Waarom de grote vraag naar pruiken?

ENKELE jaren geleden waren pruiken nog bijna onbekend — ze werden vrijwel alleen door actrices, welgestelde modieuze dames en enkele vrouwen met dunner wordend haar gedragen. Maar nu worden ze praktisch over de gehele wereld bij miljoenen verkocht. In de Verenigde Staten is de verkoop door detaillisten van bijna niets zo’n elf of twaalf jaar geleden de hoogte in gevlogen tot meer dan 500 miljoen dollar per jaar!

In enkele grotere steden en gegoede buitenwijken is een groot deel van de vrouwen in het bezit van een pruik — zo niet een hele pruik, dan toch het een of andere haarstukje. En in de New York Times van 22 augustus 1970 werd opgemerkt dat „pruiken voor mannen in winkels in het hele land een veelgevraagd, nieuw artikel zijn”. Een van de eerste warenhuizen die pruiken te koop had welke speciaal voor mannen ontworpen waren, had in de eerste twee weken dagen dat er voor $ 5000 aan pruiken werd verkocht.

Zo’n populariteit is echter niet nieuw. In de achttiende eeuw droegen in Europa en koloniaal Amerika zowel vrouwen als mannen pruiken, en dit was heel gewoon. Tijdens de Amerikaanse Revolutie waren pruiken de van „regeringswege verstrekte” haardracht voor soldaten, en het verzorgen van zijn pruik was een belangrijke aangelegenheid in het leven van een soldaat.

Maar waarom genieten pruiken, en vooral vrouwenpruiken, weer alom zo’n populariteit? Waarom heeft de verkoop zo’n hoge vlucht genomen?

Verbeterde kwaliteit, lage prijzen

Toen pruiken omstreeks 1960 weer populair begonnen te worden, zagen alleen die welke van echt haar waren gemaakt er onvervalst uit. Maar deze waren — en dat zijn ze nog — gewoonlijk kostbaar, zodat men voor een pruik van goede kwaliteit wel enkele honderden guldens betaalde. Pruiken van synthetisch materiaal waren daarentegen gebrekkige imitaties en men kon duidelijk zien dat ze onecht waren.

In het laatst van de jaren zestig werden de van kunstvezel gemaakte synthetische pruiken echter vervolmaakt. Kunstvezel is niet duur — ongeveer ƒ 12,00 per kilo — niet zo brandbaar en komt wat moleculaire structuur betreft opmerkelijk veel overeen met menselijk haar. Bovendien is kunstvezel zo licht dat een hele pruik soms nog geen honderd gram weegt.

Aldus begon de vervaardiging van synthetische pruiken die zowel in aanzien als gevoel bijna een volmaakte imitatie waren van menselijk haar — en ze waren voor ƒ 80,00 tot ƒ 100,00 verkrijgbaar, welke prijs betrekkelijk laag was in vergelijking met die welke men moest betalen voor pruiken die van echt haar waren gemaakt. Nog een voordeel van de synthetische pruik is dat het onderhoud ervan een minimum aan moeite en geld kost.

De van mensenhaar gemaakte pruik vereist vrijwel dezelfde verzorging als iemands eigen haar — geregeld wassen, watergolven, enzovoort. Bij de vervaardiging van de synthetische pruik worden de krullen er echter in „gebakken” zodat de vorm er niet uit gaat, behalve bij hoge temperaturen. Ze kan dus keer op keer worden gedragen en er toch goed blijven uitzien. Als de pruik vuil wordt, kan ze eenvoudig gewassen worden door haar enkele malen in koud of lauw zeepwater te dompelen, te spoelen, uit te schudden en op te hangen om te drogen.

In 1967 werd er nog een verbetering aangebracht — toen werd de pruik op stretchmontuur ontwikkeld. Het haar wordt bevestigd op een montuur dat van elastische vezeldraden is gemaakt en zo rekbaar is dat het op hoofden van diverse grootte past. Deze pruik wordt min of meer als een badmuts opgezet en blijft stevig en goed op haar plaats zitten.

Met dergelijke verbeteringen maakte de pruik snel opgang. Vrijwel alle pruiken die thans worden verkocht, zijn synthetisch. Ruim 90 percent van de pruiken die in de Verenigde Staten worden verkocht, worden geïmporteerd, grotendeels uit plaatsen zoals Korea en Hongkong.

Andere redenen voor de grote vraag naar pruiken

Pruiken zijn een winstgevende zaak. Over de hele linie, van fabrikant tot detaillist, worden er met enorme winstmarges zaken gedaan. Krachtsinspanningen om deze handel tot ontwikkeling te brengen, gedreven door het motief om winst te maken, zijn dus eveneens een stimulerende factor. Maar om pruiken te kunnen blijven verkopen, zijn er natuurlijk kopers nodig.

Wat veel vrouwen prettig vinden van pruiken, is het gerief dat men ervan heeft. In een paar minuten heeft men een pruik opgezet en is men gereed om uit te gaan, versierd met een haardracht die maar weinig personen — zo die er al zijn — van iemands echte haar kunnen onderscheiden. De chef van een pruikenafdeling merkte op dat slechts één op de honderd vrouwen een pruik koopt omdat zij van zichzelf slecht haar heeft.

Sommige vrouwen hebben bijvoorbeeld gemerkt dat zij kunnen gaan zwemmen en door een pruik op te zetten in enkele minuten gereed zijn om een afspraak na te komen of een visite af te leggen. Ook sommige mannen zijn ingenomen met de voordelen die dit biedt, niet alleen voor hun vrouwen, maar ook voor henzelf. Eén man zei: „Zij kan zich nu in de helft van de tijd klaarmaken om uit te gaan. Als er nu alleen nog iemand was die instant make-up zou uitvinden.”

Nog een factor waarom de verkoop van pruiken zo’n hoge vlucht neemt, is dat veel vrouwen niet slechts één pruik, maar een aantal pruiken kopen, terwijl sommigen zelfs voor elke dag een andere stijl (en kleur) hebben.

Factoren die beschouwd moeten worden

Niet alle vrouwen hebben voldoening gevonden in het dragen van pruiken. Sommigen zeggen dat zij zich er onzeker mee voelen en zijn bang dat zij in grote verlegenheid zullen komen doordat de pruik van hun hoofd zal vallen. Anderen klagen over onbehaaglijkheid en zeggen dat zij na een hele dag een pruik op te hebben gehad, een heet en jeukerig hoofd hebben. Pruiken die als een muts worden opgezet, zijn volgens sommige vrouwen niet poreus genoeg, zodat de hoofdhuid niet voldoende kan ademen. Zelfs vrouwen die op pruiken gesteld zijn, geven toe dat ze, net als een hoed, bij erg heet en vochtig weer onprettig kunnen zijn. Dat pruiken het hoofd warm houden, kan daarentegen in de winter een voordeel zijn.

De vraag is dikwijls opgeworpen of het geregeld dragen van een pruik nadelig is voor het haar of de hoofdhuid. Dit kan het zijn. Zij die dikwijls een pruik dragen, bemerken gewoonlijk dat het elastiek langs de rand van een pruik die als muts wordt opgezet, soms het haar bij de haarrand afschuurt. Afgezien daarvan wordt er klaarblijkelijk echter weinig schade door aangericht, althans niet meer dan het geval zou zijn wanneer men geregeld een hoed draagt die de kruin van het hoofd bedekt. Bij het naar bed gaan dient de pruik natuurlijk te worden afgezet, aangezien het haar en de hoofdhuid ventilatie nodig hebben.

Vrouwen zijn gewoonlijk blij wanneer zij, na in de beslotenheid van hun huis te zijn teruggekeerd, hun pruik kunnen afzetten, net zoals zij het prettig vinden om een hoed af te zetten. Het gevolg is dat een vrouw er tamelijk onooglijk kan uitzien, want om een pruik te dragen moet het haar strak op het hoofd worden gedrukt. Sommige vrouwen zeggen dat zij hun echtgenoot zo niet graag onder de ogen komen, en echtgenoten zullen dat begrijpelijkerwijze wellicht ook niet aangenaam vinden.

Pruiken bezien vanuit het christelijke standpunt

Sommigen zijn van mening dat de grote vraag naar pruiken geheel en al verklaard kan worden door de verlaagde prijzen, de verbeterde synthetische materialen en het tijdbesparende gemak dat men ervan heeft. Maar is dit alles?

