Orkaan Agnes onthult ’s mensen zwakheid en zijn kracht
TIJDENS de laatste twee weken van juni trok een van de meest verwoestende stormen uit de geschiedenis van de Verenigde Staten zijn spoor over de oostelijke delen van het land. Deze orkaan met de naam „Agnes” eiste een tol van meer dan 130 mensenlevens en veroorzaakte een schade van ongeveer twee miljard dollar.
Reeds direct na het ontstaan van Agnes werden de weerwaarnemers verrast door de onvoorspelbare baan die de storm volgde. De orkaan begon ter hoogte van de lage oostelijke kust van Mexico. Daar ontstaan gedurende het orkaanseizoen van juni tot november jaarlijks veel tropische storingen. Hoewel de meeste storingen weer oplossen, ontwikkelen ongeveer een half dozijn zich, net als Agnes, tot complete orkanen — rondwervelende massa’s warme lucht die waterdamp opzuigen en deze na condensatie weer als regen afstaan.
Agnes was verantwoordelijk voor de dood van zeven mensen op Cuba en van verscheidene andere personen in Zuid-Florida, die het slachtoffer werden van door haar veroorzaakte windhozen die dat gebied binnendrongen. Daarna trof ze de „pannesteel” van Florida met windsnelheden van honderddertig kilometer per uur. Eenmaal boven land verloor Agnes, overeenkomstig de verwachtingen, veel van haar kracht.
Maar in plaats van boven het vasteland uit te sterven, zwaaide Agnes naar het oosten af, en trok over Virginia en Maryland naar zee, waar ze opnieuw in kracht toenam. Een sterke rug van hoge luchtdruk in de bovenlagen van de atmosfeer belette haar de verdere weg over zee en dwong haar weer naar land terug te keren. De storm trof nu oostelijk Pennsylvania, New Jersey en het westelijk deel van de staat New York. Toen sprong ze onverwacht terug en trof Pennsylvania voor de tweede maal, deze keer aan de uiterste westkant van de staat. Ten slotte ’vulde’ de orkaan zich ’op’ en eindigde boven oostelijk Canada.
Agnes onthult ’s mensen zwakheid
De grootste schade werd door de stortregens aangericht. Deze konden nauwelijks ongelegener komen. De gezwollen rivieren en de van regenwater verzadigde grond (na twee jaar achtereen de zwaarste regenval die ooit was gerapporteerd) in het noordoostelijk deel van de Verenigde Staten konden geen ’druppel’ water meer hebben. Toen kwam Agnes, een orkaan met een middellijn van 400 kilometer en gevuld met een ontzagwekkende hoeveelheid water. Vooral de lage gebieden langs de rivieren in Virginia, Maryland, New Jersey en West-Virginia werden zwaar getroffen.
Het meest onstuimig gedroeg zich echter het water van de rivier de Susquehanna in Pennsylvania; de honderddertig kilometer lange landstreek tussen Wilkes-Barre en Harrisburg geleek na de storm wel op een door oorlog geteisterd gebied. Overal had het water grote verwoestingen aangericht. Te Wilkes-Barre, waar de hoogte van de rivier meer dan een meter steeg, werden 60.000 inwoners uit hun huizen verdreven. Harrisburg veranderde nagenoeg in een eiland, afgesneden van de rest van de staat. Ongeveer 15 percent van de stad zelf lag onder water. De hoofdstraten in kleinere steden veranderden in wild stromende rivieren. Bruggen werden verwrongen, weggespoeld of onder tonnen opeengehoopt vuil bedolven. De schade in Pennsylvania, de staat die het zwaarst door Agnes werd getroffen, is door sommigen geschat op een totaal van meer dan een miljard dollar!
De gewoonlijk vreedzaam voortkabbelende rivier de Chemung in de staat New York, die uitmondt in de Susquehanna, gedroeg zich nu, om de woorden van een verslaggever te gebruiken, „als een uit de kooi ontsnapte tijger”. Deze en andere rivieren in de staat New York verwoestten alles wat op hun verbrede weg lag.
Het meest aangrijpend zijn de verslagen van degenen die mensen voor hun ogen zagen omkomen. Een vrouw uit Corning (New York) snikte: „Ik huilde van verdriet toen ik mensen onder het water zag verdwijnen. Er gingen drommen mensen in de richting van Denmark Hill (een plaatselijk hoger gelegen gedeelte). Zij trachtten hardlopend de heuvel te bereiken, maar hebben het nooit gehaald.”
