Salades zijn er in grote variatie

ELKE goede huisvrouw streelt graag de tong van haar gezinsleden door smakelijke gerechten te bereiden, terwijl ook de gezondheidswaarde van de maaltijden haar voortdurende zorg heeft. Salades kunnen een grote hulp voor haar vormen om deze twee vliegen in één klap te vangen.

Salades dienen in velerlei opzichten een nuttig doel. Afgezien van hun vaak aanzienlijke voedingswaarde, verlenen ze uw maaltijden ’jeu’ en variatie. Ze kunnen u bovendien veel werk, alsook geld besparen en zijn vooral op warme dagen een welkome verschijning op de tafel.

Groot is inderdaad de variatie die erin salades bestaat en waaruit u een keus kunt doen. Een voorname plaats nemen natuurlijk de hoofdzakelijk uit blad- of andere groenten bestaande salades in, maar er zijn nog vele andere: salades rijk aan eiwit of voornamelijk bestaande uit veel zetmeel bevattende voedingsmiddelen. Ook vruchten lenen zich uitstekend voor salades.

Iets lichts — de groentesalades

Groentesalades verdienen een warme aanbeveling, om tal van redenen. Ze bevatten een overvloed aan waardevolle mineralen, vitaminen en enzymen, welke onontbeerlijk zijn voor een goede lichamelijke gezondheid. Salades dienen dank zij het hoge percentage cellulose dat ze bevatten, nog een ander gezond doel, namelijk de voorkoming van constipatie.

Meer en meer komen huidige onderzoekers tot de overtuiging dat de degeneratieve ziekten waardoor de moderne mens wordt geplaagd in tal van gevallen geweten kunnen worden aan het eten van te veel en te zwaar voedsel. Door het opdienen van smakelijke salades, bereid met blad- en andere groenten, kunnen huisvrouwen er zeer veel toe bijdragen dat die moderne tendens in hun gezin achterwege blijft. Weliswaar zien kinderen vaak neer op zulke gerechten en geven zij de voorkeur aan zoetigheid, maar verstandige ouders zullen hun kinderen op dit terrein niet hun eigen gang laten gaan doch hun leren zulk gezond voedsel te eten. Per slot van rekening hebben zij er de last van wanneer hun kinderen ziek worden.

De bladgroenten die in de vorm van salades gegeten kunnen worden, zijn werkelijk legio. Daar zijn, om slechts een greep te doen: andijvie, raapstelen, bleekselderij, kropsla, postelein, veldsla en tuinkers.

Verhoog de smaak en voedingswaarde van zulke salades met gesnipperde of in ringen gesneden ui, stukjes spek, dobbelsteentjes geroosterd brood, in plakjes gesneden rode of witte radijs, gesneden champignons, stukjes rauwe bloemkool, reepjes rode of groene paprika, peterselie, tomaten en zwarte of groene olijven. Natuurlijk kosten salades geld en zulke extra’s zullen de prijs nog verhogen, maar zoals een verstandige moeder opmerkte: „Beter mijn geld aan groente dan aan medicijnen besteed, en het is nog een heel stuk goedkoper ook.” Ja, vrijwel alles wat salades aantrekkelijker van smaak maakt, verhoogt tevens hun voedingswaarde.

Andere: rauw en gekookt

Een andere groente die lekkere salades kan opleveren, is komkommer, gesneden wel te verstaan — de schil hoeft niet verwijderd te worden. Komkommer is vooral heerlijk met zure room. Tomaat met fijngehakte ui vormt eveneens een voortreffelijke salade. En wat dacht u van geraspte wortelen met krenten of rozijnen?

Koolsla van in fijne reepjes gesneden rode of groene kool is zowel een goedkope als rijke bron van vitamine C. Hak voor de variatie de kool fijn en voeg daaraan gehakte uitjes of geraspte wortelen toe. Een niet zo’n ver familielid van de koolsla is de zuurkoolsalade. Snijd de repen zuurkool in kleine stukjes en vermeng ze met dobbelsteentjes appel en/of gesnipperde ui — een gezonde salade die het hele jaar door bereid kan worden. Een klasse apart vormt een appel-uiensalade van in schijfjes of blokjes gesneden appel en ui, aangemaakt met bijvoorbeeld mayonaise.

