Dus dit zijn de Filippijnen!

Door Ontwaakt!-correspondent op de Filippijnen

LAAG duikt het straalvliegtuig over groene heuvels en vlakke rijstvelden. Plotseling scheert het over een brede baai, vlak over de daken van een modern uitziende stad, en de wielen raken de startbaan. De deur zwaait open, en u bent in de Oriënt, op een eiland van de Filippijnen-archipel, slechts een 800 kilometer verwijderd van de kust van China.

Naar welke maatstaf men ze ook meet, de meer dan 7000 tropische eilanden die samen de Filippijnen vormen, zijn prachtig. En wat een verscheidenheid! Naar het noorden zijn de bergen bedekt met pijnbomen en is de lucht koel en helder, terwijl de zuidelijke eilanden overdekt zijn met stomende jungles. In Midden-Luzon, een van de grootste eilanden van de groep, meanderen brede rivieren door prachtige, uitgestrekte vlakten, die te zamen deel uitmaken van Azië’s grote rijstschuren en tot ’s werelds vruchtbaarste gebieden behoren. Maar wat vooral veel bezoekers in verrukking brengt, zijn de door palmen omzoomde stranden — lange stroken zonwit zand, bespoeld door het water van een warme tropische zee.

De republiek bezit nog andere attracties. Er zijn torenhoge, eeuwig rokende vulkanen, heetwaterbronnen waarin men een ei kan koken en plekken waar de grond zo warm is dat hij nauwelijks belopen kan worden. Op sommige plaatsen wordt hier de stoom van de kokende bronnen gebruikt als energiebron. Een lust voor het oog zijn ook de watervallen, de prachtige tropische zonsondergangen en de exotische orchideeën, orchideeën en nog eens orchideeën — bijna duizend soorten, die de eilanden tooien in een magnifieke bloemenpracht.

Nabij Manila, de grootste stad op de Filippijnen, heeft men vanaf het Tagaytay-gebergte een adembenemend gezicht op de Taal, een van de Filippijnse vulkanen. Een blik vanaf de andere zijde wordt de reiziger geboden tijdens een opwindende tocht langs de stroomversnellingen van de Pagsanjan-watervallen. In Manila zelf vindt men het ’Nayong Pilipino’ — het ’Filippijnse dorp’ — waar de verschillende culturen die op de archipel vertegenwoordigd zijn in hun natuurlijke omlijsting kunnen worden waargenomen. Voor degenen die beperkt zijn in hun reistijd verschaft dit „dorp” in vogelvlucht een blik op het land.

De Filippino’s

Toen de Portugees Ferdinand Magelhaes in het verre verleden (1521) de Filippijnen bezocht, trof hij daar een ras van slanke, knappe mensen aan, met een prachtige bruine huid en glanzend zwart haar. Hoewel de meeste Spanjaarden thans verdwenen zijn, zijn de afstammelingen van deze vroegste bewoners er nog altijd. Zij zijn veelal degenen die de paspoorten controleren, vragen of u iets aan te geven hebt en u per taxi, bus of „jeepney” (tot bus omgebouwde jeep) naar uw hotel rijden.

De Filippino’s zijn te onderscheiden in een aantal etnologische groepen. In het noorden van Luzon, in de bergen, wonen de Igorots of „inboorlingen”. Velen van hen aanbidden nog de oorspronkelijke heidense goden, terwijl er ook verscheidenen zijn die geen westerse kleding dragen.

Veel bezoekers van de archipel hebben er een reis van honderden kilometers over moeilijk begaanbare bergpaden voor over om een groots werk van deze Igorots te zien. Daarboven in de bergen, in een streek genaamd Banaue, hebben de Ifugao’s, een van hun stammen, in de loop van een periode van 1500 jaar complete berghellingen getransformeerd in reusachtige reeksen rijstterrassen, die nog tot op de dag van vandaag in gebruik zijn. Naar verluidt hebben deze terrassen een gezamenlijke lengte die gelijk is aan de helft van de omtrek van de aarde. Geduldig zijn ze met primitieve gereedschappen door de Ifugao’s uitgehakt, een waarlijk kolossale ingenieursprestatie, vergelijkbaar met de grote werken van andere volken uit de oudheid!

Men kan met nog veel meer Filippijnse volken kennis maken: met de hartelijke en gastvrije Bicolano’s, woonachtig in de prachtige zuidelijke streken van Luzon, de innemende en spontane Cebuano’s uit het nog verdere zuiden, alsmede met de levendige en vooruitstrevende Tagalogs en de rustige, volhardende Ilocano’s. Mogelijk hebt u al wel eens contact gehad met de Ilocano’s van noordelijk Luzon, daar zij een groep vormen die veel reist.

Een bewijs van de grote verscheidenheid onder de etnologische groepen vormen de meer dan tachtig talen en dialecten die op de archipel worden gesproken. Bent u op bezoek op de Filippijnen, waarom dan niet een gesprekje aangeknoopt met de verschillende personen die u ontmoet? Vraag waar zij vandaan komen en welke zeden en gewoonten zij hebben.

Communicatie mogelijk

Maar zo werpt u misschien tegen: „Wat? Met al die talen? Hoe kunt u nu verwachten dat ik met al die mensen kan spreken?”