Men zou hier misschien aan nog een andere vraag kunnen denken: Hoe kwam het dat de vroegere hausse in pruiken, toen zelfs gewone soldaten ze droegen, in de negentiende eeuw in de meeste plaatsen geleidelijk afnam? Het antwoord is dat wat populair was, impopulair werd; kunstmatigheid maakte plaats voor natuurlijkheid. Zou de terugkeer van een vroegere rage in deze tijd niet eenvoudig veroorzaakt kunnen zijn door een ommekeer in populariteit?

Christelijke vrouwen zullen de bijbelse vermaning met betrekking tot bescheidenheid in gedachte houden, waaronder ook het vermijden van ingewikkelde „haarvlechtingen” valt (1 Tim. 2:9). Pruiken kunnen iemand ertoe verleiden deze gezonde raad in de wind te slaan. In de achttiende eeuw, toen pruiken zo populair waren, wedijverden vooral Franse vrouwen met elkaar in wie de buitensporigste haarstijl had. Ook in deze tijd kopen sommige vrouwen pruiken die hun heel onnatuurlijk en zelfs vreemd staan. Wat is hun beweegreden?

Draagt een vrouw een pruik omdat zij een ernstig probleem met haar haar heeft, zoals één vrouw die veel van haar haar had verloren doordat er iets rampspoedigs in haar gezin was voorgevallen? Bij de meesten is dit niet de reden. Is het dan werkelijk om het praktische nut? Of is het eenvoudig omdat men het sterke verlangen heeft „modieus” te zijn of zelfs wil „opvallen”?

Als er geen haarproblemen zijn, zou de mate waarin iemand zich om het dragen van pruiken bekommert, de factor kunnen zijn waardoor bepaald wordt of de hele kwestie vanuit het christelijke standpunt bezien juist of verkeerd is — net zoals de mate waarin iemand naar stoffelijke bezittingen verlangt, het verschil maakt tussen de materialist en de niet-materialist die niettemin voor loon werkt.

Het is beslist waar dat er aan het uiterlijk van ons mensen ten gevolge van onvolmaaktheid dikwijls het een en ander hapert. Misschien trachten wij enkele fouten of gebreken te verbergen en doen wij dat met het juiste motief, namelijk om er voor anderen aangenaam (of op zijn minst redelijk aangenaam!) uit te zien. Tegenwoordig echter heeft ’s mensen vernuft het voor mensen, en vooral voor vrouwen, mogelijk gemaakt praktisch alles aan hun uiterlijk te veranderen en natuurlijkheid door kunstmatigheid te vervangen. Zouden wij door een groot enthousiasme voor zulke kunstmatige dingen of door een onmatig gebruik ervan misschien laten doorschemeren dat wij weinig waardering hebben voor het lichaam dat wij, door de werking van het voortplantingsproces, via onze ouders van de Schepper hebben ontvangen? Wij zouden ons hier de woorden van de apostel te binnen kunnen brengen dat het haar van een vrouw, haar eigen haar, „haar tot heerlijkheid” kan strekken. — 1 Kor. 11:15.

Met dit alles willen wij niet zeggen dat het gebruik van een pruik op zichzelf vanuit het christelijke standpunt bezien onjuist is — evenmin als het gebruik van cosmetica, parfum, juwelen of, in het geval van mannenkleding, schoudervullingen, op zichzelf onjuist is. Waar het in de grond der zaak om gaat, is met welke beweegreden het wordt gedaan en of er met matigheid gebruik van wordt gemaakt.

Zo kunt u dus, zoals sommige vrouwen, vinden dat het tijdbesparende gerief van een pruik (of de warmte die u er in de winter van heeft) pleit voor het gebruik ervan. Of u kunt, zoals anderen, de voorkeur geven aan natuurlijkheid, waarbij u het misschien prettiger vindt dat men u hoofdzakelijk apprecieert om wat u werkelijk bent. Wat de kwestie ook moge zijn, de gehuwde vrouw dient ook gepaste aandacht te schenken aan de voorkeur van haar echtgenoot.