Bijholteontsteking bestrijden

HEBT u op sombere dagen last van hoofdpijn? Hebt u vaak neuscatarre of een „loopneus”? Zijn deze dingen volgens u waarschijnlijk aan uw bijholten te wijten? U kunt gelijk hebben, maar het kan ook zijn dat u zich vergist.

Uit de bevindingen van Dr. A. P. Seltzer, een autoriteit op het gebied van bijholteklachten, bleek dat van een duizendtal personen die last van hun bijholten meenden te hebben, dit bij slechts 12 percent ook inderdaad het geval was. Of u nu echter wel of geen last van uw bijholten hebt, het zal voor u van belang en wellicht zelfs van nut blijken te zijn hierover ingelicht te worden.

Wat zijn de bijholten eigenlijk? Een bijholte (Latijn: sinus) is eenvoudig een holte, uitholling of instulping. Ons lichaam heeft veel sinussen, maar de meest opmerkelijke zijn de vier paar bijholten die dicht bij de neusholte zijn gelegen of ermee in verbinding staan. Men noemt ze ook wel de „paranasale” sinussen, of neusbijholten, en alleen deze holten zullen wij hier aan een beschouwing onderwerpen.

De ligging

De twee grootste van deze bijholten zijn piramidevormig en liggen aan weerszijden van de neus, in het bovenkaaksbeen. Deze bijholten reiken van even boven de wortels van de boventanden tot aan de oogkassen. Bij een volwassene beslaan ze een ruimte van gemiddeld ongeveer 16,5 kubieke centimeter.

Kleiner van afmeting zijn de voorhoofdsholten, die in het voorhoofd, boven de ogen, zijn gelegen. Achter deze voorhoofdsholten, doch iets lager, bevinden zich een paar holten in het zeefbeen. Elk van deze bestaat in werkelijkheid uit een doolhof van zeefbeencellen, waarvan het aantal tussen drie en achttien bedraagt. Achter de zeefbeenholten en weer iets lager, vlak bij de schedelbasis, bevinden zich zelfs nog een paar holten.

Over deze bijholten wordt gezegd dat er niet zo iets bestaat als gelijkheid in grootte, vorm en aantal, behalve misschien dat ze gewoonlijk, of ze nu uit slechts enkele of uit vele cellen of afdelingen bestaan, een zelfde volume innemen.

Het doel ervan

Wat is het doel van al deze holten of sinussen? Hoewel sommigen het betwijfelen of ze wel een doel hebben, evenals velen lange tijd hebben volgehouden dat de thymusklier geen doel had, schijnt het hun die in een Schepper geloven evenwel redelijk toe dat ze net als elk ander deel van het menselijk lichaam wel degelijk een reden van bestaan hebben.

In de eerste plaats verminderen ze het gewicht van onze schedel. Bovendien krijgt onze stem door de bijholten ongetwijfeld een betere resonantie, daar de schedelbeenderen hierdoor gemakkelijker kunnen trillen. Onze bijholten zorgen er hoogstwaarschijnlijk ook voor dat de lucht die wij inademen zowel vochtig wordt gemaakt als verwarmd wordt, want willen wij een goede gezondheid genieten dan is in die bijholten een goede ventilatie vereist. En velen zijn van oordeel dat onze bijholten een hulp zijn voor het lichaam om bepaalde afvalstoffen zoals slijm kwijt te raken.

Mogelijke oorzaken van bijholteontsteking

Sinusitis of bijholteontsteking heeft geen specifieke symptomen, zodat het niet altijd gemakkelijk is vast te stellen of iemand een bijholteontsteking heeft of niet. Hoe dit komt is wel duidelijk als wij bedenken dat sinusitis over het algemeen optreedt als secundaire infectie ten gevolge van een andere aandoening, meestal een verkoudheid of infectie van de bovenste doorgangen van de neus. Zo kunnen hoofdpijnen, koorts, duizeligheid, gebrek aan eetlust of verlies van reuk en smaak, enzovoort, vaak — maar lang niet altijd — op sinusitis wijzen.

Hoe komt het dat onze bijholten, of nauwkeuriger gezegd de holte-slijmvliezen, ons zo nu en dan last bezorgen? Vanwege de overmatige afscheiding uit deze holten of omdat door een ontsteking ervan de afvoerwegen naar neus of keel verstopt zijn. Tot de meer onmiddellijke oorzaken behoren slijmvlieswoekeringen of poliepen die de afvoerwegen van de bijholten verstoppen, of vaker nog een neusslijmvliesontsteking, die zich tot de slijmvliezen van de bijholten kan uitbreiden.

De aanleg voor slijmvliesontstekingen kan erfelijk zijn. Ook kunnen ongunstige prenatale omstandigheden, gebrek aan goed voedsel of het gemis van liefdevolle ouderlijke zorg in de vroegste kinderjaren ons een slecht begin hebben gegeven. Onvoldoende beheersing van de emoties, alsmede buitensporig tobben en piekeren, en veel spanningen en wrijvingen met personen met wie wij thuis of op ons werk dagelijks omgaan, al deze dingen kunnen de aanleidende oorzaak vormen van bijholteontstekingen. Sinusitis kan ook worden veroorzaakt door uitersten op het gebied van vochtigheid en temperatuur waaraan men niet gewend is.