Ongeveer honderdduizend mensen in de staat New York raakten dakloos, terwijl de economische schade op ongeveer honderd miljoen dollar werd geschat.
Woorden en zelfs beelden kunnen slechts gedeeltelijk weergeven wat de overlevenden zagen toen zij naar hun huizen terugkeerden. Alles was bedekt met een centimeters dikke laag stinkende modder, vaak vol met wormen en overdekt met schimmel. Meubels, huishoudelijke apparaten, tapijten, gordijnen en persoonlijke bezittingen lagen vernield en gescheurd her en der verspreid. Muren en plafonds trokken krom doordat de fundamenten het begaven of verzakten. Auto’s lagen op hun kop op oprijlanen en grasvelden zaten vol grote gaten.
Ook de gezondheid liep gevaar doordat er met tyfusbacillen besmet rioolwater in het waterleidingnet was terechtgekomen; rottend afval trok ratten en vliegen aan. Ook was, door neergevallen hoogspanningskabels en olie uit lekkende olietanks, het gevaar van elektrokutie en brand niet denkbeeldig. En toen de zon eindelijk doorkwam en de met modder bedekte wegen verwarmde, veranderde de modder in fijn poeder en ontstonden er verstikkende stofwolken.
Menselijke kortzichtigheid heeft er ongetwijfeld toe bijgedragen dat Agnes een grotere ramp werd dan ze had hoeven zijn. Talrijke mensen weigerden gehoor te geven aan van tevoren gegeven waarschuwingen. Andere mensen moesten later hun leven riskeren om degenen te redden die hardnekkig hadden geweigerd te luisteren.
Weer anderen vertraagden de evacuatie door zelfzuchtig allerlei nutteloze materiële goederen, zoals kleurentelevisietoestellen, met zich mee te slepen. „Ramptoeristen” kwamen in of vlakbij de gebieden die geëvacueerd moesten worden en veroorzaakten met hun auto’s ernstige verkeersopstoppingen.
En als menselijke parasieten, verschenen er ook plunderaars op het toneel, onder wie er velen waren die vanuit een boot opereerden, terwijl dieven onder de overstromingsslachtoffers geld inzamelden voor niet-bestaande hulpprogramma’s. De autoriteiten moesten dus hun aandacht verdelen tussen het redden van mensenlevens en het bestrijden van dergelijke minderwaardige praktijken.
Staaltjes van kracht en moed tijdens de storm
Aan de andere kant werden er tijdens de storm ook heel wat staaltjes van kracht en moed ten toon gespreid. Plaatselijke politieagenten en leden van de staatspolitie bleven ondanks persoonlijke verliezen op hun post. Velen hadden een groot aandeel aan het geven van de voorafgaande waarschuwingen door van huis tot huis te gaan of luidsprekers te gebruiken om mensen uit hun slaap te wekken. Hoewel zij lange uren achtereen moesten werken en uitgeput en vaak gewond waren, moesten sommigen bijna naar huis gestuurd worden.
Brandweerlieden waren gedwongen door verraderlijke stromen te waden en waagden het gebouwen te beklimmen die op instorten stonden. Militairen verrichtten reddingswerk en voerden overland en door de lucht voedsel, water en medicamenten aan. Sommige redders vonden de dood tijdens hun pogingen anderen te redden.
Ook helikopters namen aan de reddingsoperaties deel en hieven letterlijk honderden uit hun benarde natte omstandigheden. Vijfentwintig gestrande vakantiegangers werden per helikopter van twee eilanden in de Susquehanna gehaald. Te Lock Haven, in de staat Pennsylvania, vormden hoogspanningsdraden een belemmering voor een helikopter van de staatspolitie om een gezin te redden dat met zijn sta-caravan was gestrand. Daarom sprongen twee politiemannen uit de helikopter in een rubbervlot en lieten zich met de stroom afzakken naar de overhellende caravan. Daarna, toen het gezin zich in het reddingsvlot bevond, dreef de helikopter met de wind van zijn wieken het dansende vlot naar hoger gelegen, veilig terrein.
Vaak hadden radioamateurs het vrijwillig op zich genomen de reddingspogingen te coördineren. Zij vormden bij sommige gelegenheden het enige communicatiemiddel, en gaven oproepen door om voorraden en hulp.
