Hoog de Andes in met het goede nieuws
Zoals verteld door Ontwaakt!-correspondent in Peru
DUIZENDEN ruige bergtoppen van zes en een half duizend meter hoog rijen zich aaneen langs de westkust van Peru. Verspreid op de hoge plateaus en in de vruchtbare dalen van deze getande Andesketen, wonen veertien miljoen mensen van wie de meerderheid een bijna volledig geïsoleerd bestaan leidt. Sommige plateaus zijn zo hoog dat de bewoners erop kunnen zien hoe de regen geboren wordt en ver onder hen de dalbodem doordrenkt. Ogenschijnlijk bodemloze kloven en steile berghellingen noden de mensen hier niet tot het maken van verre tochten, zodat velen onbewust zijn van wat er zelfs maar enkele honderden kilometers van hen vandaan gebeurt.
Het zij natuurlijk vooropgesteld dat deze onwetendheid ten aanzien van de sociale, politieke, raciale en economische problemen van de wereld voor hen veeleer een zegen dan een gemis genoemd kan worden. De betekenis ervan is echter iets dat ook zij moeten weten. Het bewijs dat deze problemen verschaffen van het ophanden zijn van iets beters, is ook voor deze geïsoleerd wonende mensen „goed nieuws” (Matth. 24:14). Maar hoe kunnen zij worden bereikt?
Plan de campagne
Met Casa Luz („huis van licht”), een kampeerauto met een carrosserie van fiberglas, speciaal gebouwd voor de wegen in de Andes — zo kunnen we nu antwoorden. Ontworpen als onderkomen voor vier volle-tijdpredikers van Jehovah’s getuigen, kwam hij begin 1972 aan in de haven van Callao. Daarna openbaarden zich op de bergwegen van Peru wat kinderziekten. Aangezien het de bedoeling was dat de wagen het grootste deel van zijn autoleven in het bergland zou doorbrengen, moest hij worden versterkt met het oog op de slechte wegen en paden in de Andes.
De gewone veren verving men door extra zware, terwijl de versnellingsbak en andere kwetsbare plekken werden versterkt met metaalplaten. Aan voor- en achterzijde werden speciale zware bumpers en beschermplaten gelast. Bovenop bracht men extra imperials aan voor de voorraden en boven de achterbumper een rek om een motorfiets aan te bevestigen. Omdat het in geïsoleerde streken soms dagen kan duren voor men weer in de gelegenheid is benzine te tanken, en er van een ruim acht meter lange kampeerwagen die bijna uitsluitend rotsachtige steile wegen onder zijn wielen krijgt, niet mag worden verwacht dat hij veel meer dan gemiddeld één op twee en een half rijdt, werd er ook een extra brandstoftank aangebracht. Als laatste kocht men ter begeleiding van de kampeerwagen een Land Rover-jeep, die insgelijks volledig voor de bergen werd toegerust.
Op 21 mei 1972 was het dan zover: vier enthousiaste bedienaren verlieten Lima, beladen met voorraden, waaronder dozen bijbels en bijbelstudiehulpmiddelen. Zij zouden naar plekken gaan die op de kaart slechts bij benadering stonden aangegeven. Met welk doel? Zoveel mogelijk mensen te bereiken met het goede nieuws van Gods koninkrijk, hoe ver afgelegen ze ook zouden wonen. Welke mensen zouden zij ontmoeten?
De mensen van de Andes
De mensen hier, ver weg van de „beschaving” met haar sociale en morele problemen, zijn rustig, vriendelijk en gastvrij. Hun kleine raamloze hutten liggen in groepjes in de warmteloze bergzon, terwijl er rook kringelt uit de kieren van de rieten daken. Buiten spelen de kinderen, met gloeiende, door zon en wind verbrande wangen. Een jongen hoedt zijn schaap, een boer beploegt zijn lapje grond en in de verte verdwijnt een buurman langs het pad voor een tweedaagse tocht naar de dichtstbijzijnde dorpswinkel.
Eeuwen geleden doolden hun Inca-voorouders rond in deze zelfde dalen en op dezelfde terrassen langs de berghellingen — tot in 1533 Francisco Pizarro, als vertegenwoordiger van de Spaanse monarchie, Atahualpa, de laatste Inca-koning in Peru, gevangen nam. Dit baande de weg voor Spaanse overheersing. Er trad een periode van wrede omwenteling in, doordat Pizarro het nodig achtte dat zijn conquistadores de hele Inca-natie „bekeerden” tot de religie van zijn geboorteland, het katholieke geloof.
Het resultaat was een mengsel van geloof en onderhorigheid. Er werden kerken gebouwd, kruisen opgericht en nieuwe religieuze gewoonten ingevoerd. Nochtans waren de oude heidense riten onuitroeibaar. Heden ten dage steekt er in vele bergdorpen vanaf ieder dak een kruis, hetgeen de mensen er niet van weerhoudt nog jaarlijks de zonnegod te vereren. Katholieke priesters treft men in de kleine dorpjes nog maar zelden, vaak helemaal niet meer. Tal van kerken zijn dichtgespijkerd, en de priester verschijnt nog één of twee maal per jaar op hoogtijdagen. De mensen hebben dus weinig contact meer met hun religie en ontvangen nog minder geestelijke aanmoediging.
Niettemin vinden de bedienaren die met Casa Luz en hun bijbelse boodschap de dorpen afreizen onder deze mensen een welwillend gehoor. Hoe zij hun bediening bij deze verspreid en geïsoleerd wonende mensen verrichten?
