Het probleem van ongehuwde moeders
VOOR een echtpaar is de geboorte van een gewenst kind een gelukkig moment in hun leven. Wat zijn zij niet blij en trots dat de nakomeling er is die zij zo graag wilden hebben.
Maar voor een toenemend aantal personen met name vrouwen, is de geboorte van een baby een diepe tragedie. Typerend is het volgende, niet meer ongewone verhaal, verteld door een van hen:
„Mijn vriend en ik gingen samen naar school, en mijn grootmoeder, die mij grootbracht, had erg veel met hem op. Zij vond het goed dat hij mij bezocht, en wij vonden vaak gelegenheden om samen alleen te zijn. Ik was ongeveer 20 jaar toen wij intiem met elkaar werden.
In het begin was ik bang en stond er afwijzend tegenover, maar mijn vriend overreedde me en verzekerde mij dat hij niets zou laten gebeuren. En een tijd lang gebeurde er ook inderdaad niets. Maar toen op een dag ontdekte ik plotseling dat ik zwanger was, en daarna heb ik mij alleen maar ellendig en bang gevoeld.
Toen ik er zeker van was dat ik zwanger was, moest ik het aan mijn grootmoeder vertellen. De wijze waarop zij op het nieuws reageerde, staat me nog altijd levendig voor de geest. Zij keek me doordringend aan en huilde toen alsof haar hart gebroken was. Van toen af werd ik mij er steeds meer van bewust hoezeer ik haar pijn had gedaan en hoe mijn daden nu zowel op haar leven als op mijn eigen leven van invloed zouden zijn.
Daar wij in een kleine stad woonden, werd hetgeen ik had gedaan spoedig onderwerp van geklets. Mijn grootmoeder bleef voor mij zorgen maar zij was koel tegen mij en nadien werd er nagenoeg geen vriendelijk woord meer tussen ons gesproken. Iedere keer dat ik haar aankeek, zag ik die smartelijke blik in haar ogen.
Zodra mijn zwangerschap voor anderen zichtbaar werd, kwam ik te weten wat werkelijke ellende en schande betekende. Steeds wanneer ik naar buiten ging, zag ik vingers naar mij wijzen, terwijl er zacht achter mijn rug werd gegiecheld. Na een tijdje ging ik alleen nog de deur uit wanneer dat absoluut noodzakelijk was.
Tegen die tijd was er van al mijn vrienden en vriendinnen niemand meer die met mij sprak. Hierbij kwam nog dat mijn vriend en ik nadat ik zwanger was geworden, ermee waren opgehouden elkaar op te zoeken daar wij financieel niet in de positie verkeerden dat wij konden trouwen en nu ook wat onze gevoelens jegens elkaar betreft niet meer zeker waren. Zo raakte ik steeds meer alleen.
Maar pas toen de weeën begonnen te komen, drong plotseling de volle omvang van wat ik had gedaan tot mij door. Ik had niemand op wie ik mij voor begrip kon verlaten, niemand om mijn hand vast te houden en me te troosten. Ik had geen echtgenoot die mij op dit kritieke moment verzekerde van zijn liefde. Ik had niets, alleen maar mijn pijnlijke verlangen naar gezelschap. Ik kan me geen droeviger tijd in mijn leven herinneren.
Hoe betreurde ik wat ik had gedaan! Maar er bestond geen weg terug. Het was iets waarmee ik nu voor de rest van mijn leven moest leven. Ik besefte nu ook dat, hoewel er voor het krijgen van een kind twee nodig zijn, de vrouw degene is die er het meest onder heeft te lijden. Ik werd verstandiger, maar het was te laat.”
De woorden in bovenstaand verhaal weerspiegelen duidelijk de angst en schaamte die veel vrouwen ervaren wanneer zij ontdekken dat zij een buitenechtelijk kind verwachten.
Hoe groot is het probleem?
