Wat is er met de Rijn gebeurd?
Door Ontwaakt!-correspondent in West-Duitsland
DE LAATSTE keer dat ik in de Rijn heb gezwommen, is in 1949 geweest. Toen kostte het me echter al heel wat moeite om nadat ik uit het water was gestapt, al het vuil van mijn lichaam te wassen. Tijdens de zevenentwintig jaar die sindsdien zijn verstreken, heb ik nog vaak aan de oevers van deze grote rivier gestaan en teruggedacht aan mijn kinderjaren lang geleden, toen het water van de Rijn nog prachtig schoon was en er tijdens de zomervakanties kinderen langs de oevers in het water dartelden.
Maar dat is inderdaad lang geleden. Thans noemen sommigen de Rijn al „het riool van Europa”. Voor zover ik mij herinner, is de vervuiling van de Rijn in de jaren ’30 begonnen, in de tijd dat de industrialisatie van Duitsland in snelle opmars was. En industrialisatie mag dan bepaalde voordelen afwerpen, de uitwerking ervan op de Rijn en andere wateren is ronduit tragisch geweest.
De ruïnering van een natuurlijke kringloop
Hoe is deze situatie ontstaan? De natuurkundige oorzaken zijn tamelijk simpel. Onder normale omstandigheden bestaat er een wonderbaarlijke, natuurlijke kringloop waardoor een rivier ’zelfreinigend’ is. De cyclus begint wanneer aërobe bacteriën in het water met behulp van zuurstof de organische afvalstoffen omzetten tot voedingsstoffen voor algen. De algen worden gegeten door kleine diertjes — het zogenaamde zoöplankton — die, op hun beurt, door kleine vissen, en de kleine vissen weer door grotere. Wanneer de grote vissen sterven, begint de cyclus opnieuw. Dit proces werkt zowel bij natuurlijk afval als wanneer de mens afval in het water loost.
Maar wat gebeurt er wanneer industriële ondernemingen massale hoeveelheden vuil in een rivier gaan lozen? Daardoor zullen in eerste instantie de aërobe bacteriën tot een grotere activiteit worden aangezet; ze zullen trachten deze stoffen tot voedingsstoffen of andere onschadelijke verbindingen om te zetten. Maar vanwege het extra werk dat daarbij komt kijken, gaan ze meer zuurstof aan het water onttrekken dan er via natuurlijke processen in komt; er ontstaat verstikking. Bovendien verdwijnen er dagelijks tienduizenden tonnen chemisch afval in de Rijn, stoffen die niet door bacteriën zijn af te breken. Dat alles bij elkaar veroorzaakt een vernietiging van de zelfreinigingskringloop. Het water wordt steeds vuiler en planten en dieren sterven.
Droevig genoeg is dat nu al meer dan vier decennia het lot van de Rijn geweest. In Ludwigshafen aan de Rijn ligt bijvoorbeeld de grootste chemische fabriek van Europa, die in 1973 volgens eigen opgave 240 miljoen kubieke meter afval in de Rijn heeft gespuid, een hoeveelheid die thans in opgelopen tot 255 miljoen kubieke meter. Verder voert de Rijn per dag drie ton arsenicum, 450 kilo kwik, 60.000 ton zout van kalimijnen en grote hoeveelheden ander vergif naar zee af.
Enkele zuiveringspogingen
Er bestaat een ernstige noodzaak de vervuiling in de Rijn te bestrijden. Bijna 20 miljoen mensen ontvangen er (na filtratie) hun drinkwater uit en ook de industrie betrekt jaarlijks 15 miljard kubieke meter water rechtstreeks uit deze rivier. Bestaat er een manier om de zuiverheid van het Rijnwater te verbeteren?
Zuiveringsinstallaties hebben reeds bewezen van groot nut te kunnen zijn. Deze behandelen het afval voordat het op de rivier wordt geloosd. Bij bepaalde typen worden „zandvangers” toegepast, goten die ervoor zorgen dat zwaar anorganisch materiaal als zand en grint achterblijft.
Daarna gaat het afvalwater in een grote tank waarin lucht wordt bijgemengd, zodat de aërobe bacteriën onder optimale omstandigheden hun werk kunnen doen. Vervolgens gaat dit mengsel naar een speciale beluchtingstank, waarin nog meer samengeperste lucht aan het water wordt toegevoerd, gevolgd door de toevoeging van een hoeveelheid „actief slib” — het vaste restant van voordien behandeld afval — dat nog grote hoeveelheden aërobe bacteriën meer bevat die de vaste bestanddelen in het afvalwater verder „verteren”.
