16 NDA̱A̱ 22 TÍ NOVIEMBRE 2026
YAA 84 Ná kachíñuyó nu̱ú kǒo na̱ kachíñu
Ná natúʼunyó tu̱ʼun va̱ʼa xíʼin “na̱ káʼa̱n ndiʼi nu̱ú tu̱ʼun”
“Ki̱vi̱ kán, u̱xu̱ na̱ ta̱a na̱ káʼa̱n ndiʼi nu̱ú tu̱ʼun na̱ ke̱e xa̱a̱ síín síín ñuu kútu̱ní tiinna […] ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ ndíxi iin ta̱ judío” (ZAC. 8:23).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Yóʼo kunda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ sáxi̱nu na̱ ñuu Ndióxi̱ ña̱ káʼa̱n Zacarías 8:23.
1. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní natúʼunyó xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ tu̱ʼun miína? (Romanos 10:13, 14).
JEHOVÁ kǒo nítaxira keʼé na̱ yiví torre ña̱ Babel ña̱kán na̱samara tu̱ʼunna ta xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun ki̱xáʼana káʼa̱nna. Na̱ xi̱kaʼa̱n inkáchi nu̱ú tu̱ʼun nda̱kutáʼanna ta ku̱a̱ʼa̱nna koona inka ñuu (Gén. 11:6-9). Soo ña̱ kúni̱ Ndióxi̱ kúú ña̱ ndakutáʼan ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ íyo iníísaá nu̱ú ñuʼú, na̱ ke̱e ñuu náʼnu xíʼin ñuu válí, na̱ káʼa̱n ndiʼi nu̱ú tu̱ʼun ña̱ va̱ʼa sáka̱kurana tá ná kixáʼa ña̱ gran tribulación, ta xa̱a̱na koona nu̱ú ñuyǐví xa̱á (Apoc. 7:9, 10, 14). Na̱ yiví yóʼo xíniñúʼu kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱ tu̱ʼun miína, tasaá natúʼunna xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová tá ná kuu ña̱ gran tribulación (kaʼvi Romanos 10:13, 14). Ndáyáʼviní ña̱ chindeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví ña̱ kandíxana Jehová ña̱ va̱ʼa ka̱kuna.
2. ¿Ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Zacarías kuu?
2 Ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ tá kuma̱níka kaʼyi ta̱ apóstol Juan libro ña̱ Apocalipsis, Jehová xi̱niñúʼura ta̱ Zacarías ña̱ ka̱ʼyira ña̱yóʼo: “Ku̱a̱ʼání na̱ ñuu ndakutáʼanna xíʼin yi̱ʼi̱ Jehová, ta xa̱a̱na koona na̱ ñui̱” (Zac. 2:11). Saátu ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel: ‘Ki̱vi̱ kán, u̱xu̱ na̱ ta̱a na̱ káʼa̱n ndiʼi nu̱ú tu̱ʼun na̱ ke̱e xa̱a̱ síín síín ñuu kútu̱ní tiinna yuʼú ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ ndíxi iin ta̱ judío ta ka̱ʼa̱nna: “Kúni̱ndi̱ ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinndó chi xi̱niso̱ʼondi̱ ña̱ íyo Ndióxi̱ xíʼinndó”’” (Zac. 8:23). Profecía yóʼo xa̱a̱ xínuña tiempo ña̱ ndóoyó vitin. Nu̱ú artículo yóʼo kotoyó ndáaña kivi keʼé iin tá iinyó ña̱ va̱ʼa xi̱nu profecía yóʼo.
“U̱XU̱ NA̱ TA̱A NA̱ KÁʼA̱N NDIʼI NU̱Ú TU̱ʼUN”
3. ¿Ndáana ndána̱ʼa̱ na̱ “u̱xu̱ ta̱a” xíʼin ta̱ “judío”?
3 Na̱ “u̱xu̱ ta̱a” na̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Zacarías xa̱ʼa̱ ndána̱ʼa̱na na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Na̱yóʼo xa̱a̱ síín síín ñuu ke̱ena ta xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun ka̱ʼa̱nna, ta ta̱ “judío” ndána̱ʼa̱ra na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ xíʼin espíritu santo. Saátu káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱na ña̱ kúúna “na̱ ñuu Israel na̱ kúú kuenta Ndióxi̱” (Gál. 6:16). Ka̱nara na̱yóʼo ña̱ ku̱ʼu̱nna chí ndiví (Heb. 3:1).
4. Tá nda̱kaxin ta̱ Jesús ta̱ esclavo ta̱ nda̱kúní-ini ta̱ ndíchiní, ¿ndáaña ki̱xáʼana kéʼéna?
4 Tá ku̱i̱ya̱ 1919, ta̱ Jesús nda̱kaxinra iin grupo loʼo na̱ yiví na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví ña̱ xa̱a̱na koona “esclavo ta̱ nda̱kúní-ini ta̱ ndíchiní” (Mat. 24:45). Na̱ hermano yóʼo ki̱ʼinna kuenta ña̱ xíniñúʼu sandáya̱ʼana Biblia inka tu̱ʼun, ta ná kunda̱a̱-ini ndiʼi na̱ yiví xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱nña. Na̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼin Estudiantes de la Biblia tiempo saá, na̱yóʼo xa̱a̱ xi̱kuumiívana ña̱ xi̱naní “Foto-Drama de la Creación” ta ku̱a̱ʼá nu̱ú tu̱ʼun xi̱kuumiínaña. Soo ta̱ esclavo ta̱ nda̱kúní-ini xi̱kunda̱a̱-inina ña̱ xi̱xiniñúʼu sandáya̱ʼana ku̱a̱ʼáníka tutu nu̱ú inka tu̱ʼun. Tá kúú libro ña̱ naní El Arpa de Dios ña̱ ka̱na tu̱ʼun inglés ku̱i̱ya̱ 1921, tá ni̱ya̱ʼa tiempo sa̱ndáya̱ʼanaña 36 nu̱ú tu̱ʼun. Tá ku̱i̱ya̱ 1935 ku̱ndaa̱ káxi-inina xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n Biblia ndáana kúú na̱ gran muchedumbre, tasaá ku̱ndaa̱-inina ña̱ ku̱a̱ʼáníka chiñu íyo. Nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niyó ta̱ esclavo ta̱ nda̱kúní-ini ka̱chíñunína ña̱ va̱ʼa natúʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa iníísaá nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼa xi̱nu profecía ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Zacarías.
“NÍMA̱ MIÍ NA̱ ÑUÚN KANA ÑA̱ KUNI̱NA KACHÍÑUNA NU̱ÚN”
5, 6. ¿Ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ xínu ña̱ káʼa̱n Isaías 2:2-4 tiempo vitin? (Koto na̱ʼná).
5 Tá ki̱xáʼana nátúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼá tu̱ʼun, na̱ yiví ki̱xáʼana sákuaʼana xa̱ʼa̱ Jehová ta ki̱xáʼana ndásakáʼnunara nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ profeta Isaías (kaʼvi Isaías 2:2-4). Ña̱ va̱ʼa natúʼunna xíʼin na̱ yiví yóʼo ku̱a̱ʼání na̱ hermano nátúʼunna xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ ta kǒo na̱ íxandúxa xíʼinna keʼéna ña̱yóʼo, saátu sándaya̱ʼana tutu nu̱ú ku̱a̱ʼá tu̱ʼun, ixaa imprimirna tutu ña̱ kána nu̱ú Biblia ta xa̱a̱ ku̱a̱ʼání nu̱ú tu̱ʼun távána ña̱yóʼo (Sal. 68:11; 110:3). Saátu ku̱a̱ʼání na̱ hermano na̱ xíni̱ keʼé computadora kéʼéna programa ña̱ JW Library® ta saátu sitio ña̱ kúúmiíyó ta ña̱yóʼo xa̱a̱ ku̱a̱ʼání nu̱ú tu̱ʼun íyoña.
6 Ndiʼi tutu ña̱ tává ta̱ esclavo ta̱ nda̱kúní-ini ta̱ ndíchiní, xa̱a̱ chíndeétáʼanña xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun na̱ íyo iníísaá ñuyǐví. Iin ki̱ʼva ña̱ náʼa̱na ña̱ táxina tíxa̱ʼvi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúú ña̱ táxina donación ku̱a̱ʼa̱n obra mundial. Xa̱ʼa̱ ña̱ ndiʼina táxi donación, tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ xa̱a̱ yáʼaka 1,100 nu̱ú tu̱ʼun íyoña. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ku̱a̱ʼání na̱ yiví ndákuchina ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱.
Tutu ña̱ tává ta̱ esclavo ta̱ nda̱kúní-ini ta̱ ndíchiní xa̱a̱ va̱ʼaní chíndeétáʼanña xíʼin na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun xíʼin na̱ ndóo inka ñuu (Koto párrafo 5 xíʼin 6).
7. Tá xítoyó ña̱ xínu ña̱ káʼa̱n Apocalipsis 14:6, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼinyó?
7 Miíyó na̱ testigo Jehová kúúmiíyó ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ natúʼunyó xíʼin na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun. Nátúʼunyó tu̱ʼun va̱ʼa ña̱ koo ndiʼi tiempo xíʼin na̱ yiví na̱ íyo “ñuu náʼnu á ñuu válí, ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nna á nda̱a̱ ndáaka tribu kúúna” ta ta̱ ángel ta̱ káʼa̱n Apocalipsis 14:6 xa̱ʼa̱ kúú ta̱ chíndeétáʼan xíʼinyó (kaʼviña). Tá xítoyó ndáa ki̱ʼva xínu profecía ña̱ káʼa̱n Apocalipsis xíʼin ña̱ káʼa̱n Zacarías, kándíxayó ña̱ xi̱nuva inkaka profecía ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱. Saátu chíkaa̱yó ndee̱ ña̱ nda̱kú koo iniyó xíʼin na̱ ñuu Jehová na̱ xíniñúʼura ña̱ va̱ʼa natúʼunyó tu̱ʼun va̱ʼa.
ÑA̱ KÉʼÉ JEHOVÁ XA̱ʼA̱ NA̱ YIVÍ TIEMPO VITIN
8. ¿Ndáa ña̱ʼa ña̱ ndákanda̱ní-iniyó xíʼin ke̱ʼé Jehová tá Pentecostés ña̱ ku̱i̱ya̱ 33?
8 Tá Pentecostés ña̱ ku̱i̱ya̱ 33, Jehová ke̱ʼéra iin ña̱ʼa ña̱ nda̱kanda̱-inina xíʼin, ta̱xira espíritu santora ndaʼa̱ na̱ discípulo ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna inka tu̱ʼun (Hech. 2:4-10). Tá ni̱xa̱a̱ na̱ yiví na̱ inka ñuu chí ñuu Jerusalén ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnunara, Ndióxi̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo chi xi̱kuni̱ra ná sakúaʼana xa̱ʼa̱ra tu̱ʼun ña̱ káʼa̱n miína (Hech. 2:11). Ta, ¿ndáaña kéʼéra xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ ndóo tiempo vitin? Kivi kuniñúʼuyó tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼa natúʼunyó xíʼin na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun.
9. ¿Ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun ña̱ va̱ʼa sakúaʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱?
9 Tiempo vitin na̱ yiví xíniñúʼu kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ mií tu̱ʼun ña̱ káʼa̱nna. Ná ndakanixi̱níyó ña̱yóʼo, Iin ta̱a ku̱a̱ʼa̱nra iin ñuu nu̱ú káʼa̱nna inka tu̱ʼun soo tá ndíkaa̱ra ñuu kán ki̱ʼin kue̱ʼe̱ miíra ta ku̱a̱ʼa̱nra hospital soo ta̱ doctor kǒo káʼa̱nra tu̱ʼun ña̱ káʼa̱n ta̱ ta̱a kán. Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inira ndáaña káʼa̱n ta̱ doctor xíʼinra, xíniñúʼura iin na̱ xikóníʼi tu̱ʼunra. Saátu tiempo vitin ku̱a̱ʼání na̱ yiví xóʼvi̱na ta xíniñúʼu kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ ta saátu xíniñúʼu sakúaʼana xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé Ndióxi̱ chí nu̱únínu. ¿Ndáa ki̱ʼva kivi chindeétáʼanyó xíʼin na̱yóʼo? Ná kuniñúʼuyó tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ta saátu video ña̱ kána tu̱ʼun miína.
10, 11. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ndo̱ʼo ta̱ Robert ta saátu xíʼin recuadro ña̱ naní “Iin ñá ke̱e inka ñuu ku̱ndaa̱-iniñá xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱”?
10 Ná kotoyó ndáa ki̱ʼva viíní kuniñúʼuyó tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱. Iin ta̱ hermano ta̱ naní Robert ta̱ káʼa̱n tu̱ʼun inglés ni̱xa̱ʼa̱nra na̱túʼunra xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ nu̱ú xáa̱ tú barco. Ki̱xáʼara nátúʼunra xíʼin iin ta̱a ta̱ ñuu Turquía ta̱ káchíñu xíʼin tú barco kán. Xa̱ʼa̱ ña̱ loʼoní káʼa̱n ta̱ ta̱a kán tu̱ʼun inglés, ta̱ Robert ta̱xira folleto ña̱ naní “Ndióxi̱ káʼa̱nra tu̱ʼun va̱ʼa xíʼinyó” ña̱ ka̱na tu̱ʼun turco ndaʼa̱ ta̱ ta̱a kán. Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱xini̱ va̱ʼa ta̱ Robert folleto kán, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra ná kaʼvira sava párrafo ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinra. Ta̱ ta̱a kán ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Robert xa̱ʼa̱ sava tu̱ndóʼo ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo. Ta̱ Robert xi̱niñúʼura aplicación JW Library ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra nu̱ú ta̱ ta̱a kán ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Iin nda̱kanda̱-ini ta̱ ta̱a kán ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱ káʼa̱n tu̱ʼi̱n saá íyoún”. Ta̱ Robert káchikara: “Ki̱ʼva iin hora na̱túʼunndi̱. Tá sa̱ndíʼindi̱ natúʼunndi̱ ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ ki̱xáʼa íxato̱ʼóka ta̱ ta̱a kán ña̱ káʼa̱n Biblia ta ku̱ndaa̱ka-inira xíʼin ña̱ káʼa̱nña”. ¿Á su̱ví ña̱ nda̱a̱ kúsi̱íní-iniyó tá chíndeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví ña̱ sakúaʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ tu̱ʼun miína tasaá xa̱a̱ña nda̱a níma̱na?
11 Tá táxiyó iin tratado á náʼa̱yó artículo ña̱ va̱xi nu̱ú jw.org nu̱ú na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun sana túviyó ña̱ su̱ví ña̱ ndeé kúú ña̱yóʼo, soo tá kéʼéyó ña̱yóʼo ku̱a̱ʼání na̱ yiví ndákanda̱-inina. ¿Á kivi chika̱ún ndee̱ ña̱ kuniñúʼún tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼa sanáʼún na̱ yiví na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun?
SÁNÁʼA̱YÓ XA̱ʼA̱ KI̱VI̱ JEHOVÁ INÍÍSAÁ ÑUYǏVÍ
12. ¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan Traducción del Nuevo Mundo xíʼin na̱ ñuu Jehová?
12 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ chí sa̱tá, ku̱a̱ʼání na̱ traductor sándaya̱ʼana tu̱ʼun Ndióxi̱ inka tu̱ʼun ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-ini ku̱a̱ʼáka na̱ yiví xíʼinña.a Xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ kéʼé na̱yóʼo vitin va̱ʼa káʼviyó Biblia tu̱ʼun ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xíʼin. Biblia ña̱ Traducción del Nuevo Mundo kúú ña̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan xíʼin na̱ ñuu Jehová ña̱ kutáʼan viína. Ta ña̱yóʼo xa̱a̱ yáʼaka 300 nu̱ú tu̱ʼun íyoña. Iin ta̱ anciano ta̱ íyo chí Nepal káchira: “Tá káʼvii̱ Biblia tu̱ʼun miíi̱ va̱ʼaníka kúnda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ Jehová, kúyatinkai̱ nu̱úra ta kándíxakai̱ra”. Ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼvina Traducción del Nuevo Mundo inkáchiva káʼa̱nña, káxiní káʼa̱nña ta kǒo nása̱ma ña̱ káʼa̱nña. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo inkáchi íyo ña̱ kándíxa na̱ testigo Jehová na̱ ndóo iníísaá ñuyǐví ta inkáchi íyo ña̱ nátúʼunna xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ (1 Cor. 1:10). Soo vitin ná kotoyó ndáa inka xa̱ʼa̱ kúú ña̱ ndáyáʼviní ña̱ Traducción del Nuevo Mundo.
13. ¿Nda̱chun ku̱a̱ʼání Biblia kǒo ki̱vi̱ Jehová va̱xi nu̱úña?
13 Nu̱ú Biblia ña̱ Traducción del Nuevo Mundo ku̱a̱ʼání yichi̱ va̱xi ki̱vi̱ Jehová tasaá kúú ña̱ ndúkáʼnu ki̱vi̱ra. Ti̱xin 100 ku̱i̱ya̱ chí sa̱tá xi̱kixiva ki̱vi̱ Ndióxi̱ nu̱ú sava Biblia ta nu̱ú Escrituras Hebreas kúú nu̱ú xi̱kixika ña̱yóʼo. Soo tiempo vitin loʼoní Biblia kúú ña̱ kúúmií ki̱vi̱ Ndióxi̱. Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ veʼe-ñu̱ʼu kǒo xíínna kuniñúʼuna ki̱vi̱ Ndióxi̱ ta ni va̱ása xíínna na̱ʼa̱naña nu̱ú na̱ yiví. Ta na̱ veʼe-ñu̱ʼu sa̱kútaʼana ki̱vi̱ Ndióxi̱ nu̱ú Biblia xíʼin nu̱ú inkaka tutu ña̱ távána,b ta saátu kéʼé inkakana. Soo nu̱ú Traducción del Nuevo Mundo va̱xiva ki̱vi̱ Ndióxi̱ nu̱ú xíniñúʼu kixiña ta saátu kéʼéna tá sándaya̱ʼanaña inka tu̱ʼun. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ña̱yóʼo?
14. ¿Ndáa ki̱ʼva náʼa̱ Biblia ña̱ ndáyáʼviní kuxini̱yó ta kuniñúʼuyó ki̱vi̱ Ndióxi̱?
14 Biblia ku̱a̱ʼání yichi̱ sánáʼa̱ña miíyó nda̱chun ndáyáʼviní kuniñúʼuyó ta kuxini̱yó ki̱vi̱ Jehová. Ta̱ salmista ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱: “Ndasakáʼnundó ki̱vi̱ Jehová” (Sal. 135:1). Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ discípulora tá káʼa̱nna xíʼin Jehová ná ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Ná nduyi̱i̱ ki̱vi̱ún”. Tá ke̱ʼé ta̱ Jesús oración nu̱ú yivára ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ún xíʼinna” (Mat. 6:9; Juan 17:26). Saátu ta̱ apóstol Pablo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ profeta Joel ta ka̱ʼyira ña̱yóʼo: “Ndiʼi na̱ xíniñúʼu ki̱vi̱ Jehová ña̱ káʼa̱nna xíʼinra ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinna, ka̱kuna” (Rom. 10:13). ¿Ndáa ki̱ʼva keʼé na̱ yiví ña̱ káʼa̱n versículo yóʼo tá kǒo ki̱vi̱ Ndióxi̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ kúúmiína?
15. ¿Ndáaña va̱ʼa ndákiʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíyó Traducción del Nuevo Mundo?
15 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání na̱ testigo Jehová kúúmiína Biblia tu̱ʼun ña̱ káʼa̱n miína, ta ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼinna ña̱ kunda̱a̱-inina ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ va̱ʼa ku̱ʼvi̱-inina kuninara, kándíxanara ta ndásakáʼnuna ki̱vi̱ra (Prov. 18:10; Is. 56:6).
16. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ña̱ xa̱a̱yó kuxini̱yó Jehová? (Juan 17:3).
16 Biblia káʼa̱nña ña̱ si̱lóʼo tiempo kúma̱ní ña̱ koo iin guerra nu̱ú kanitáʼan “na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo” xíʼin Jehová (Apoc. 16:14). Jehová kundaara na̱ xíni̱ miíra xíