Multiple sclerose — Een raadselachtige ziekte
BENT u zo stijf als een plank als u ’s morgens uit bed probeert te komen? Bent u niet in staat te lopen, zodat u een rolstoel moet gebruiken? Moet iemand u in een stoel helpen opdat u zich kunt wassen? Kunt u nu nauwelijks meer uw naam schrijven, hoewel er een tijd is geweest dat u goed de pen kon hanteren? Hebt u er vooral in regenachtig en koud weer moeite mee uw blaas onder controle te houden? Ziet u het ene ogenblik goed terwijl het andere ogenblik alles wazig wordt, of ziet u alles dubbel?
Misschien hebt u last van de raadselachtige ziekte multiple sclerose.
Wat is multiple sclerose?
Multiple sclerose is een aandoening van het centrale zenuwstelsel. Deze ziekte tast het isolerende weefsel van de zenuwvezels in de hersenen en het ruggemerg aan. Normale zenuwvezels zijn geïsoleerd door een schede van vetachtige stoffen. Deze isolatie zou vergeleken kunnen worden met de isolatie rond een telefoonleiding. Als de isolatie rond een zenuwvezel door multiple sclerose te gronde is gericht, wordt de geleiding van impulsen langs de nu blootliggende vezel onderbroken. Er ontstaat een kortsluiting van zenuwimpulsen en de betreffende spiercellen raken verlamd.
Op plekken waar de isolatie van de zenuwvezels te gronde is gericht, vormt zich littekenweefsel, waardoor er in de hersenen en het ruggemerg verharde plekken ontstaan. „Sclerose” is afgeleid van een Grieks woord en betekent „hard”. Omdat de kleine verharde plekken verspreid in de gehele grijze en witte stof van het hersen- en ruggemergweefsel voorkomen, wordt de ziekte „multiple” (of „multipele”) sclerose genoemd.
Enkele van de symptomen bij deze ziekte zijn vermoeidheid, stijfheid, tinteling, incoördinatie, sterke rukachtige bewegingen, zwakheid of kramp in arm-, been- en oogspieren (de oorzaak van wazig en dubbel zien), beving van de ledematen als men ze een bepaalde beweging wil laten uitvoeren, wankelen, een krampachtige loop, werkelijke verlamming, hoofdpijn, een zwakke blaas en stijfheid van de ledematen.
Vreemde aspecten van multiple sclerose
Een van de vele vreemde aspecten van multiple sclerose is dat deze ziekte hoofdzakelijk mensen aantast die in de bloei van hun leven zijn, mensen tussen de twintig en veertig jaar. Doktoren berichten zelfs dat multiple sclerose in Noord-Europa en Noord-Amerika de meest voorkomende aandoening van het zenuwstelsel is en mensen in de bloei van hun leven aantast. Ongeveer 250.000 Amerikanen, en mogelijk zelfs een nog veel groter aantal, lijden aan deze ziekte. Ze komt het meest voor in die gebieden van de aarde die er economisch het beste voorstaan en waar de hygiënische maatstaven het hoogst zijn. „Hoe primitiever een gemeenschap,” zei een dokter, „des te minder last men er heeft van multiple sclerose”. De ziekte komt in betrekkelijke zin veelvuldiger voor in streken met een koel klimaat. Ze is vrij zeldzaam in Zuid-Amerika, Afrika en in de Aziatische landen.
Multiple sclerose is een langzaam voortschrijdende ziekte: ze heeft een ontwikkelingsperiode van misschien wel vijftien tot dertig jaar. In de regel is het een ziekte die beurtelings verergert, afneemt en dan weer terugkeert. Er kunnen zich plotseling ernstige symptomen voordoen, die dan weer even plotseling verdwijnen. De patiënt komt misschien ineens tot de ontdekking dat hij weer lopen kan, of weer normaal kan zien. Misschien werkt hij op kantoor en is hij in staat een bepaalde functie te bekleden, te typen en zichzelf aan te kleden. En plotseling kunnen zijn handen, zonder voorafgaande waarschuwing, zo lomp, vreemd en ongevoelig worden dat hij geen toets meer goed kan aanslaan. Hij gaat langzaam spreken en splitst de woorden in kleine lettergrepen. Hoewel er ook weer spontaan verbetering intreedt, kan hij hetzelfde — soms in ernstiger mate — terugkrijgen. Een raadselachtige ziekte!