Langs de gezwollen rivieren werkten vrijwilligers hard aan de bouw van dijken. Zij vulden jutezakken, plastic zakken, kussenslopen en alles waar maar wat in kon, met zand om het water tegen te houden. Te Wilkes-Barre vernietigde de steeds hoger stijgende Susquehanna plotseling een dijk waaraan wel duizend vrijwilligers bezig waren, zodat dezen gedwongen waren overhaast voor hun leven te vluchten.
Ook jeugdige kracht en deskundigheid werden ingeschakeld. Inwoners van Carlisle, in de staat Pennsylvania, geven de studenten van Dickinson College de eer dat zij het grootste deel van het werk hebben gedaan aan de succesvolle dijk die daar werd gebouwd. In sommige gebieden waren de noodverblijfplaatsen grotendeels bemand met jonge mensen onder de vijfentwintig jaar.
De liefderijke bezorgdheid die werd getoond voor christelijke broeders en anderen
Er bevonden zich een groot aantal gemeenten van Jehovah’s getuigen in de gevarenzone. De manier waarop zij de problemen tegemoet traden is instructief en aanmoedigend.
Voordat de storm er was, verzekerden degenen die het opzicht hadden over de gemeenten, zich er van dat alle Getuigen waren verzorgd en dat allen gehoor hadden gegeven aan de waarschuwingen. Deze voorafgaande inspanningen hebben er ongetwijfeld toe bijgedragen dat er zich onder de duizenden Getuigen in het rampgebied geen fatale ongelukken hebben voorgedaan.
In Wilkes-Barre namen bijvoorbeeld toen de storm dreigde, twee opzieners van één gemeente met iedereen contact op. Zij verdeelden onder elkaar het aantal Getuigen met wie zij contact zouden opnemen. Een van hen schreef de volgende herinnering op aan die nacht:
„Ik hoorde via de nieuwsberichten dat alle personen in Lower Plymouth hun huis moesten verlaten. Daar ik in Wilkes-Barre woonde (een nabijgelegen stad) en geen invloed ondervond van deze evacuatie, vond ik dat ik beter naar Plymouth kon gaan om daar de broeders in het lager gelegen gebied te helpen.
Door de volle wegen werd het een lange tocht en had ik vier uur nodig om aan de andere kant van de rivier te komen. Vrijdag om half vier in de ochtend keerde ik terug naar huis, maar hoorde toen dat de lager gelegen wijken van Wilkes-Barre ook moesten evacueren. Dus zaten mijn vrouw en ik anderhalf uur aan de telefoon om te proberen alle betrokken broeders en zusters te bereiken en na te gaan of zij vervoer hadden.”
Wat gebeurde er daarna, nadat hij de hele nacht gewerkt had? De Getuige vervolgt:
„Om half zes ’s morgens gingen de sirenes en via luidsprekers werd er bekendgemaakt dat het nu tijd was om te vertrekken. Ik riep mijn gezin bijeen en wij verlieten ons huis met wat wij aan hadden. Er was geen tijd meer om persoonlijke bezittingen bijeen te zamelen — met sommige Getuigen hadden wij namelijk nog geen contact gehad zodat wij in het drukke verkeer langs hun huis moesten rijden. Nadat wij alle Getuigen hadden bereikt, bracht ik mijn gezin in veiligheid.”
Toen hij wist dat zijn christelijke broeders en zusters en ook zijn gezinsleden allen veilig waren, hielp hij als vrijwilliger mee bij het versterken van een dijk met zandzakken. In bepaalde getroffen gebieden zorgden de personen die het toezicht hadden over een bijbelstudiegroepje van tien tot twintig andere Getuigen, voor degenen die aan hun zorg waren toevertrouwd.
Wat gaf de Getuigen de kracht deze taak op een liefdevolle en georganiseerde wijze ten uitvoer te brengen? Ongetwijfeld is het gebed een grote hulp voor hen geweest. Toen Agnes eenmaal over Apalachicola, in Florida, was getrokken, baden de Getuigen daar „of Jehovah zijn volk verderop aan de kust wilde beschermen als de storm verder zou trekken en meer schade zou veroorzaken dan hier”.
Ook putten zij uit hun kennis van de bijbelse waarheid kracht om het eventuele verlies van persoonlijke bezittingen te kunnen dragen. Een van de Getuigen uit het stormgebied herinnert zich het volgende:
„Wij wenden onze geest aan de gedachte dat wij mogelijk alles zouden verliezen en dat wij blij mochten zijn dat wij ons leven hadden kunnen behouden. Dit deed mij denken aan de ervaring van Job, en ook aan enkele wijze uitspraken uit het boek Spreuken en de troostrijke woorden van bepaalde Psalmen. De hoop die wij hebben om onder Goddelijke Heerschappij in een aards paradijs te leven, scheen plotseling voor ons veel belangrijker dan al onze bezittingen.”
