schade aan de isolatie”.
Aangezien er in het isoleren van een huis heel wat tijd en geld kan gaan zitten, raden we u aan, als u besluit het zelf te doen, er de tijd voor te nemen boeken en tijdschriften over dit onderwerp te lezen. Schenk ook aandacht aan plaatselijke bouwvoorschriften, zodat u bij het uitvoeren van uw werkzaamheden niet in strijd met de wet handelt. Stippel uw werkschema nauwkeurig van tevoren uit. Een drastische verlaging van de stookkosten zal de beloning zijn voor al uw geld, moeite en harde werk.