Ondanks veel medisch onderzoek blijft multiple sclerose, zoals één dokter het naar voren bracht, „een ziekte met een onbekende oorzaak, een onvoorspelbaar verloop en een onontdekte geneeswijze, terwijl er zelfs geen eenvoudige laboratoriumproef bestaat om er een diagnose van te stellen”. Werkelijk een raadselachtige ziekte!
Mogelijke oorzaken
Multiple sclerose werd in 1868 voor het eerst tot in details beschreven, en sinds die tijd zijn er heel wat ideeën geopperd over de mogelijke oorzaken van de ziekte. Een van de meest gangbare ideeën in de laatste jaren is dat multiple sclerose een auto-immuunziekte is; dat wil zeggen, een ziekte waarbij het lichaam antilichamen produceert die de eigen lichaamsbestanddelen aantasten.
Er zijn echter ook autoriteiten die geloven dat multiple sclerose verband houdt met een virus. Zo schreef de Britse epidemioloog Dr. G. Dean in Scientific American van juli 1970 dat het wisselend voorkomen van de ziekte over de hele wereld er een aanwijzing voor vormt dat ze het resultaat is van een infectie met een virus van de nog weinig bekende „langzame” of latente soort. In het normale geval, zo is hij van mening, is multiple sclerose „een virusinfectie die in de kinderjaren optreedt”, net als polio. Hoe vroeger een kind aan het polio-virus wordt blootgesteld, des te onwaarschijnlijker het is dat de ziekte in het stadium komt waarbij verlammingen optreden. Maar in die delen van de wereld waar hoge hygiënische maatstaven worden aangehouden, is de kans groot dat een kind een vroege infectie misloopt; en als iemand dan voor het eerst in de beginjaren van de volwassenheid wordt geïnfecteerd, zijn de gevolgen veel ernstiger. De virustheorie is echter, net als de andere theorieën, niet bewezen.
Behandeling en algemene wenken
Er bestaat voor multiple sclerose geen speciale therapie, maar veel doktoren gebruiken corticosteroïden, bijnierschorshormonen, zoals cortison. Men gelooft dat een tijdelijk gebruik van dit geneesmiddel mogelijk het herstel van de patiënt of het afnemen van de ziekte versnelt. Maar er wordt nog over gediscussieerd of zulke geneesmiddelen werkelijk een acute ziekteperiode verkorten of dat ze alleen maar de intensiteit van de ziekte verminderen. Een groot deel van de therapie bij de behandeling van multiple sclerose is dus gericht op het verlichten van de symptomen, en er worden verschillende geneesmiddelen gebruikt. De opvattingen verschillen, en daarmee ook de behandeling van deze raadselachtige ziekte.
Veel doktoren bevelen een arbeidstherapie aan, die kan bestaan in breien, schilderen, typen, enzovoort, allerlei activiteiten die de geest actief houden en de aandacht van de ziekte afleiden. Voldoende rust, een blijmoedige levensopvatting en een vastberaden wil om beter te worden, vormen bij dit alles een hulp. Het is belangrijk het moreel van de patiënt hoog te houden, en een hartelijke, optimistische houding van de zijde van de familieleden zal het leven voor alle betrokkenen aangenamer maken.
Sterke uitputting en het blootstaan aan kou of vocht dienen alle vermeden te worden. Elke soort ontsteking, speciaal een ontsteking aan de ademhalingswegen, kan er de oorzaak van zijn dat de patiënt opnieuw ziek wordt, of dat de ziekte verergert.
Ook is het belangrijk schadelijke emoties, als boosheid en woede, te vermijden. Onderzoekingen hebben aangetoond dat voortdurende schadelijke emoties wat de werkzaamheid van de ziekte betreft waarschijnlijk een nadelige invloed hebben. Ernstige emotionele spanning kan plotseling een zware aanval teweegbrengen.
Men neemt aan dat stilzitten een toenemende stijfheid van de ledematen tot gevolg heeft. Zo zegt Dr. W.W. Tourtellotte, verbonden aan het medisch centrum van de Universiteit van Michigan, in Current Therapy (1967) het volgende over multiple-sclerosepatiënten: „Patiënten die niet in ernstige mate door de ziekte zijn aangetast, worden aangemoedigd een dagelijkse wandeling te maken waarbij zij zorgen net even voorbij de vermoeidheidsgrens te gaan. . . . Het is onze ervaring dat patiënten met multiple sclerose actief bezig dienen te zijn zolang hun neurologische toestand dit toelaat.”
Voedingsfactoren
Er bestaan veel tegenstrijdige meningen over de vraag of een patiënt die aan multiple sclerose lijdt, baat zal hebben bij bepaalde vitaminen. Er zijn verslagen voorhanden van verbeteringen die volgden op het innemen van sommige vitaminen, maar de medische wetenschap in het algemeen is van mening dat er voor veel van de getrokken conclusies geen werkelijke bewijsgrond of ondersteuning bestaat. The Merck Manual of Diagnosis and Therapy verklaart dat vitaminepreparaten ingenomen kunnen worden om hun „psychotherapeutische en versterkende werking”. In dit verband worden nicotinezuur (niacine) en de vitaminen B1 en B12 aanbevolen. Franse doktoren die vitamine B12 gebruikten voor de behandeling van multiple sclerose meldden aanzienlijke verbeteringen in de gezondheidstoestand van hun patiënten.
Voedingsdeskundigen zijn op grond van hun onderzoekingen in het algemeen van mening dat vitaminen waarde kunnen hebben voor een patiënt die aan multiple sclerose lijdt. Voedingsdeskundige mevrouw A. Davis bericht bijvoorbeeld in haar boek Let’s Get Well: „Bij patiënten die leden aan multiple sclerose is door het toedienen van de vitaminen E, B6 en andere B-vitaminen de ziekte tot staan gebracht; zelfs bij personen waar de ziekte in een vergevorderd stadium verkeerde, werden verbeteringen geconstateerd in het lopen, terwijl zij tevens betere controle hadden over hun blaas en minder last hadden van krampachtige bewegingen van armen en benen. De verkalking van zachte weefsels is voorkomen met vitamine E. Het komt mij voor dat in het dieet van iemand die aan deze ziekte lijdt, aan al deze voedingsstoffen sterke aandacht geschonken moet worden.”
Ook voedingsdeskundige C. Elwood bericht dat Dr. J.E. Crane „bij de behandeling van multiple sclerose geweldig succes heeft gehad met vitamine E. Van 24 ernstige gevallen vertoonden achttien ’opmerkelijke verbeteringen’”.
Ook vitamine C heeft naar verluidt enige waarde. In The Complete Book of Vitamins komt de volgende verklaring voor: „Bij multiple sclerose werd in de meerderheid van de gevallen bij toediening van grote doses ascorbinezuur een objectieve en subjectieve verbetering waargenomen.”
Een boek van recente datum, New Hope for Incurable Diseases (New York; 1971), bevat een hoofdstuk over multiple sclerose. De auteurs, Dr. E. Cheraskin en Dr. W.M. Ringsdorf jr., vertellen hierin over multiple-sclerosepatiënten die reageerden op een dieet met weinig koolhydraten. Een dieet met veel koolhydraten verergerden bij hen de symptomen. Zo zeggen deze schrijvers: „Er bestaat hoop voor de persoon die aan multiple sclerose lijdt! Op grond van dit bewijsmateriaal dient het dieet beslist een onderdeel te vormen van de therapie.” Op grond van hun bevindingen op het gebied van de voeding zeggen deze doktoren: „Gewone suikers en verzadigde vetten dienen bij multiple sclerose beschouwd te worden als factoren die de gevoeligheid van de patiënt vergroten.”
Over voorkoming van de ziekte merkten deze doktoren op: „Het is waarschijnlijk dat het dieet dat voor de ongeneeslijke persoon een betere hoop biedt, ook de ontwikkeling van deze stoornissen tegengaat.” Betreffende de voeding raden deze doktoren aan voldoende eiwitten te gebruiken en „1. weinig koolhydraten in het dieet, vooral in de vorm van suiker, siroop en sterk veredeld, zetmeelrijk voedsel; 2. weinig verzadigde vetten, en deze te vervangen door onverzadigde vetten; 3. veelvoudige toevoegingen van vitaminen en mineralen; 4. grote doses vitaminen C en B”.
Mijn eigen ervaring met multiple sclerose
Deze raadselachtige ziekte openbaart zich bij verschillende personen in verschillende vormen. Mijn eigen ervaring met vreemde symptomen begon in 1956 toen ik in Minneapolis, in de Amerikaanse staat Minnesota, was. Ik wachtte op het moment dat ik naar de herfstklas van Gilead, de zendingsschool van het Wachttorengenootschap, zou gaan. Plotseling kreeg ik pijn in mijn rug, en mijn ene heup leek hoger dan de andere. De dokter schreef mij ongeveer een week bedrust voor en noemde het ischias. De pijn in mijn rechterlendestreek verdween en ik kwam weer overeind.
Nadat ik naar mijn zendingstoewijzing in Guyana was gegaan, had ik geen moeilijkheden meer tot 1959. Weer kreeg ik pijn in mijn rug. Nadat ik enige tijd in bed had gelegen, ging ik weer aan mijn werk, maar bleef last houden van stijfheid. Toen ik in 1961 Minneapolis bezocht, vertelde een chiropractor mij dat hij dacht dat ik multiple sclerose had. Hij behandelde mijn wervelkolom en ik begon vitaminen in te nemen, onder andere vitamine B.
Later werd mijn rechterhand een maand lang gevoelloos, en ik at met mijn linker. Toen kwam mijn rechterhand weer tot leven en ik was weer helemaal normaal. Het was allemaal erg raadselachtig.
In februari 1962 was ik in staat veel vreugdevol werk te verrichten. Maar in maart kon ik een tijd lang niet lopen. Ieder jaar kreeg ik nu deze aanval, soms na negen maanden, dan weer na zes maanden.
Ik kreeg problemen met mijn benen; vaak viel ik zo maar neer. Of ik had moeilijkheden met mijn blaas. In 1964 gaf een dokter mij cortison en noemde mijn ziekte perifere neuritis. De cortison leek de pijn te doden. Een andere dokter die mij onderzocht, beval mij een kortegolfbehandeling aan voor mijn rug en schreef mij enkele oefeningen voor. In 1965 ging ik naar de Mayo-kliniek in Rochester, in de staat Minnesota. Daar onderging ik een uitgebreid onderzoek met veel proeven. Ten slotte kreeg ik, na meer dan een week, te horen dat ik multiple sclerose had. In mijn geval werd het echter verstandig geacht geen cortison meer te gebruiken, daar mijn spieren er stijver door leken te worden.
Later in 1965 was ik terug in Guyana om mijn zendingswerk daar voort te zetten. Mijn benen werden voortdurend slechter, en in 1968 begon ik een rolstoel te gebruiken.
Nu, in 1972, worden mijn handen steeds zwakker, en ik kan niet meer staan. Ik heb moeite om mijn naam te schrijven, en typen doe ik met twee vingers. Hoewel mijn toestand in zijn geheel steeds slechter wordt, leid ik bijbelstudies met belangstellende personen en dat houdt mijn geest levend.
Iemand die aan multiple sclerose lijdt is afhankelijk van anderen, en ik ben blij dat ik in Guyana woon, waar de mensen vriendelijk zijn en veel begrip tonen. De doktoren en verpleegsters van het algemeen ziekenhuis van Georgetown zijn werkelijk heel vriendelijk, en als ik hulp nodig heb, geven zij mij die. Zelfs het klimaat in Guyana is gunstig, want warm weer schijnt goed voor mij te zijn. Het hele jaar door is het tussen de zevenentwintig en dertig graden Celsius.
Mijn man en ik zijn nu achttien jaar volle-tijdbedienaren, en wij zijn nu ongeveer veertien jaar in dit land. Ik ben in staat mensen uit de bijbel te onderwijzen, hetzij bij mij thuis, per telefoon of wanneer ik met buren en vrienden spreek. Het is goed druk bezig te blijven ondanks die raadselachtige ziekte: multiple sclerose. — Ingezonden.