De verbazingwekkende struisvogel

Door Ontwaakt!-correspondent in Zuid-Afrika

HOE zou u het vinden uw maaltijd met kiezelstenen te beginnen? Niet bijzonder smakelijk, maar voor de verbazingwekkende mijnheer Struisvogel bestaat er niets beters. Harde voorwerpen passeren onmiddellijk de maag van de vogel en komen dan terecht in de tweede maag, de spiermaag. Deze maag werkt als een molen: het voedsel wordt tussen de gespierde wanden van de maag fijngemalen.

De babyvoeding is bij de verbazingwekkende familie Struisvogel van ongewone samenstelling. Als de kuikens zijn uitgekomen, is de natte mest van de moeder een onmisbaar onderdeel van de babyvoeding. In de mest zitten de noodzakelijke bacteriën voor het op gang brengen van het spijsverteringsproces.

In Zuid-Afrika zijn nog een flink aantal struisvogelfarms. Daar worden de vogels niet alleen voor hun veren gekweekt, maar ook voor hun huid, die tot leer van fijne kwaliteit wordt verwerkt. In het gebied van Oudtshoorn zijn tweehonderd farms met bij elkaar ongeveer 70.000 struisvogels. Op deze farms heeft mijnheer Struisvogel een groot aandeel aan het broeden. De hen zit overdag op de eieren, waarbij haar grijsbruine verenkleed opgaat in de wildernis van het Zuidafrikaanse hoogland. Om dezelfde reden zit het mannetje ’s nachts op de eieren — voor camouflage, want zijn zwart-witte verenkleed is in de nacht onzichtbaar.

Vlak voordat de eieren uitkomen, zit het mannetje zelfs overdag naast het vrouwtje, om haar met zijn lichaam schaduw te verlenen tegen de stralen van de subtropische zon.

Mevrouw Struisvogel legt twaalf tot vijftien eieren. Als een fokker deze eieren weghaalt zal ze blijven leggen: tot wel dertig eieren toe; als er tenminste een kalkei in het nest blijft liggen. Op deze wijze kunnen er jaarlijks drie broedsels worden verkregen in plaats van één.

Zoals van de grootste nog levende vogel ter wereld mag worden verwacht, hebben de eieren reusachtige afmetingen en kunnen ze dertienhonderd gram wegen. De Grote Schepper heeft de voorziening getroffen dat de kiem in het ei zodanig is opgehangen dat ze, hoe het ei ook gedraaid wordt, altijd naar de bovenkant stijgt zodat deze belangrijke plek in contact kan komen met het warme lichaam van de oudervogel. Zes weken na de bevruchting komen de kuikens uit.

Een kuiken ligt als een miniatuurparaplu opgevouwen in de schaal met zijn poten en bek op elkaar. In het laatste broedstadium schopt het kuiken de schaal met zijn harde, met been versterkte teennagel open. Als de struisvogel volgroeid is, kan hij een hoogte van 2,40 meter hebben bereikt en wel 156 kilo wegen.

Ondanks hun lompe bouw zijn de struisvogels zeer gracieuze vogels. Men heeft ze zelfs zien dansen op de tonen van de rietfluit van een herdersjongen.

Of kijkt u misschien liever naar de dans waarmee het mannetje het vrouwtje het hof tracht te maken? Hij zit op zijn dijen en spreidt zijn vleugels wijd uit zodat de schitterende witte veren naar alle zijden uitstaan, en hierbij beweegt hij zijn lichaam langzaam van de ene naar de andere kant. De hals welft zich achterwaarts met de gratie van een zwaan, en de kop slaat met een doffe slag beurtelings tegen de ene en dan weer tegen de andere zijde van het lichaam. De baltsroep bestaat uit drie diepe grommende geluiden, gevolgd door een kortere roep. Dit geluid kan wel tot drie kilometer ver gehoord worden en klinkt als het brullen van een leeuw.

De struisvogel kan niet vliegen, maar dit wordt gecompenseerd door zijn verbazingwekkende loopsnelheid. Zijn lange poten kunnen hem wel een snelheid van vijftig of zestig kilometer per uur geven.

De struisvogel steekt zijn kop niet in het zand als hij het gevaar niet kan ontvluchten. In plaats daarvan verdedigt hij zijn nest met uithalen van zijn krachtige poten. De struisvogel heeft een uniek kenmerk onder de vogels: elke poot heeft slechts twee tenen, waarvan er een is uitgerust met een klauwachtige nagel die een krachtig wapen kan vormen als de vogel gedwongen is zichzelf te verdedigen.

Geleerden staan, naar men verneemt, versteld van bepaalde kenmerken van de struisvogel. Zo heeft de vogel een blaas die urinezuur opvangt, een orgaan dat karakteristiek is voor zoogdieren, maar bij geen enkele andere familie onder de vogels voorkomt. De vogel heeft ook oogwimpers die de ogen beschermen tegen opstuivend zand. Werkelijk, de wijsheid van de Schepper van de struisvogel komt zeer goed in deze verbazingwekkende vogel tot uiting.