Een bijholteontsteking kan het gevolg zijn van een algemene verzwakking van het gestel door een ernstige ziekte of door zich aan uitputtende genoegens over te geven. Ook kunnen allergieën, infecties, onjuiste eetgewoonten en gebrek aan lichaamsbeweging en nachtrust een acute sinusitis veroorzaken, en als er niets aan gedaan wordt en er geen genezing tot stand wordt gebracht, kan de ziekte ontaarden in de weliswaar minder duidelijk te herkennen maar hardnekkiger vorm, de chronische bijholteontsteking.

Wat kan eraan worden gedaan?

Zoals ook met andere gezondheidsproblemen het geval is, kan allereerst het nodige ter voorkoming van de ziekte worden gedaan. Terecht geldt het gezegde: „Voorkomen is beter dan genezen.”

Zorg voor voldoende nachtrust en veel frisse lucht. Eet gezond voedsel en zorg dat u zich niet overeet. Het is goed regelmatig voor voldoende lichaamsbeweging te zorgen, vooral als u „zittend” werk hebt, zodat u zich fit kunt blijven voelen. Sinusitispatiënten zijn vaak heel gemakkelijk te beïnvloeden, zodat zij zich wellicht bijzonder moeten inspannen om gezonde mentale en emotionele gewoonten aan te kweken.

Tracht te voorkomen dat de kamers in uw huis te warm en te droog zijn — liever aangenaam koel dan behaaglijk warm. Als u nog mocht roken, laat het gebruik van tabak dan varen; en als u erg veel van alcoholische dranken houdt, beperk dan het gebruik ervan.

Een van de geneeswijzen die wordt aanbevolen is het gebruik van voldoende vloeistoffen zoals water en vruchtesappen — geen bier en koffie! Hete kompressen, stoom- of saunabaden en zo nu en dan een lavement om het lichaam te helpen zich van afvalstoffen te ontdoen, worden door sommige geneeskundigen aanbevolen. En zij die bijholteontsteking bezien als een poging van het lichaam zijn afvalstoffen kwijt te raken, dringen erop aan vooral het gebruik van vet- en eiwitrijk voedsel en al te grondig bewerkte en „voorbehandelde” voedingsmiddelen te beperken.

Eén natuurgeneeskundige beveelt het gebruik van een uiencataplasma aan. (Dit is een brei of pap die men verkrijgt door uien fijn te snipperen; vervolgens legt men de pap tussen twee laagjes gaas en bindt ze om de hals als men naar bed gaat.) Anderen adviseren te „stomen”, dat wil zeggen stoom te inhaleren.

De arts zal waarschijnlijk enkele van de bovenstaande middelen aanbevelen en mogelijk ook zal hij efedrine of andere middelen tegen zwelling van de slijmvliezen, of ook wel antihistaminica, voorschrijven. Hoewel middelen als efedrine de zwelling van de slijmvliezen tegengaan, mogen ze niet langer dan tien dagen achtereen worden toegediend. Vooral is voorzichtigheid geboden bij patiënten met verhoogde bloeddruk. In ernstiger gevallen schrijft de dokter wellicht antibiotica voor, samen met aspirine of nog sterkere middelen om de pijn te verlichten. In chronische gevallen adviseren sommigen wellicht een operatie, doch dit deed men vroeger meer dan in onze tijd.

De chiropractor daarentegen gaat ervan uit dat bijholteontsteking een vorm van overgevoeligheid is, in het bijzonder van het sympatische zenuwstelsel. Hij behandelt bijholteontsteking niet alleen plaatselijk, door manipulaties van de wervels waar de zenuwen liggen die naar het hoofd voeren, maar ook systematisch, door te trachten de algemene gezondheidstoestand van de patiënt te verbeteren. Steeds meer chiropractors behandelen sinusitis door middel van druk op de bijholten en schenken daarbij aandacht aan de voeding.

Er zijn ook nog andere methoden om bijholteontsteking te behandelen. Na alles wat er al over is gezegd en wat men er al aan heeft gedaan, kan er echter niet genoeg de nadruk op worden gelegd dat matigheid en zelfbeheersing op de eerste plaats komen. Wie aandacht schenkt aan gezonde voeding, voldoende lichaamsbeweging en nachtrust en goede mentale en emotionele gewoonten, voorkomt zodoende dat hij last krijgt van zijn bijholten.

De meeste mensen schijnen geneigd te zijn eerder hun lichaam dan hun auto te veronachtzamen. Niettemin zijn de wetten van oorzaak en gevolg even onverbiddelijk van kracht ten aanzien van zowel het een als het ander, en wat heeft hun lichaam niet oneindig veel meer waarde dan hun auto! Dit beginsel is niet alleen op bijholteontsteking van toepassing maar op elke andere ziekte waardoor de mensheid wordt gekweld. Niet zonder goede reden heeft een autoriteit op het gebied van sinusitis opgemerkt: „Zowel op dit als op ander gebied is de algemene gezondheid van de persoon in de eerste plaats van belang, aangezien de normale functies van alle slijmvliesweefsels grotendeels van het algehele lichamelijke welzijn afhangen.”