De gewone verkoudheid en wat eraan te doen valt
„ER IS slechts één manier om een kou te behandelen, en dat is met minachting.” Dat was de zienswijze van Sir William Osler, een wijd en zijd bekende arts van een voorgaande generatie.
Kennelijk wordt zijn mening ook thans nog gedeeld door een aantal doktoren, want toen men aan een groep artsen onlangs de vraag stelde wat zij deden wanneer ze verkouden waren, antwoordden velen: „Niets. Verkoudheid kan men doorgaans het beste negeren.” „Ik snoot mijn neus naargelang dat nodig was.” Maar er waren ook anderen die zeiden dat zij aspirine of antihistaminica innamen.
Wat is precies verkoudheid, en dan wel de ’gewone’ of acute? Een medische autoriteit op het gebied van verkoudheid omschreef haar als „een korte, mild verlopende ziekte, waarbij de plaatselijke symptomen hoofdzakelijk gelokaliseerd zijn in de bovenste luchtwegen en met name in de neus”. Met andere woorden, een verkoudheid duurt gewoonlijk niet lang, geeft in het algemeen geen reden voor ernstige bezorgdheid, en uit zich onder meer in: keelpijn, een verstopte of lopende neus, niezen of hoesten, misschien hoofdpijn en een algemeen gevoel van onbehagen; bij tijden samengaand met een lichte koorts. Het schijnt dat vrouwen sneller kouvatten dan mannen.
Verkoudheid is iets heel gewoons; bijna iedereen heeft er wel eens last van — geen continent is ervan gevrijwaard. Verkoudheid eist in Amerika jaarlijks een som op van $5.000.000.000 — aan medicijnen, doktersrekeningen en arbeidsverzuim; meer dan de helft van alle verzuimde school- en werkdagen kan op rekening ervan geschreven worden.
Een van Engelands vooraanstaande autoriteiten op het gebied van verkoudheid, Sir Christopher Andrewes, heeft zulke statistische cijfers echter al eens met een grapje naar het rijk der fabelen verwezen. Waarom? Omdat verkoudheid vaak als een gemakkelijk excuus wordt aangegrepen om van school of werk thuis te blijven, vooral als men per jaar zoveel dagen ziekteverlof krijgt en deze wil opnemen.
Trachten tot de oorzaak door te dringen
Talloos zijn stellig de dagen en jaren, de dollars, yens en guldens die medische onderzoekers reeds hebben besteed aan pogingen om de oorzaak van de ziekte op te sporen en er een behandeling voor te vinden. De laatste jaren is men tot de overtuiging gekomen dat de schuld niet zozeer bij de bacteriën, als wel bij de virussen gezocht moet worden, hoewel de eerste, indien aanwezig, wel voor een vervolg, een tweede stadium kunnen zorgen.
Wat is een virus? Zonder in technische details te vervallen, kan men het omschrijven als iets bacterie-achtigs, met dien verstande dat het veel en veel kleiner is. De meeste virussen zijn zelfs zo klein dat ze alleen met behulp van een elektronenmicroscoop — waarmee vergrotingen van tienduizend maal en meer kunnen worden bereikt — zijn waar te nemen. Een ander verschil is dat virussen parasieten zijn en bacteriën niet. Ze kunnen slechts bestaan binnen een levende cel — hun „gastheer”. Zodra een virus een cel binnendringt, verplicht het zijn gastheer met diens normale werkzaamheden te stoppen en over te schakelen op de fabricage van andere virusdeeltjes, hetgeen doorgaat tot de cel openbarst en de nieuwe virussen vrijkomen om op hun beurt weer andere cellen aan te tasten. Ze verdienen hun naam, welke vergif betekent, volkomen. Van virussen was al bekend dat ze kinderverlamming, mazelen en griep veroorzaakten voordat iemand ze ook nog maar had gezien en voordat ze als veroorzakers van de gewone verkoudheid waren aangewezen. Thans is bekend dat er meer dan honderd verschillende virussen zijn die verkoudheid kunnen verwekken, waarvan de rinovirussen het wijdverbreidst voorkomen. Dat neemt niet weg dat er in de plantenwereld ook nog zoiets als „vriendelijke virussen” bestaan, welke zelfs verantwoordelijk zijn voor bepaalde kenmerken bij diverse planten.