Onwettige geboorten behoren tot de ernstigste en drukkendste sociale problemen van onze tijd. In 1969 was in Nederland, evenals in België, ongeveer 2 percent (5378 kinderen) van het totaal aantal geboorten buitenechtelijk. En van 31 percent van de kinderen was de moeder onder de twintig jaar. — Statistisch zakboek ’71.
In Engeland is in de afgelopen tien jaar het aantal geboorten onder meisjes beneden de zestien jaar met zo’n 200 percent toegenomen. In Zweden wordt nu ongeveer een vijfde van alle kinderen buitenechtelijk geboren. Uit verschillende andere landen komen dezelfde soort van berichten.
De oorzaken
Eén factor die als oorzaak van de stijging in het aantal onwettige geboorten wordt genoemd, is de morele achteruitgang van de maatschappij. Deze achteruitgang heeft een tijdperk ingeluid van ’seksuele revolutie’, vooral voor vrouwen. Hoewel veel mannen al lang van mening waren dat zij voordat zij gingen trouwen, eerst hun ’wilde haren’ moesten kwijtraken, werd er van vrouwen verwacht dat zij hun maagdelijkheid zouden bewaren.
Maar nu is dat allemaal veranderd! Steeds meer vrouwen, vooral de jongere, geven zich over aan vrije seksuele omgang. Dit heeft geresulteerd in een reusachtige epidemische [door sommigen pandemisch genoemde, dat wil zeggen, overal verbreide] toename in geslachtsziekten. Land na land moet toegeven dat men deze ziekten „niet meer onder controle” heeft. Een neveneffect van dit alles is, dat er een groot aantal ongewenste kinderen wordt geboren.
Nog een oorzaak van deze vloedgolf van ziekten en ongewenste zwangerschappen is de vroege leeftijd waarop veel ouders hun kinderen toestaan met elkaar afspraakjes te maken. In voorgaande generaties was het maken van afspraakjes slechts toegestaan wanneer de jonge mensen gereed waren om de verantwoordelijkheid van een huwelijk op zich te nemen. En in veel landen werden de jongen en het meisje streng gecontroleerd en gechaperonneerd.
Nu mogen veel jongeren echter in hun eerste tienerjaren reeds zonder aanwezigheid van anderen met elkaar samen zijn. Wanneer zij alleen zijn, geven zij zich vaak over aan handelingen die de drang tot geslachtsgemeenschap stimuleren. Moeilijkheden zijn er het eindresultaat van. Kenmerkend in dit verband is het volgende commentaar van een meisje:
„Ik had helemaal niet de bedoeling zover te gaan, eerlijk niet. Ik dacht dat ik mijzelf zou kunnen beheersen, maar toen wij eenmaal begonnen met vrijen en liefkozen, wilde ik er niet mee ophouden. Toen, voor ik het wist, hadden wij . . . Nu ben ik zwanger. O, wat moet ik doen?”
Een zelfde verhaal wordt ons verteld door een ander tienermeisje dat ook zwanger werd:
„Het begon allemaal heel onschuldig. Eerst zagen wij elkaar wanneer er anderen bij waren. Maar spoedig vonden wij redenen en mogelijkheden om met elkaar alleen te zijn. Soms bleef ik weg van school om bij hem te zijn en andere keren loog ik tegen mijn moeder als zij vroeg waar ik heen ging.
Het duurde niet lang of wij begonnen met seksuele immoraliteit te spelen. En ongeveer vier maanden nadat wij met elkaar afspraakjes waren gaan maken, kwam het zover dat wij gemeenschap met elkaar hadden. Ik voelde me daarna niet prettig en besloot dat er een eind aan moest komen. Maar ik gaf om hem en hij om mij en zo waren wij al gauw weer bij elkaar.
Ik verwacht over één à twee weken een baby. Als mijn verhaal ook maar één meisje zou kunnen helpen dat net zo verward en angstig is als ik, vind ik het waard het te vertellen. Ik weet dat er heel wat jonge mensen zijn die nog niet kunnen trouwen en in de veronderstelling verkeren dat zij met elkaar afspraakjes kunnen maken en toch niets verkeerds zullen doen. Zij denken dat zij elkaar kunnen kussen en met elkaar kunnen vrijen zonder ooit intiem te worden. Ik dacht dat ook. Maar nu weet ik dat dat niet zo is. Van het een komt het ander.”
Zo komen heel wat jonge mensen, die zich niet volledig bewust zijn van de werking van hun lichaam, als zij alleen met elkaar zijn in moeilijkheden. Sociologen zeggen zelfs dat veel jonge mensen totaal onwetend zijn met betrekking tot de onvermijdelijke gevolgen die het spelen met seksuele immoraliteit heeft. Sommigen weten zelfs niet eens dat een meisje de eerste keer dat zij seksuele gemeenschap heeft, zwanger kan worden.
Welke oplossingen worden er geboden?
Wat kan er worden gedaan om een ongehuwde vrouw de folterende angst te besparen die ontstaat wanneer zij ontdekt dat zij zwanger is? Hoe kan zwangerschap worden voorkomen?
Sommige jonge mensen verklaren dat als zij maar meer seksuele voorlichting zouden hebben gehad, er van een ongewenste zwangerschap geen sprake zou zijn geweest. Nu is echter in veel landen seksuele voorlichting een onderdeel geworden van het lesprogramma op de scholen. Toch heeft dat niet het getij van geslachtsziekten en ongewenste zwangerschappen gekeerd.
Voorbehoedmiddelen en -methoden vormen ook een onderdeel van de voorlichting. Er zijn verschillende middelen om zwangerschap te voorkomen. Er zijn anticonceptionele middelen die door de man kunnen worden gebruikt; vrouwen hebben de beschikking over diafragma’s, intra-uteriene pessaria en de ’pil’. Sommige mannen en vrouwen laten zich zelfs steriliseren, hoewel jongere mensen hier in het algemeen niet hun toevlucht toe nemen.
Toch, al dit veronderstelde onderricht en alle informatie over geboortenregeling ten spijt, worden ongehuwde vrouwen in steeds grotere aantallen zwanger. Velen van hen laten nu bij zichzelf een abortus verrichten. Verscheidene landen hebben hun abortuswetgeving geliberaliseerd en een toenemend aantal vrouwen beschouwt abortus als de enige manier om van een ongewenst kind af te komen. In België schat men dat het aantal abortussen gelijk is aan het aantal geboorten, ongeveer 200.000 per jaar. In Nederland werden in 1970 10.000 abortussen geregistreerd, terwijl de ramingen over het jaarlijkse aantal illegale abortussen uiteenlopen van 20.000 tot 60.000 per jaar.
Abortussen vertegenwoordigen het verlies van onschuldige levens, niet ten gevolge van een ongeluk, maar ten gevolge van een weloverwogen en met voorbedachten rade begane daad. En dat is, terloops vermeld, de definitie van „moord”. Maar wordt hiermee het probleem van onwettige geboorten opgelost? Wordt de grondoorzaak ermee weggenomen? Nauwelijks. Er gebeurt juist het tegenovergestelde. Doordat men het in veel landen voor vrouwen gemakkelijker heeft gemaakt om abortus te verkrijgen, wordt hun meer vrijheid verschaft om zich over te geven aan vrije seksuele omgang, met de gedachte dat ’mocht er iets gebeuren, er nog altijd abortus is’. In abortusklinieken in het buitenland worden zelfs ’patiënten’ geholpen die al meer dan één abortus achter de rug hebben.
De Rooms-Katholieke Kerk heeft reeds lang abortussen tegengestaan. Het aartsbisdom van New York heeft zelfs een speciaal programma op touw gezet, onder de naam ’Geboorterecht’, om een „positief alternatief” voor abortussen te verschaffen. Men geeft aan zwangere vrouwen raad om hen te helpen hun kinderen te behouden of er afstand van te doen ten behoeve van adoptie. Maar dat is niets nieuws. Het is iets wat door katholieke en andere liefdadigheidsinstellingen reeds tientallen jaren wordt gedaan.
Ten tweede wordt hiermee abortus als de grote boosdoener bestreden, en niet het overspel en de hoererij die het probleem scheppen. Er zouden geen onwettige geboorten zijn, terwijl ook de noodzaak voor de meeste abortussen zou verdwijnen, als men buiten het huwelijk geen geslachtsgemeenschap zou hebben. Wil het probleem worden opgelost, dan zal de grondoorzaak dus moeten worden bestreden, en abortus is niet de grondoorzaak. Abortus is louter een onbevredigende methode om het probleem te behandelen.
Wat er voor ongehuwde moeders wordt gedaan
Ondanks seksuele voorlichting, sterilisatie, contraceptiva en abortussen worden er nog grote aantallen buitenechtelijke kinderen geboren. In de meeste landen bestaan er plaatselijke of door de regering in het leven geroepen instellingen om ongehuwde moeders te helpen.
De ongehuwde moeder die op haar familie kan terugvallen, verkeert in een gelukkige omstandigheid. Anderen kunnen dit echter niet. Voor dezen bestaan er misschien, zoals in België en Nederland, consultatiebureaus en tehuizen waartoe zij zich gedurende en na hun zwangerschap voor hulp kunnen wenden. In dergelijke instellingen wordt de moeder fysiek bijgestaan en wordt haar raad gegeven om haar te helpen over deze tragische episode in haar leven heen te komen. Vaak helpt men haar ook een vak te leren waardoor zij in de toekomst eventueel voor zichzelf en haar kind kan zorgen. Als zij echter in het geheel niet over middelen beschikt om in haar levensonderhoud te voorzien, krijgt zij een sociale uitkering, geld dat uiteindelijk afkomstig is uit de zak van de belastingbetaler.
Ondanks dergelijke hulp kan de vrouw echter, als er niet voldoende zorg wordt besteed aan haar terugkeer in de maatschappij, weer zwanger worden. Eén moeder verklaarde dan ook: „Als je zwanger bent, ben je er heilig van overtuigd dat je nooit meer zult toelaten dat een man je aanraakt. Maar als je kind eenmaal geboren is, word je weer vrouw; je hebt weer dezelfde angsten, frustraties en behoefte aan liefde. En voordat je het weet, ben je weer aangeland op het punt waar je was begonnen.”
In verschillende landen stellen de regeringen nu ook pogingen in het werk de ongehuwde moeder en haar nageslacht te helpen door te trachten het brandmerk te verwijderen dat nog steeds aan onwettige geboorten kleeft. In het verleden stond de ongehuwde moeder voor een bijna onmogelijke taak als zij trachtte haar leven als voorheen voort te zetten. Zij werd het mikpunt van spot en hoon, haar kind werd een „bastaard” genoemd en beiden leefden als veroordeelden en uitgestotenen. In veel landen hebben de sociale hervormingen en de huidige wetgeving de positie van haar en haar kind sterk verbeterd.
In Oostenrijk heeft een nieuwe wet aan elke discriminatie van onwettige kinderen een eind gemaakt. Deze kinderen hebben nu meer rechten dan ooit tevoren. In Noorwegen ontvangen ongehuwde moeders nu een kosteloze verzorging. In Denemarken worden zij opgevangen in tehuizen voor ongehuwde-moederzorg. In Rusland bestaat er geen wettelijk of sociaal onderscheid tussen wettige en onwettige kinderen. In Nederland werden in 1965, in verband met de vaststelling van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, door de Tweede Kamer amendementen aangenomen die ten doel hadden de positie van het natuurlijke onwettige kind in verband met het erfrecht gelijk te maken aan die van het wettige kind. Tevens is met de in werking treding van Boek I van het nieuwe Burgerlijk Wetboek op 1 januari 1970, de mogelijkheid van wettiging van buitenechtelijke kinderen verruimd.
Het antwoord
Geen van bovengenoemde maatregelen raakt echter de wortel van het probleem. En geslachtsziekten, onwettige geboorten en angst nemen, nu steeds meer ongehuwde vrouwen zwanger worden, hand over hand toe.
Er bestaat echter een oplossing, niet slechts een theoretische, maar een praktische, die succes heeft.
Deze oplossing houdt verband met het leiden van een leven overeenkomstig Gods morele maatstaven zoals die in zijn Woord, de bijbel, staan uiteengezet. Die maatstaven tonen aan dat de volledige oplossing van het probleem van buitenechtelijke zwangerschap bestaat in het niet beoefenen van hoererij. Seksuele gemeenschap dient beperkt te blijven tot de enige plaats waar ze, van Gods standpunt uit bezien, juist is — binnen de grenzen van het huwelijk.
„Daar kan men onmogelijk naar leven”, zullen velen zeggen. Maar dat is niet zo. Grote aantallen mensen, honderdduizenden, houden zich reeds aan deze maatstaf. In meer dan 200 landen zijn Jehovah’s christelijke getuigen er het levende bewijs van dat mensen hun leven in overeenstemming kunnen brengen met Gods wetten.
De waarheden uit de bijbel kunnen het leven van personen die in het verleden vrije seksuele omgang beoefenden, hervormen en ze hebben dit ook gedaan. Schenk eens aandacht aan de volgende ervaring van een vrouw:
„Mijn kinderjaren waren niet bepaald gelukkig; elke ware liefde en genegenheid ontbrak. Mijn ouders werkten beiden en mijn drie broers en ik werden na schooltijd, en in de zomermaanden gedurende de hele dag, aan ons lot overgelaten. Onnodig te zeggen dat wij vaak in moeilijkheden kwamen.
Ik was acht jaar toen ik met jongens begon te vrijen, en tegen de tijd dat ik tien was, deed ik mee aan seksuele spelletjes. Ik was ongeveer achttien toen ik voor het eerst gemeenschap had. Het lijkt nu vreemd als ik erop terugkijk, maar ik huilde vaak nadat ik met iemand omgang had gehad, omdat ik mij er toch op de een of andere manier van bewust was dat ik iets verkeerds deed.
Ik had mijn eerste kind toen ik negentien was en mijn tweede twee jaar later, bij een andere man. Ik hield mijn kinderen bij me, daar ik ervan uitging dat het mijn schuld was dat zij nu leefden en het mijn verantwoordelijkheid was hen zelf op te voeden. Ik wilde niet dat mijn kinderen hetzelfde leven zouden hebben als ik had gehad, maar toch zag ik geen kans veranderingen in mijn levenspatroon aan te brengen.
Ik bad vaak om hulp tot God. En op een dag kwam die ook inderdaad. Ik zag een man van middelbare leeftijd op de straat lopen met een bijbel in zijn hand. Hoewel ik niet wist dat hij een van Jehovah’s getuigen was, benaderde ik hem en stelde hem enkele vragen. Ze gingen over het huwelijk en wat de bijbel daarover te zeggen had; ik wilde daar meer over weten omdat ik verloofd was. Hij besteedde er ongeveer een uur aan om mijn vragen te beantwoorden, en er werden regelingen getroffen dat een vrouwelijke Getuige bij mij thuis zou komen om een bijbelstudie te beginnen.
Door de kennis die ik uit de bijbel ontving, kwam ik te weten dat er iets beters was dan het leven dat ik tot dan toe gekend had. En ik wilde ook het geluk deelachtig worden dat van het gezicht van de Getuige straalde als zij over de bijbel sprak. Ik ging mijn verloofde opzoeken en vertelde hem dat ik van plan was volgens bijbelse maatstaven te gaan leven. Daarna kwamen iedere keer wanneer ik in de verleiding kwam gemeenschap met mijn verloofde te hebben, de onderwijzingen van de bijbel in mijn geest, en dan weigerde ik. Het is begrijpelijk dat hij niet gelukkig was met mijn pas verworven moraliteit, en al spoedig maakte hij, tot mijn grote opluchting, een eind aan onze verhouding. Ik was nu vrij en in staat mijn nieuwe levensweg te gaan volgen!
Ik stortte mij als het ware op de verdere bestudering van Jehovah’s maatstaven en dit bracht grote veranderingen bij me teweeg. Ik begon om te gaan met degenen die naar deze hoge morele maatstaven leefden, en welk een vreugde gaf het mij deze mensen om mij heen te hebben! Hier waren personen die een rein, moreel leven leidden, mensen wier dagelijks bestaan niet was geconcentreerd rond sex. En wat mij nog meer verbaasde, was dat zelfs alleenstaande mannen en vrouwen gelukkig en tevreden waren.
Zij toonden allen oprechte belangstelling voor mij en mijn kinderen. Zij verschaften voedsel en kleding als dat nodig was, evenals financiële hulp. Toen ik anderen begon te vertellen over de dingen die ik had geleerd, door met Jehovah’s getuigen aan de evangeliebediening deel te nemen, kwamen zij bij me babysitten. Zij deden alles wat zij konden om mij te helpen een werkelijke liefde voor Jehovah te ontwikkelen.
Het was ook geweldig te ontdekken dat Jehovah mij mijn daden uit het verleden vergeven had en mij heel veel hulpmiddelen verschafte om rein te blijven: zijn Woord, de bijbel, die de weg uitstippelt die wij moeten volgen, zijn reine organisatie en de omgang met christelijke broeders en zusters die eropuit zijn elkaar op de weg des levens aan te moedigen.
Na verloop van tijd ontmoette ik de man die mijn echtgenoot zou worden. Hij was een pas gedoopte getuige van Jehovah. Wat was ik gelukkig! Nu had ik een man gevonden die er niet alleen naar streefde goddelijke liefde te ontwikkelen, maar ook van mij en mijn kinderen hield. Wij trouwden twee jaar nadat ik was gedoopt.
Nu, na vier jaar dienst voor Jehovah en een leven overeenkomstig zijn rechtvaardige beginselen, en na twee jaar getrouwd te zijn, kan ik eerlijk zeggen dat mijn leven werkelijk begon toen ik die Getuige op straat ontmoette.
Doordat ik overeenkomstig bijbelse beginselen ben gaan leven, is ook mijn verhouding tot de kinderen verbeterd. Hoewel ik hen hiervoor ook al liefhad, sloeg ik hen vaak hard om mijn schuld en schaamte af te reageren. Nu doen wij de dingen samen, als gezin. Wij eten samen, spelen samen, bezoeken samen de vergaderingen en studeren samen de bijbel. Hoe dankbaar ben ik Jehovah dat ik een levenswijze heb gevonden, die tot liefde, vrede en veiligheid binnen de huwelijksregeling leidt, waar liefde het fundament is waarop kinderen naar de volwassenheid kunnen groeien.
Hoe waar zijn Jezus’ woorden toen hij zei: ’De waarheid zal u vrijmaken.’”
Deze ervaring vestigt de aandacht op de kracht die Gods Woord op het leven van mensen kan uitoefenen. En wat zal het in de toekomst een vreugde zijn wanneer de gehele ’aarde stellig vervuld zal zijn van de kennis van Jehovah zoals de wateren de bodem van de zee bedekken’. — Jes. 11:9.
In Gods nieuwe ordening, die zal komen nadat God binnenkort aan dit goddeloze samenstel van dingen een eind zal hebben gemaakt, zullen er geen geslachtsziekten meer zijn, noch onwettige geboorten, noch ongewenste zwangerschappen of abortussen om deze op te heffen. Er zal geen noodzaak meer zijn voor het bestaan van allerlei instellingen die voor de ongehuwde moeder en haar kind moeten zorgen. Ja, geen enkel meisje zal meer een ongehuwde moeder worden, noch zullen er meer ongewenste kinderen worden geboren. Dan zullen buitenechtelijke zwangerschappen en de afschuwelijke consequenties ervan altijd tot het verleden behoren!