Wol — een nuttige vezel

Door Ontwaakt!-correspondent in Ierland

„GOEDE morgen, kan ik u helpen? U wilt stof kopen? Zeker, wij hebben een grote keus. Wat voor soort van stof zoekt u?

We hebben zijde, een prachtige, zachte stof, maar aan de dure kant. Of misschien geeft u de voorkeur aan linnen. Het is koel en slijt nauwelijks, maar ook goed linnen kan tamelijk prijzig zijn. Katoen is een makkelijk te verwerken, koel en goedkoop weefsel; ook hebben wij allerlei soorten van kunststoffen, zoals nylon, Orlon, Dacron, enzovoort. Deze synthetische stoffen zijn goedkoop, zijn gemakkelijk te wassen en vinden veel toepassing. Of wat zou u denken van wol? Ah, ja, wol! Ook dit is een materiaal met uitgebreide toepassingsmogelijkheden; er worden allerlei geweven stoffen van vervaardigd.

U hebt daar nooit bij stilgestaan? O, ik verzeker u dat er een grote verscheidenheid van geweven stoffen bestaat die dit materiaal als grondstof hebben. Ze voldoen uitstekend. Kijkt u eens naar deze rol prachtige kamgaren kostuumstof. Ze is gemaakt van de wol van de beste merinosschapen. Wollen tapijtstof staat aan het andere einde van het scala van wollen stoffen, en wordt gemaakt van een groffere wolsoort die afkomstig is van door kruising ontstane schapenrassen. Daar tussenin liggen materialen zoals deze rol tweed — natuurlijk niet zo fijn als kamgaren, maar een stof die heel goed voldoet voor het vervaardigen van geschikte, warme kleding voor de noordelijke breedten waar wij wonen.

U wilt een pak laten maken voor het voorjaar? Wel, mag ik u dan adviseren hier eens een kijkje te komen nemen, bij deze rollen tweedstof? Ons voorjaarsweer in Ierland vereist een warm kostuum, en een tweedpak zal u beslist goed bevallen. Excuseert u mij een ogenblik, dan zal ik wat rollen Iers tweed voor u halen om te bekijken.

Ierse tweeds werden vroeger thuis geweven op een handgetouw. Nu worden ze echter niet meer thuis gemaakt — behalve misschien uit liefhebberij. Maar er zijn in Ierland nog een groot aantal fabrieken die alleen maar handgetouwen hebben, zodat het produkt onder het etiket „handwoven” verkocht kan worden.

Neen, Iers tweed wordt niet meer geheel van Ierse wol vervaardigd. Die tijd is voorbij. De Ierse schapen produceren een tamelijk groffe wol die uitstekend geschikt is voor onze tweed, maar nu is de vraag zozeer gestegen dat er wol van een zelfde kwaliteit geïmporteerd moet worden. Tevens worden er gesponnen garens, die direct geschikt zijn voor het weven, van de fabrieken in Yorkshire (Engeland) ingevoerd. Hierdoor hebben onze wollen produkten een grotere verscheidenheid gekregen.

Materiaal kopen

Maar laten wij tot zaken komen. Welk gewicht had u in gedachten?

O ja, stoffen worden gewoonlijk vervaardigd en verkocht naar een bepaald gewicht. In Ierland is bijvoorbeeld een 16-ounce stof een stof waarvan een stuk met een lengte van een yard (91,4 cm) en een breedte van vierenvijftig inch (137 cm) — de normale breedte van een rol stof — zestien ounce (450 g) weegt. In tweed noemen wij dit middengewicht. Een negen-ounce stof weegt negen ounce (250 g) per yard — dat is een lichtgewicht stof. Zwaargewicht stof weegt tussen de vierentwintig (680 g) en dertig ounce (850 g) per strekkende yard.

Ik zou in uw geval een middengewicht stof willen adviseren van rond de zestien ounce. Voor de late lente en vroege herfst kan er van fijngeweven, licht tweed (negen tot tien ounce) een prima kostuum of japon gemaakt worden. De zwaardere tweeds worden meer gebruikt voor winterjassen en dergelijke. In elke gewichtsklasse bestaat een uitgebreide keuze.

Het is belangrijk dat u nauwkeurig het etiket controleert wanneer u stoffen uitzoekt. Er zijn een aantal dingen waarop u moet letten.

Welke? Wel, ten eerste moet u als u wollen materiaal koopt, nagaan of het 100 procent wol is. Neemt u bijvoorbeeld deze rol hier. Een leuke kleur, niet? Merk echter op dat het etiket niet vermeldt dat het uit 100 procent zuivere wol bestaat. Ongetwijfeld zullen er in dit tweed katoen- of kunstvezels verwerkt zijn. Nu voldoen deze weefsels uitstekend op hun eigen specifieke terrein, en wol gemengd met een kunststof kan zelfs goedkoper zijn dan zuiver wol, maar stoffen die uit een mengsel bestaan, hebben toch nadelen. Zo zal bijvoorbeeld een kledingstuk dat van zo’n stof vervaardigd is, als gevolg van statische elektriciteit van alle kanten pluisjes aantrekken, terwijl het ook niet de elasticiteit van een volledig wollen kledingstuk bezit.

Veel mensen geven de voorkeur aan „handwoven”, maar laat mij u een klein vakgeheimpje verklappen. In werkelijkheid hebben met de hand geweven stoffen geen enkel voordeel boven de produkten die van het machinale weefgetouw komen! Verrast u dat? Toch is het waar. Als de handwever onervaren is, kan het zelfs gebeuren dat hij de inslagdraden ongelijkmatig in het weefsel heeft geweven. (U zult u misschien herinneren dat de kettingdraden de lange draden van een weefsel zijn, die in de lengterichting lopen en dat de inslagdraad daar met een schietspoel doorheen gevoerd wordt.) Een goed onderhouden mechanisch weefgetouw kan geen ongelijkmatig weefsel geven. Bij geruite stoffen, zoals van een plaid, is gelijkmatigheid van buitengewoon groot belang voor een ongestoord patroon.