Zijn er nog andere factoren?
Volgens vooraanstaande Britse onderzoekers is het in de overgrote meerderheid der gevallen niet slechts aan virussen te wijten dat iemand een verkoudheid oploopt; veelal zijn er ook andere factoren in het spel. Dit moet wel, denke men slechts aan doktoren en verpleegsters. Dezen staan dag in dag uit, van de vroege morgen tot de late avond, aan verkoudheidsvirussen bloot, maar worden in de regel nooit verkouden, wat erop duidt dat louter blootstelling aan verkoudheidsvirussen nog niet noodzakelijkerwijs tot gevolg heeft dat iemand een kou oploopt.
Doorgaans is er wel iets waardoor de lichaamscellen gevoelig worden voor het virus. Hierbij zijn een aantal factoren betrokken: luchtverontreiniging, plotselinge weersomslagen — van warm naar koud of van droog naar nat — lichamelijke vermoeidheid en gebrek aan slaap, alsmede emotionele spanningen en onverstandige eetgewoonten, kortom, een conditie ’op z’n retour’. Een bevestiging hiervan is de verklaring van een chirurg die vaststelde dat de virussen alleen zijn weerstandsbarrière doorbraken wanneer hij zich teveel had uitgeput.
Het schijnt dus dat u weinig vrees hoeft te koesteren voor proestende en hoestende mensen in uw omgeving, zolang u zelf zorgt in puike conditie te blijven. Maar omgekeerd, wanneer u zelf verkouden bent, getuigt het alleen maar van wellevendheid, voorzichtig te zijn in de omgeving van mensen die vermoeid of anderszins wat vatbaarder zijn, of bang zijn voor kouvatten.
Een van Amerika’s vooraanstaandste voedingsdeskundigen ziet de gewone verkoudheid voornamelijk als een gevolg van verkeerde voedingsgewoonten. Hij is van oordeel dat de verkoudheidsfrequentie hoger is onder diegenen die zich overmatig te buiten gaan aan te zware voedingsmiddelen, die te veel suiker, zetmeel of eiwit bevatten. Insgelijks wijt een andere arts verkoudheid aan de consumptie van te veel suikers en vetten en te weinig voedingsmiddelen als fruit, groenten en graanprodukten, gemaakt van de gehele korrel.
Van een zelfde strekking zijn de opmerkingen van een populair schrijver over medische onderwerpen, die beweert dat verkoudheid hoofdzakelijk op rekening geschreven moet worden van het gebruik van chocola en andere kleverige zoetigheid. Deze stoffen, aldus de schrijver, irriteren de slijmvliezen van de keelholte en maken ze gevoelig voor allerlei virussen die verkoudheid kunnen veroorzaken. Om deze reden beschouwt hij dan ook voornamelijk het myxovirus als de hoofdschuldige en niet de rinovirussen, zoals te doen gebruikelijk.
Andere onderzoekers beweren te hebben ontdekt dat bij bepaalde personen het drinken van grote hoeveelheden koffie verkoudheid in de hand kan werken — ook dat een te veelvuldig en vrijelijk gebruik van alcoholische dranken, te veel zout en zelfs een te onbeperkt melkgebruik (door personen die allergisch zijn voor melk) een kou teweeg kan brengen. En laten we natuurlijk de grote verkoudheidsboosdoener niet vergeten: het roken van sigaretten; sigarettenrokers hebben gemiddeld 65 percent meer last van verkoudheid dan niet-rokers.
Wat eraan te doen valt
Menigvuldig zijn de suggesties van artsen en anderen met betrekking tot wat er aan verkoudheid kan worden gedaan. In gezaghebbende kringen is men het er vrijwel unaniem over eens dat antibiotica op een verkoudheid geen enkel effect hebben maar wel de persoon zelf schade kunnen berokkenen. Verlichting van de symptomen is wel te verkrijgen met onder meer aspirine, waardoor u zich wat prettiger voelt, en medicijnen die de ademhaling vergemakkelijken, maar uw verkoudheid genezen doen ze niet, terwijl de neveneffecten van deze medicijnen zeker niet over het hoofd mogen worden gezien.
