De kerken in zaken
ER ZIJN de laatste jaren steeds meer bewijzen dat de kerken, tot ontsteltenis van velen, hevig in zaken zijn verwikkeld. Ze hebben enorme bedragen in vele verschillende zakelijke ondernemingen gestoken. Omdat de winsten die ze uit deze zaken trekken heel vaak belastingvrij zijn, komen er over de hele linie bij de regering minder belastingen binnen. Hierdoor krijgt de gemiddelde belastingbetaler een grotere last te dragen.
Een artikel dat in de Reader’s Digest van maart 1969 verscheen, besprak dit belastingverlies en zei: „Voor bonds- en staatsregeringen vormen zaken die het eigendom van kerken zijn en door kerken worden gedreven een groot verlies van inkomsten — de belastinggelden namelijk die geïnd zouden worden als de ondernemingen door de concurrerende industrie werden gedreven. Het is onmogelijk het verlies nauwkeurig te berekenen, maar volgens verantwoorde schattingen wordt het op $6,5 miljard per jaar gesteld.”
Denkt u zich eens in met hoeveel de particuliere belastingen verlaagd zouden kunnen worden als deze belasting werd betaald. En dit is alleen nog maar het verlies in de Verenigde Staten. Ook andere landen lijden verlies ten gevolge van belastingvrije kerkelijke inkomsten uit zaken.
De situatie in Canada werd openhartig blootgelegd in redactionele commentaren die op 15 november 1968 via het radiostation CFRA in Ottawa, in de Canadese provincie Ontario, werden geleverd. In die uitzending werd onder andere gezegd:
„De kerken hebben van de kansels en in de gangen van de wetgevende instanties geschreeuwd dat zij hun goede werken zouden moeten besnoeien als ze belast werden. . . . Wat ze u echter niet vanaf de preekstoelen of ergens anders vertellen, is het feit dat de georganiseerde kerk thans een van de grootste handelsorganisaties is geworden en dat geen rode cent van de winsten van een van die organisaties belast wordt. En als ik handelsorganisaties zeg, is dat precies wat ik bedoel. De kerken in Canada bezitten tweedehandse-autozaken, ze bezitten kegelbanen, biljartlokalen en flatgebouwen. . . . De kamerverslaggever P. Akehurst beweert dat de kerk in Ottawa een van de grootste bezitters van huizen in achterbuurten van de stad is en winst schraapt uit de ellende van anderen, en geen cent van die winsten is belastbaar.
De Verenigde en Anglicaanse Kerken in Canada hebben meer dan 100 miljoen dollar geïnvesteerd, 100 miljoen dollar in elke denkbare onderneming, ja, zelfs in enkele van de industrieën die wapens en napalm vervaardigen die tegen mensen worden gebruikt.”
Het Vaticaan is het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk, en ook dit is hevig in zaken verwikkeld. Vanaf zijn ligging op de oever van de Tiber in Rome regeert het een uitgestrekt zakenrijk dat zich over de hele wereld uitstrekt.
Er is onlangs een boek verschenen dat enig licht op de omvang van zijn handelsmanoeuvres werpt. Het boek is getiteld: „The Vatican Empire”; het werd geschreven door Nino Lo Bello, een rooms-katholieke journalist. Door een zorgvuldig onderzoek kon de schrijver voldoende bewijzen bijeenbrengen om aan te tonen dat het Vaticaan zakelijke beleggingen van werkelijk ontzagwekkende omvang heeft. Hij zegt: „Zoals vaak wordt aangehaald, heeft het Vaticaan, als een van de grootste aandeelhouders ter wereld, een aandelenbezit ter waarde van $5,6 miljard (ca. ƒ 20 miljard). Het bedrag is waarschijnlijk onderschat, want het Vaticaan heeft in valuta’s over de hele wereld geïnvesteerd en zelfs een conservatieve schatting van zijn portefeuille toont eerder aan dat het cijfer hoger ligt dan $5,6 miljard.”
Het aantal vennootschappen dat het Vaticaan alleen al in Italië zelf bezit, of waarin het grote belangen heeft, is duizelingwekkend. Door een vennootschap die het bezit te gebruiken om de meeste aandelen van een groot aantal andere vennootschappen in handen te krijgen, kan het, tot op zekere hoogte, verbergen dat het de eigenaar ervan is. Het Vaticaan is bijvoorbeeld de grootste aandeelhouder van Italgas, de enige maatschappij in zesendertig Italiaanse steden die de huizen van gas voorziet. Deze maatschappij heeft op haar beurt weer elf andere vennootschappen onder haar beheer die bijvoorbeeld handelen in teer, anhydriden, ijzererts, fosfor, cokes, distillaten, drinkwater, verwarmingsinstallaties, gaskachels, gastoestellen en industrieovens.
Het Vaticaan bezit ook aandelen in Italië’s grootste bouwonderneming, Società Generale Immobiliare, vertelt de heer Lo Bello. Nog niet lang geleden heeft het Vaticaan echter het grootste deel van zijn 15 percent aandelenbezit in deze reusachtige firma in onroerende goederen verkocht. Waarom? Het tijdschrift Time van 28 november 1969 berichtte: „De sociale onrust in Italië groeit. Verlangend om de kerk op één lijn te stellen met de arbeidersklasse, wil het Vaticaan elke verantwoordelijkheid ontlopen voor het sluiten van ondoelmatige fabrieken, het ontslaan van arbeiders of om aan de andere kant van de onderhandelingstafel te zitten als de bonden om hogere lonen vragen. . . . Van financiële zijde verwacht men dat de kerk meer geld buiten Italië zal investeren dan ze in het verleden heeft gedaan.”
De Montecatini-Edisonmaatschappij heeft verscheidene leken die de belangen van het Vaticaan behartigen en in de raad van commissarissen zitten. Dit duidt erop dat het Vaticaan heel veel aandelen van de maatschappij bezit, en deze maatschappij is een van de grootste corporaties van Italië. Ze bezit of beheerst in dat land negentien andere maatschappijen. Buiten Italië heeft ze een aantal buitenlandse dochter-maatschappijen.
Het bank- en assurantiewezen
De drie grootste banken van Italië hebben nauwe banden met het Vaticaan. Dit zijn Banca Commerciale Italiana, Credito Italiano en de Banco di Roma. Een vierde bank, Banco di Santo Spirito is geheel het eigendom van het Vaticaan. Deze vier banken „hebben meer dan 20 percent van alle bankdeposito’s in Italië in handen”, zo beweert de heer Lo Bello.
Dit zijn echter niet de enige banken die met het Vaticaan verbonden zijn. In Noord-Italië bezit het Vaticaan zeven grote banken. Dan zijn er nog dertien andere banken waarin het grote beleggingen heeft. In nog tweeënzestig banken heeft het minimale belangen. Behalve deze banken zijn er, volgens de heer Lo Bello, „duizenden en nog eens duizenden kleine landelijke banken over heel Italië verspreid” die „voor 100 percent in het bezit van het Vaticaan of van de plaatselijke parochiekerk zijn. . . . Vele van deze kleine banken bevinden zich in het zuiden en op de twee grootste Italiaanse eilanden in de Middellandse Zee, Sicilië en Sardinië.”
In 1967 kocht een financiële instelling, die het eigendom is van een cementmaatschappij waarvan het Vaticaan de grootste aandeelhouder is, acht banken en smolt deze samen tot een nieuwe vennootschap, Instituto Bancario Italiano. Door nog meer samensmeltingen die op het programma staan, zal deze vennootschap een van de grootste bankinstellingen van Europa worden.
Zoals men kon verwachten, is ook het assurantiewezen niet door het Vaticaan over het hoofd gezien. Het bezit twee voorname verzekeringsmaatschappijen, Assicurazioni Generali di Trieste e Venezia en de Riunione Adriatica di Sicurtà. Behalve deze twee zijn nog op zijn minst negen andere assurantiemaatschappijen met het Vaticaan verbonden.
Nog andere ondernemingen die het Vaticaan òf bezit òf beheert òf waarin het invloed heeft, omvatten textiel, ammunitie, dynamiet, mijnbouw, geneesmiddelen, bont, suiker, papierprodukten, uitgeverijen, scheepvaart, auto’s, telecommunicatie, sanitair, loodgietersbenodigdheden, verf, plastic, chemicaliën, spaghetti, knopen, cellulose, katoen, wol, confectiekleding, toerisme, warenhuizen, hotels, enzovoort. Er schijnt haast geen sector van de zakenwereld te zijn of het Vaticaan heeft er zijn geld in belegd.
Lateraans Verdrag
Volgens Lo Bello heeft een munitiefabriek die het eigendom is van het Vaticaan „wapens voor het Italiaanse leger geleverd”, toen dit in 1935 Ethiopië (toen Abessinië geheten) binnenviel. Slechts enkele jaren daarvoor had het Vaticaan een concordaat met de toenmalige heerser van Italië, de fascistische dictator Mussolini, ondertekend. Dit concordaat staat in de geschiedenis bekend als het Lateraans Verdrag.
Volgens dit verdrag werden onder andere aan het Vaticaan betalingen toegestaan voor de pauselijke gewesten die Italië in de negentiende eeuw had overgenomen. Het gebied omvatte ruim 40.000 vierkante kilometer binnen de grenzen van Italië. Als compensatie gaf Mussolini het Vaticaan ongeveer 325 miljoen gulden. Hij stemde er ook in toe de salarissen van de parochiegeestelijken over heel Italië te betalen. Tot op deze dag, zo vertelt Lo Bello, betaalt de Italiaanse regering de salarissen van meer dan 30.000 priesters, ondanks het feit dat het Vaticaan zich heel goed kan veroorloven die salarissen zelf te betalen.
Het concordaat stond het Vaticaan ook vrijstelling van belasting toe, en Mussolini strekte dit uit tot het inkomen uit de handelsondernemingen van het Vaticaan. De Italiaanse regering heeft de laatste jaren enkele pogingen gedaan de dividenden die het Vaticaan uit zijn reusachtige beleggingen trekt te belasten. Die pogingen hadden echter niet veel succes, totdat in 1968 bericht werd dat het Vaticaan voor de eisen van de Italiaanse regering om belasting op aandelendividenden te betalen, was gezwicht.
Na enkele van de vele vennootschappen te hebben opgesomd waarin het Vaticaan aanzienlijke belangen heeft, merkt de heer Lo Bello op: „De voorgaande details geven het verontrustende en sterke besef dat het Vaticaan en zijn mensen inderdaad voor hun firma een plaats in de grote zakenwereld hebben veroverd.”
Door de reusachtige zakelijke beleggingen hebben het Vaticaan en andere religieuze organisaties zich onafscheidelijk met de zakenwereld verbonden. Wat een verschil met wat Jezus Christus met betrekking tot ware christenen heeft gezegd: „Zij zijn geen deel van de wereld”! — Joh. 17:16.
De religieuze organisatie die God werkelijk in overeenstemming met het door Jezus Christus gestelde voorbeeld dient, concentreert zich op het prediken en onderwijzen van de bevrijdende waarheden van zijn Woord en raakt niet verwikkeld in commerciële en zakelijke bezigheden. De instructies van de bijbel opvolgend, verwikkelt ze zich niet in „de zakelijke bezigheden van het leven”. — 2 Tim. 2:4.