Het was noodzakelijk een dergelijke krachtige zienswijze te blijven handhaven. Toen het water zich terugtrok, was schoonmaken het eerste waar de meeste mensen aan dachten. Jehovah’s getuigen schonken echter aan iets anders aandacht. In alle getroffen gebieden kwamen zij bijna onmiddellijk na de storm samen voor bijbelse bijeenkomsten. De presiderende dienaar te Salamanca, in de staat New York, vertelde hierover deze ervaring:
„De broeders bleven met elkaar contact onderhouden, en hoewel onze donderdagavondvergadering niet was doorgegaan ter nakoming van het verzoek van de politie aan de inwoners om niet op straat te komen, werd onze zondagse Wachttoren-studie op drie plaatsen gehouden, wat te wijten was aan de gesloten bruggen die het onmogelijk maakten over de rivier heen te komen. Toch was ons vergaderingsbezoek ongeveer 100%.”
Verderop, in Elmira, ook in de staat New York, werd dezelfde dag bij kaarslicht de bijbelse bespreking uit het tijdschrift De Wachttoren gehouden. En ondanks de persoonlijke verliezen die veel Getuigen ten gevolge van de storm hadden geleden, waren zij vastbesloten naar een van de „Goddelijke Heerschappij”-districtsvergaderingen te gaan, die in het land zouden worden gehouden.
Gedurende de schoonmaakwerkzaamheden die daarna van start gingen, reisden honderden Getuigen uit vele staten naar de getroffen gebieden om hun christelijke broeders te helpen. Vaak brachten zij materiële ondersteuning, ook in de vorm van geld, mee.
Wanneer deze uit Getuigen bestaande groepen van vrijwilligers de gelegenheid hadden, hielpen zij ook buitenstaanders. Deze hulp leidde vaak tot opmerkingen als: ’Ik zal Jehovah’s getuigen nooit meer van mijn deur sturen.’
Wat zal er in de toekomst gebeuren?
In de door overstromingen getroffen gebieden ligt nu op ieders lip echter één vraag: Hoe kan in de toekomst een ramp als deze worden voorkomen?
Dammen en andere waterbouwkundige werken zijn slechts gedeeltelijk voldoende gebleken. Vrijwel alle experts op waterbouwkundig gebied zullen het eens zijn met de uitspraak die in een redactioneel artikel van de New York Times werd gedaan: „Wat werkelijk nodig is, is een doorbreking van het patroon; men dient de gevaarlijke laagvlakten te verlaten en de mensen te laten verhuizen . . . naar veiliger, hoger gelegen gebied.” Een krantenrubriekschrijver uit Harrisburg, Paul Beers, ondersteunt deze mening met de volgende opmerking:
„De [vroege] pioniers hadden weinig wetenschappelijke kennis, maar zij wisten wel welke waarde een hooggelegen gebied naast een rivier als de Susquehanna had. Het is interessant op te merken dat bijna alle prachtige oude huizen langs Front St., met inbegrip van de plek waar het oude Gouvernementshuis staat, hoog en droog bleven, terwijl verderop, meer naar beneden, [alles] was ondergestroomd, met inbegrip van het nieuwe Gouvernementshuis.”
De meeste mensen zullen waarschijnlijk nooit het patroon van het verleden „doorbreken”; zij houden te veel van hun „riviergezichten”. Anderen keren na iedere ramp weer naar de laagvlakten terug, zeggend dat een verhuizing gelijk zou staan met een nederlaag. Velen uit de lagere inkomenklassen met een vast loon hebben een hypotheek op hun huis in het riviergebied en zijn om die reden van mening dat zij niet kunnen verhuizen.
Mensen met een sterk geloof beseffen dat Gods nieuwe samenstel van dingen nodig zal zijn om volledige veiligheid tot stand te brengen. Zoals een van de overlevenden van Agnes onder woorden bracht: „Wij zien uit naar de tijd na de storm van Armageddon, wanneer de aarde volledig gereinigd kan worden. Intussen zijn wij allen Jehovah beslist heel dankbaar voor ons leven, onze gezondheid en het voorrecht hem te mogen dienen.”
[Kaart op blz. 13]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
MEXICO
CUBA
Golf van Mexico
Atlantische Oceaan