Onderschat de wortel niet

DE WORTEL is een geschenk van de Schepper dat door velen wordt onderschat. In een groot land als de Verenigde Staten, nemen wortels onder de achtentwintig belangrijkste handelsgewassen slechts een bescheiden negende plaats in, terwijl van de bekendere soorten alleen spinazie een nog mindere populariteit geniet.

Het woordenboek definieert de wortel of peen als „een plant in de familie der schermbloemigen met een lange, taps toelopende oranjerode tot roodgele wortel die als groente wordt gegeten”. Maar niet alleen als groente — ook als koffiesurrogaat (in Duitsland, waar ze werden gemalen en geroosterd) en als zoetmiddel bij het koken (in geheel Europa) hebben wortelen de mens lange tijd ten dienste gestaan.

Verstandige huisvrouwen zullen de wortel niet onderschatten, al zou het alleen maar zijn om de aangename variatie die zij ermee aan hun maaltijden kunnen geven. Worteltjes behoren tot die groenten die zowel rauw als gekookt bijzonder goed smaken.

Wat het gebruik van rauwe worteltjes betreft: Neem eens ongesneden worteltjes in de plaats van, of in aanvulling op een bladgroentesalade, voor het middagmaal of voor een dineetje. Ze voldoen in dat opzicht even goed als selderijstengels en velen vinden ze zelfs lekkerder. Bent u in het bezit van een sapcentrifuge, dan zult u ongetwijfeld al eens kennis hebben gemaakt met het heerlijke en gezonde wortelsap. (Als u geen centrifuge hebt, kunt u het sap ook in blikjes kopen.) Drink het puur, of gemixt met andere sappen — van bijvoorbeeld grapefruit — of gebruik het om de smaak te verhogen van selderijsap.

Fijngeraspte wortels verlenen kleur en smaak aan elke gemengde salade, terwijl ze te zamen met rozijnen of dadels en een geschikte dressing ook zelf een ideale salade vormen. En wat dacht u van een heerlijke vruchtensalade van geraspte wortelen, aangevuld met een ongeveer gelijke hoeveelheid fijngeplette ananas en dit vermengd met citroengelatine?

Hoe kookt u uw worteltjes? Dat velen ze onderschatten, is ongetwijfeld gedeeltelijk toe te schrijven aan een onzorgvuldige bereiding. Veel huisvrouwen maken de fout ze in te veel water te koken, dat ze dan weggooien. Maak de worteltjes schoon met een harde borstel — schil of schrap ze niet — en kook ze dan met heel weinig water en een beetje boter en zout. Worteltjes die op deze wijze zijn gekookt, hebben veel meer smaak en veel meer voedingswaarde. Voor extra smaak, opdienen met bieslook of fijngehakte uitjes, of aanmaken met room — wortelen à la crème — als u tenminste niet op de calorieën hoeft te letten.

Natuurlijk zijn wortelen niet weg te denken uit Irish stew of hutspot. En evenzogoed als u kaas- of spinaziesoufflé kunt maken, kunt u ook met wortelen soufflé bereiden; gebruik daarvoor in plaats van de spinazie of kaas een kopje geraspte wortelen. Sommigen houden van wortelkoek, wortelsoep of wortelvla. En zo zijn er in elk willekeurig goed kookboek nog vele andere manieren te vinden om wortelen te bereiden.

Denk ook eens aan het wortelloof. Wanneer dit vers en mals te verkrijgen is, kan het een waardevolle bron zijn van vitamine K en een leuke, goed eetbare garnering van salades vormen.

Men zegt wel: „Voedsel is de beste medicijn”, en worteltjes vormen in dit opzicht geen uitzondering. De oude Grieken en Romeinen gebruikten wortelen zelfs uitsluitend als geneesmiddel en niet als groente. Hun waarde als vitamine A-​verschaffers is welbekend. En onderschat ze wat dat betreft niet: één wortel van gemiddelde grootte verschaft u genoeg vitamine A voor een hele dag. Waarvoor men vitamine A nodig heeft? In de eerste plaats voor de versterking van het gezichtsvermogen, maar ook voor het weren van infecties in de keel en urinewegen. Wortelen bevatten tevens aanzienlijke hoeveelheden vitamine B2 en C, alsmede ijzer, fosfor, chloor en calcium. Voor „lijners” zal het een troost zijn te weten dat een gemiddelde wortel slechts eenentwintig calorieën bevat.

De wortel is zeer waardevol bevonden als bestrijder van diarree, vooral bij kinderen. Het beste is voor deze aandoening wortelpuree of geraspte wortelen te gebruiken. (Als babyvoedsel ook in blikjes verkrijgbaar.) Berichten over de waarde van deze behandeling zijn in tal van landen verschenen. Eén arts meldde zelfs een succesvolle genezing van 600 gevallen van kinder-enteritis met wortelpuree. Wortelen hebben bovendien als geneesmiddel geen schadelijke bijverschijnselen.

De nederige wortel is een van de gaven van de Schepper die van de zijde van huisvrouwen en leden van hun gezin zeker recht heeft op meer waardering dan hij doorgaans geniet. Wortelen, op een verscheidenheid van manieren bereid, kunnen uw maaltijd niet alleen variatie en extra voedingswaarde verlenen, maar ook plezieriger maken — mits verstandig en met zorg bereid.