Bieten vormen een andere groente die zich heel goed tot een salade laat verwerken. Dien ze op met gesnipperde of in ringen gesneden ui, òf op oudeuropese wijze zoetzuur met anijszaad.

Vergeet bij dit alles de snijbonen niet. Een snijbonensalade kan altijd de plaats van een bladgroentesalade innemen. Serveren met fijngehakte uitjes.

Natuurlijk zijn sommige groenten zonder enige speciale bereiding uitstekend als salade te gebruiken; men denke slechts aan radijsjes, worteltjes, bleekselderij, en sjalotten.

De „eiwit”- en „zetmeel”-salades

Voor veel koks bestaat de ideale ’mini’-maaltijd uit een van de bovengenoemde salades in combinatie met een eiwit- en een zetmeelrijk voedingsmiddel plus een gekookte zetmeelarme groente. Overigens kunnen de eiwitten of het zetmeel ook heel goed door de salade geleverd worden. Onze gedachten gaan hierbij uit naar de populaire kippesalade en de zeer geliefde tonijn-, zalm-, garnaal- en krabsalades. Bereid met selderij of andere groenten, mogelijk ook met gesnipperde ui, hebt u er een smakelijke en voedzame hoofdschotel aan. Vissalades bevatten een overvloed aan fosfor, een, naar wordt aangenomen, essentieel element voor de juiste functionering van ons centrale zenuwstelsel.

Als eiwitverschaffers dienen evenmin eiersalades over het hoofd te worden gezien, opgediend met selderij of een andere groente. Men schijnt zich weinig zorgen over hun cholesterolgehalte te hoeven maken, tenzij men een zware vleeseter is.

Een andere eiwitrijke salade wordt van kwark gemaakt. Vermeng de kwark met fijngesneden bieslook, sjalotten of uitjes, alsmede karwijzaad voor de smaak. Houdt u van zoet, voeg er dan fruit in de vorm van bijvoorbeeld fijngeplette ananas of gehakte dadels aan toe.

De goedkoopste eiwitrijke salades zijn waarschijnlijk wel de van peulvruchten bereide soorten, zoals van bonen (witte, bruine, tuin- of soya-) of linzen. Het hoeft geen betoog dat deze eerst gekookt moeten worden, waarna ze worden geserveerd met fijngehakte ui, een pikante saus en/of uw geliefde salade-dressing.

Wat de zetmeelrijke salades betreft, de voornaamste daarvan is de aardappelsalade, op de voet gevolgd door de macaronisalade. Probeer voor de beste aardappelsalade kleine nieuwe aardappeltjes op de kop te tikken, als ze er zijn, of anders weinig of niet bloemige aardappelen, zoals bijvoorbeeld eerstelingen, of eventueel Bintjes of Dorées. Deze kosten misschien meer, maar zijn hun prijs dubbel en dwars waard; ze bezitten een geheel eigen smaak en kruimelen niet snel.

Gelatine- en vruchtensalades

Gelatine, vooral met een citroensmaak, is ideaal geschikt voor het maken van salades, in het bijzonder wanneer er geen bladgroenten beschikbaar zijn. Er bestaan allerlei soorten — gekookte of rauwe — groenten die zich in een gelatinesalade laten verwerken: selderij, groene en rode paprika’s, geraspte worteltjes, plakjes komkommer, in blokjes gesneden bieten, etc. En opnieuw verhoogt de toevoeging — ditmaal in de vorm van gelatine — niet alleen de smaak maar tevens de voedingswaarde van uw salade.

Ten slotte zijn we dan beland bij de vruchtensalades. De populairste uit dit gezelschap is waarschijnlijk wel de zogenaamde salade Waldorf, genoemd naar wat eens een van ’s werelds beste hotels was. Gemaakt van gesnipperde appelen en in kleine blokjes gesneden knolselderij (of fijngesneden bleekselderij), wordt ze gecompleteerd met walnoten (sommigen geven de voorkeur aan rozijnen) en een mayonaise-dressing. Ze wordt als iets speciaals beschouwd en is zowel voedzaam als smakelijk. Natuurlijk is de salade Waldorf geen uitgesproken vruchtensalade, gelet op de aanwezigheid van de selderij.