Wees echter niet voorbarig. Want alle talen en dialecten ten spijt, is Engels op de eilanden de voertaal. Dit is zo geworden tijdens de periode van Amerikaanse overheersing. De communicatie vormt dus geen groot probleem, vooral niet wanneer u eenmaal gewend bent geraakt aan het accent.

Men kan zelfs zeggen dat die grote verscheidenheid van talen een land van zeer bekwame taalkundigen heeft voortgebracht. Elke Filippino die een beetje wil reizen, moet zich erop voorbereiden er een taal bij te leren, en doorgaans kunnen de mensen dan ook drie of vier talen vloeiend spreken.

Zo vertelde een zendeling van Jehovah’s getuigen hoe hij eens ver weg in het zuiden, in de prachtige stad Zamboanga, een bijbelvergadering bezocht. De lectuur die werd bestudeerd, was in het Engels, terwijl ook de voorzitter van de vergadering meestentijds Engels sprak. Plotseling stak echter een vrouw haar hand op die in het Hiligaynon commentaar begon te geven, weldra gevolgd door iemand die in het Cebuano antwoord gaf. Iemand anders sprak in het Tagalog en weer iemand anders maakte in het Chabacano duidelijk wat hij bedoelde. Iedereen scheen te begrijpen wat er werd gezegd, en niemand gaf er ook maar in het minst blijk van te hebben opgemerkt dat er verschillende talen werden gebruikt.

Wat te verwachten?

Mocht u ooit van plan zijn naar de Filippijnen te komen, dan volgen hier een paar nuttige opmerkingen en tips. Om te beginnen: Bent u een blanke en bedient u zich van Engels? Onveranderlijk zal men u dan een „Americano” noemen, ongeacht of u nu uit Engeland, Nederland of misschien Duitsland komt; er is niets aan te doen, tijdelijk bent u hier, tijdens uw bezoek, een „Americano”.

Eveneens vermeldenswaard is de buitengewoon grote gastvrijheid van de Filippino. En gastvrijheid staat hier in nauw verband met eten. Mogelijk zult u inlandse gerechten geserveerd krijgen, zoals kari-kari, of lapu-lapu, een plaatselijke vissoort. En als hapje-vooraf is de populaire pancit beslist niet te versmaden, evenmin als wat bibingka. Een heerlijke koele drank is halo-halo. Ook Chinese gerechten genieten hier een grote populariteit en hebben de reputatie tot de beste van de wereld te behoren. Overigens kunt u, als u daar de voorkeur aan geeft, ook aanschuiven aan een tafel met op Amerikaanse of Spaanse wijze bereide gerechten, die hier eveneens veel gegeten worden.

In sommige gedeelten van Manila is de aanwezigheid van vreemdelingen een normaal verschijnsel, zodat ze zich onopgemerkt kunnen bewegen. Maar op meer afgelegen plaatsen, zoals de markten rond Cubao en in de oude stad Pasig, zult u de plaatselijke bevolking evenveel belang inboezemen als zij u. Het valt namelijk niet te ontkennen dat de westerling in de Oriënt een beetje uit de toon valt, wat hij te danken heeft aan zijn abnormale lengte en bleke huidkleur. Wees daarom niet verbaasd soms na het bekijken van wat koopwaar in een winkeltje bij het omdraaien een Filippino achter u te zien staan die tot groot plezier van zijn kameraden bezig is zijn lengte met die van u te vergelijken.

Ook kan het gebeuren dat er zich een schare kinderen rond om u verzamelt die u met grote ogen van verbazing aanstaren. Enkele dapperen onder hen zullen misschien zeggen: „Hai, Joe”, of: „Victory Joe”, uitdrukkingen die nog stammen uit een tijd die nu vijfentwintig jaar achter ons ligt en waarin alle Amerikaanse soldaten „Joe” werden genoemd. De Amerikaanse troepen genoten toen in de straten van Manila een grote populariteit, wegens de overwinning die ze toen recentelijk op de Japanse bezetters hadden behaald.

Iets wat men op de Filippijnen altijd bij alle wederwaardigheden in gedachten moet houden, is dat iedereen het vriendelijk bedoelt. Afkeer van vreemdelingen, wat men in andere landen nog wel eens tegenkomt, is hier een nagenoeg onbekend gevoel. Het kan zelfs gebeuren dat kinderen uw armen beginnen te strelen, omdat zij de aanraking van de zachte haren op uw huid zo heerlijk vinden. Kunnen mensen nog vriendelijker zijn? Nauwelijks, vindt u wel? Wanneer u eenmaal de smaak te pakken hebt, zult u genieten van de informele, vriendelijke en rustige omgang die hier op de Filippijnen onder de mensen gewoon is.

Waarom zou u bij uw bezoek aan de Filippijnen niet de ’toeristenstreek’ laten voor wat ze is? Reis met de karakteristiek Filippijnse „jeepney”, of maak gebruik van het busvervoer, dat zo anders is als overal elders ter wereld. Zie hoe de Filippino’s leven — niet met het doel kritiek te leveren, maar, integendeel, om te zien hoe alles hier toegaat en het ook als zodanig te aanvaarden. Natuurlijk, het leven hier zal anders zijn dan bij u thuis, maar als u bereid bent dit te accepteren, kunt u verzekerd zijn van een warm welkom op de zonrijke Filippijnse archipel.

[Illustratie op blz. 17]

De rijstvelden van de Ifugao’s