Buiten in de bergen begint voor hen elke werkdag in Casa Luz om 5 uur ’s morgens of vroeger. Drie van de vier bedienaren gaan dan voorbereidingen treffen voor een volle dag prediken. Terwijl zij hun leren tassen vol laden met bijbels en studiehulpmiddelen, maakt hun metgezel die die dag „corveedienst” heeft, het ontbijt klaar. Een bespreking van een bijbeltekst na het ontbijt geeft de dag een geestelijk stimulerend begin.
Vervolgens gaan de drie in de Land Rover op pad tot zij op de heuvelhellingen de eerste huisjes bespeuren, waarop hun wegen zich scheiden en zij elk te voet apart verder gaan met het doel iedereen te bereiken met het goede nieuws. Over rotsen, door dichte begroeiing en door riviertjes leidt soms hun weg naar een haciënda in een vruchtbaar dal of een hut met rieten dak op een hoog plateau. Bijna iedereen — boer, schoolmeester, politiecommissaris en burgemeester — luistert naar hun boodschap van hoop. Deze mensen zijn verlangend de lectuur te lezen die bij hen wordt achtergelaten.
In één dorp was zelfs zo’n grote belangstelling dat de dorpsbewoners de bedienaren overreedden drie dagen lang te blijven opdat zij maar zoveel mogelijk zouden kunnen leren. Er is nu een bloeiende kleine gemeente. Zo’n waardering voor de bijbelse boodschap is niet uitzonderlijk. In een bepaald religieus stadje had een man aan het begin van de dag een stuk bijbelse lectuur genomen. Later was hij dolblij twee van de bedienaren langs zijn huis te zien terugkomen. Hij liep over van vragen aangaande het gebruik van beelden bij de aanbidding, een onderwerp waarover hij in een van de hoofdstukken van het boekje dat hij had ontvangen, had gelezen. Na een bespreking van een uur, waarin voor hem heel wat dingen tot klaarheid werden gebracht, verzamelde hij al zijn beelden bijeen, overgoot ze met petroleum en verbrandde ze ter plaatse!
Leren aanpassen
De meeste bergmensen leven van wat enkele voren land hun opleveren; geld is schaars, zodat de bijbelse lectuur vaak in natura wordt betaald. Naarmate de leren tassen leger worden aan boeken, vullen ze zich met aardappelen, eieren, avocado’s of enkele ponden koffiebonen. Op een keer werden er aan het eind van een dag op de vloer van Casa Luz 120 maïskolven uitgestort! Wordt er een kip in ruil aangeboden, dan zal de prediker die zelf moeten najagen en vangen! Hoe zou u het vinden de hele dag in de bergen te prediken met een kip onder de armen?
Maar zelden gaat er een dag voorbij zonder wederwaardigheden — variërend van het ontlopen van honden en stieren tot het ontwijken van cactusplanten. Riviertjes moeten soms worden overgestoken over wrakke, gammele bruggetjes. Het plakken van lekke banden is een dagelijks terugkerend ritueel. Voortdurend moeten aan beide voertuigen reparaties worden verricht, wat soms niet gemakkelijk is. Zo brak op een keer een as van de Land Rover. Het kostte een van de bedienaren twaalf dagen om met fiets, bus en trein een grote stad te bereiken en met een nieuwe as terug te komen!
Door zulke ervaringen zijn de vier tegen elke mogelijke gebeurtenis opgewassen geraakt — van een hele dag zonder voedsel tot het met smaak genieten van een eenvoudige Indiaanse maaltijd van gekookte aardappelen toe. Met een door zon en wind gebronsde huid en spieren gehard van de dagelijkse wandel- en klimpartijen, nemen ze thans zonder noemenswaardige adempauze allerlei berghellingen, en dat in de ijle atmosfeer die er op hoogten van 4500 meter heerst!
Dan, vaak nadat de avond al is begonnen te vallen, keren drie vermoeide maar tevreden bedienaren van het evangelie na een negen- à tienurige werkdag naar hun jeep terug. Onderweg naar „huis” worden er ervaringen uitgewisseld. Een stevig maal — bereid door de „kok” van de dag — wacht hen. Na het nuttigen hiervan zetten zij zich aan een persoonlijke studie van de bijbel of houden met elkaar een van hun drie wekelijkse vergaderingen, om hun bediening te verbeteren. Daarna vinden zij hun verlangde rust in een geriefelijk bed, tot het de volgende morgen 5 uur slaat en de dagelijkse cyclus opnieuw zijn aanvang neemt. Deze vriendelijke, geïsoleerd wonende bergbewoners zijn de moeite die moet worden gedaan om hen te bereiken, dubbel en dwars waard.
IJsplateaus in de schaduw van reusachtige, in eeuwige sneeuw gehulde bergtoppen, en dalhellingen bedekt met stomend hete tropische jungles — alle natuurpanorama’s die zich in het berggebied van de Andes voor de ogen van deze bedienaren ontvouwen, herinneren hen voortdurend aan hun Schepper. Zij zijn zich er ten volle van bewust hoe dringend noodzakelijk het is dat eerlijke mensen die te midden van deze grootse scheppingspracht leven, waardering ontwikkelen voor de Maker ervan. En deze geïsoleerd wonende mensen zijn thans daartoe in de gelegenheid. Zij worden bereikt met het goede nieuws. Voor de oprechten onder hen gaat de toekomst stralen van hoop als Casa Luz (het „huis van licht”) hen hoog in de Andes bezoekt met deze glorierijke boodschap.