Bij de volgende stap gaat het mengsel naar een bezinkingstank waar de verteerde vaste stoffen naar de bodem zakken en dan, beladen met aërobe bacteriën, van de bodem worden verwijderd om gedeeltelijk weer als actief slib dienst te doen. De vloeistof die dan uit de tank stroomt, ontvangt een chemische behandeling om haar vrij te maken van nog eventueel gevaarlijke bacteriën, waarna ze zonder vervuiling te veroorzaken in de rivier kan worden geloosd.
Bij een ander zuiveringsproces speelt het zogenaamde „oxydatiebed” of „continu filter” een rol. Daarbij worden de vloeibare afvalstoffen uit een tank over een „filter” van steenbrokken of sintels geleid. Dit „filter” fungeert niet als zeef maar verschaft alleen een extra vergroot oppervlak waarop aërobe bacteriën hun werk kunnen doen. Terwijl het afvalwater over het filterbed loopt, zorgen bacteriën ervoor dat de organische stoffen een afbraak ondervinden.
Obstakels die een verdere vooruitgang in de weg staan
Niemand verwacht echter dat deze reinigingsmethoden de Rijn zijn oorspronkelijke schoonheid en helderheid zullen teruggeven. Een 100-procent-reiniging van afval is veel te kostbaar om ook maar in overweging te nemen. Bij het reeds genoemde chemische bedrijf in Ludwigshafen is bijvoorbeeld een zuiveringsinstallatie in gebruik die voor een gedeeltelijke reiniging zorgt, maar toch al het pittige bedrag van 450 miljoen Mark heeft gekost, en verder nog eens 70 miljoen Mark per jaar aan onderhoud vergt. De energie die ze bovendien verbruikt, staat gelijk aan de verbruikshoeveelheid van een stad van 50.000 inwoners.
En hoewel overtollig actief slib wel waardevol kan zijn als meststof, brengt de verwijdering en het vervoer ervan ook weer extra kosten met zich mee. Maar weinig bedrijven zijn dan ook bereid het noodzakelijke geld voor een uitgebreide zuiveringsinstallatie neer te tellen.
Bovendien rijst nog de vraag hoe de tienduizenden tonnen chemische afvalstoffen moeten worden behandeld die dagelijks vrijkomen en die niet met behulp van de bovenstaande methode biologisch zijn af te breken. Vooral bepaalde reinigingsmiddelen geven problemen. Deze veroorzaken soms bergen schuim die lange tijd op het wateroppervlak blijven drijven. En ook als die uiteindelijk verdwenen zijn, blijft het reinigingsmiddel even giftig als voorheen. Olie is eveneens een boosdoener, die maar moeilijk uit water te verwijderen is. Soms dringt olie door de grond heen en kan dan het grondwater ongeschikt voor gebruik maken.
Vanwege de hoge kosten en andere problemen die met de reiniging van afvalstoffen gepaard gaan, geloven velen dat de beste oplossing tegen vervuiling is gelegen in een vermindering van de hoeveelheid afvalstoffen die in het water worden geloosd. Op een oplossing in die richting bestaat echter weinig hoop. Waarom? Omdat velen dan hun levensstandaard zouden moeten verlagen. En tragisch genoeg geldt voor de meeste mensen dat zij liever vervuild water hebben dan de moderne gemakken te moeten opgeven die de industrie hun verschaft. Bovendien zullen zeker de zakenlieden, voor wie het maken van winst het allerbelangrijkste in het leven is, gekant zijn tegen pogingen om hun industriële produktie te beperken.
De vervuiling van de Rijn kan daarom gezien worden als één van de vele tekenen van menselijke hebzucht en zelfzucht. De oplossing van deze en andere wereldproblemen kan alleen door de hand van de Almachtige God komen, wanneer hij ’hen zal verderven die de aarde verderven’. — Openb. 11:18.
[Kaart op blz. 16]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
NEDERLAND
BELGIË
WEST-DUITSLAND
Rijn
ZWITSERLAND
FRANKRIJK
ITALIË