Het bereiden van een doorsnee-fruitsalade kan zo eenvoudig zijn als het kopen van een blik vruchten. Maar hoogstwaarschijnlijk hebt u dan gekookt fruit in de hand. De voorkeur geniet vanzelfsprekend vers fruit: schijfjes sinaasappel of grapefruit, bessen, druiven, peren, perziken, appelen, stukjes ananas of schijven meloen. Een bijzonder smakelijke en voedingsrijke vruchtensalade, het ontbijt voor de tropen, is samengesteld uit avocado, banaan en papaja.

Dressings en aroma’s

Het spreekt haast vanzelf dat de meeste salades worden aangemaakt met een dressing. De eenvoudigste en voor velen meest ideale dressing wordt bereid van olijfolie met citroensap en een weinig zout (sommigen voegen ook wat suiker toe). Citroensap heeft als belangrijk pluspunt dat het een leverancier is van vitamine C en een natuurlijk in plaats van een door gisting bereid zuur. Maar wanneer de prijs een rol gaat spelen, voldoet maïsolie evengoed, en kan er azijn worden gebruikt, hetzij mout-, wijn-, of appelazijn of een andere vruchtenazijn. Elk heeft zijn voorstanders; probeer daarom zelf welke het beste met uw smaak overeenkomt.

Rest ons nog het aroma. Wijzigingen daarin kunnen worden aangebracht met een groot aantal aromatische groenten en kruiden: karwijzaad, paprika, marjolein, salie, bonekruid, munt, knoflook, piment, peterselie, dille, tijm en selderijzaad. Zulke specerijen verhogen niet alleen het genot van de maaltijd, maar er bestaat zelfs reden om aan te nemen dat ze behalve de afscheiding van speeksel ook die van de spijsverteringssappen stimuleren. Tussen twee haakjes, voor een heerlijk knoflookaroma wrijft u de binnenzijde van uw saladeschaal in met een teentje knoflook of u voegt dit rechtstreeks aan uw dressing toe na het in een daartoe bestemd apparaatje te hebben fijngeperst.

En vergeet ook de crèmeachtige dressings niet, bereid van bijvoorbeeld Roquefort of blauwe kaas, zure room of yoghurt. Moet u op uw calorieën letten, vermijd dan mayonaise of gebruik het spaarzaam, verdund met citroensap. Stel dan ook stevige beperkingen aan het gebruik van olie, door daarvoor in de plaats tomatensap te nemen. Zure room, slagroom of een dressing van fijngestampte walnoten, zonnebloemzaden of rauwe cashewnoten zijn zeer goed te combineren met een vruchtensalade.

Salades kunnen vóór het hoofdgerecht, met het hoofdgerecht of daarna worden opgediend, afhankelijk van de soort. Een salade met bladgroente gaat goed aan de hoofddis vooraf en kan voor uw gezin een grote hulp vormen zich niet te overeten. Zulke salades alsmede alle andere groentesalades zijn ook heel prima met het hoofdgerecht te combineren. Vruchtensalades vormen de afronders van een maaltijd. En het zij opgemerkt dat ook vruchtensalades een goede rem vormen op overeten, daarnaast waardevolle mineralen en vitaminen verschaffen en de spijsvertering goede assistentie verlenen (vooral als ze ananassap bevatten), allemaal eigenschappen die niet aan zware desserts als chipolata- of plumpudding kunnen worden toegeschreven.

Het is duidelijk — bij het maken van salades is er een grote verscheidenheid waaruit u een keus kunt doen. Ze doen een beroep op de originaliteit en vindingrijkheid van de huisvrouw, maken de maaltijden ’anders’, geven ze ’jeu’, zijn bronnen van waardevolle mineralen, vitaminen en enzymen — en geven extra kleur aan uw eettafel.