Wat u vooral moet doen, is samenwerken met de ingebouwde verdedigingsmechanismen van uw lichaam. Zijn deze in goede conditie, dan zullen ze in staat zijn de meeste gewone kouvirussen doeltreffend onschadelijk te maken. Volg daarom uw gezonde verstand als dit u aangeeft het wat kalmer aan te doen — meer rust te nemen, vroeger naar bed te gaan en ongewenste spanning en opwinding te vermijden, alsook misschien uw voedselgebruik te matigen.
Maar wordt er niet vaak gezegd dat men bij verkoudheid veel en bij koorts weinig moet eten? Ja, dat is zo, maar volgens één autoriteit zou men eigenlijk moeten zeggen: „Wie bij verkoudheid veel eet, moet bij koorts honger lijden”, en dit is heel wat anders! Wat hij derhalve aanbeveelt, zijn lichte maaltijden bestaande uit fruit- en groentesappen, zomede groentesoep zonder vlees of kruiden.
Alles wat de opbouw van ons weerstandsvermogen ten goede komt, werkt mede aan de bestrijding van verkoudheidsymptomen en helpt het lichaam bij zijn strijd tegen het virus. Zo hebben sommigen baat gevonden bij behandelingsmethoden die zich kenmerken door de uitvoering van bepaalde handgrepen op het lichaam, zoals chiropractie, ostheopathie en massage. Anderen zweren bij hete baden — vooral hete voetbaden — saunabaden, klisteren en wat dies meer zij. Nog weer anderen, onder wie ook weer enige artsen, vinden hete „kwast” — hete citroensap waaraan een scheut whisky is toegevoegd — ideaal om verkoudheid te verlichten. Maar men zegt wel: ’Wat de een baat, schaadt de ander’, een verschijnsel dat mogelijk heel goed is terug te brengen tot verschillen in het genetische patroon. En zeker zal dit beginsel kunnen opgaan in verband met allerlei methoden ter bestrijding van verkoudheid.
Wat valt er te zeggen over de zo hogelijk geprezen waarde van vitamine C voor de behandeling van verkoudheid? Het belang van vitamine C voor een juiste functionering van het lichaam staat natuurlijk buiten kijf. Het is een essentieel noodzakelijk vitamine, waarvan het gebruik in zijn natuurlijke vorm — in sinaasappelen, grapefruit, tomatensap en rozebottels — de voorkeur verdient. Maar of grote hoeveelheden synthetische vitamine C uw verkoudheid zullen genezen, is twijfelachtig. Bepaalde personen hebben naar verluidt nadelige gevolgen ondervonden van grote doses van deze vitamine, evenals van weer anderen wordt gemeld dat zij er veel baat bij hebben gehad.
Bovendien is er met betrekking tot verkoudheid nog een factor die beslist niet over het hoofd mag worden gezien en die medeoorzaak kan zijn van deze ziekte, namelijk onze emoties. Een populaire kranteschrijfster had haar hele leven al te kampen gehad met voortdurende verkoudheden, totdat zij verlichting vond bij de behandeling van een psychoanalist, die haar van haar verborgen spanningen afhielp. Hiervan kwam zij zo onder de indruk, dat zij een boek over het onderwerp schreef. Maar, zoals ook Dr. K. Menninger opmerkte, het is niet noodzakelijk om door bemiddeling van een psychoanalist onszelf te leren kennen.
Door Gods Woord te raadplegen en eerlijk jegens onszelf te zijn, kunnen wij geholpen worden te ontdekken of er misschien een emotioneel conflict aan ons verkouden-zijn ten grondslag ligt. Het acht slaan op toepasselijke bijbelse raad kan zo iemand zowel geestelijk als lichamelijk versterken. Staat er niet: „Een hart dat blij is, doet goed als geneesmiddel, maar een geest die terneergeslagen is, droogt de beenderen uit”? — Spr. 17:22.
Met enige kennis over de oorzaken van en de remedies tegen verkoudheid zult ook u in staat zijn een verkoudheid te voorkomen. Eén arts vatte het als volgt samen: „Slaap goed, eet goed, vermijd sterke afkoeling. Neem u in acht, en u zult zelden kou vatten.” Een goed advies om mee te besluiten.