Hoe u de kwaliteit kunt testen? Als u een lap „handwoven” stof koopt, vergewis u er dan van dat er geen onregelmatigheden in het weefsel voorkomen, plaatsen waar het patroon smaller of breder lijkt te zijn dan elders.

Nog iets: bevoel de stevigheid van het materiaal. U kunt dit doen door zacht in diagonale richting aan de stof te trekken — dat wil zeggen, diagonaal op de richtingen waarin de ketting- en inslagdraden lopen. Voelt u maar, deze stof rekt haast niet, maar een losser geweven stof zal enigszins elastisch aanvoelen. Nu zeg ik niet dat u geen losser geweven stof mag kopen. Misschien spreekt de kleur en het dessin van een lossere stof u wel aan, maar houdt in gedachten dat ze niet zo duurzaam zal zijn als dichter geweven tweed. Los geweven tweeds hebben de eigenschap aan deurkrukken en andere uitsteeksels te blijven hangen terwijl ze ook „pluizen” en „glad worden” op de plekken waar de armen in contact komen met de rest van de stof en waar u op zit. Als duurzaamheid daarom voor u van het meeste belang is, zie dan uit naar een steviger stof.

O ja, de kleur. Wel, zoals u ziet komt dit weefsel in een grote verscheidenheid van kleuren voor. Hebt u een bepaalde voorkeur? Ik weet zeker van wel. Houd evenwel in gedachten dat niet alle kleuren even goed blijven. Als uw favoriete kleur bijvoorbeeld lichtroze of lichtgroen is, kan de stof na enig gebruik wat vaal worden. Nog iets waar u op dient te letten: als u een confectiekostuum koopt dat in de etalage van de winkel heeft gelegen, moet u erop letten of het daar niet in het zonlicht verschoten is!

Tips voor de verzorging van kleding

Hier volgt een wenk voor het verzorgen van wollen kledingstukken. Als wollen kleren in een onverwarmde kamer hangen, nemen ze snel vocht op — wollen weefsels kunnen wel achttien percent vocht opnemen als ze in een onverwarmde, vochtige ruimte hangen. Dit is heel goed voor de stof. Hierdoor herstelt de structuur van het weefsel en ook de pasvorm zich. Denk er echter wel aan het kledingstuk een uur of twee op een warme plaats te hangen voordat u het weer aantrekt, om het vocht eruit te verdrijven.

Ja, ik ben het met u eens. Wollen kleding is heel praktisch in ons koude klimaat. En aantrekkelijke, zuiver wollen kleding blijft er zoveel langer netjes uitzien. Katoenen en linnen weefsels kreuken veel sneller. Zelfs als ze een bepaalde behandeling hebben ondergaan om ze kreukherstellend te maken, is niet met 100 procent zekerheid te garanderen dat ze geen vouwen zullen gaan vertonen. Maar een wollen kledingstuk zal niet zo gemakkelijk kreuken, en elke ongewenste vouw die er eventueel in mocht komen, zal na het ophangen van het kledingstuk snel verdwenen zijn.

Dit kan natuurlijk een nadeel zijn bij bijvoorbeeld een pantalon of een rok waarin plooien behouden moeten blijven. Deze moeten vaak gestreken worden om er netjes te blijven uitzien. Daarom is tegenwoordig een groot deel van deze kleding vervaardigd van een mengsel van wol en kunstvezel, waarin wel permanente plooien aangebracht kunnen worden. Dit is heel beslist het voordeel van een mengsel.

Wol krimpt snel. Dat is van deze stof een nadeel, en vooral gebreide kledingstukken, alsmede los geweven tweeds vertonen dit verschijnsel sterk. Het zou werkelijk een ramp zijn als u zou worden overvallen door een niet ophoudende regenbui en uw overjas zou krimpen, is het niet? De meeste goede fabrikanten laten hun produkten echter gedurende het fabricageproces reeds een krimping ondergaan; deze voorkrimping verhindert een verdere krimping gedurende het gebruik. Dat is iets waarnaar u moet vragen bij een koop.

Deze eigenschap van wol wordt door sommige fabrikanten zelfs ten nutte aangewend. Zij gebruiken opzettelijk gekrompen en vervilte wol voor de vervaardiging van melton-overjassen.

Wist u dat tweedstoffen nog voor een ander doel dan kleding worden gebruikt? Ja, dat veel mensen ze gebruiken voor gordijnstof of meubelbekleding? Het is een aantrekkelijk geheel als de tweedstoffen die men voor zijn gordijnen en meubels uitkiest, lichte, bij elkaar passende tinten dragen.

Ja, dat is waar; die kleuren verschieten snel, zoals ik reeds opmerkte. Ook een los geweven tweedstof heeft als meubelbekledingsstof hetzelfde nadeel als ze als kostuumstof heeft. Hoewel gordijnen gewoonlijk op een zelfde plaats blijven hangen, heeft meubelbekleding heel wat te verduren. Een bekleding van duurzame moquette gaat langer mee dan van een losgeweven tweedstof. Daarentegen zijn er ook aantrekkelijke behoorlijk slijtvaste bekledingsstoffen van fijn geweven tweed te verkrijgen.

O, u hebt deze stof uitgekozen? Prima. Ik zal ze graag voor u inpakken.

Helemaal niet. Het was me werkelijk een genoegen u van dienst te kunnen zijn.”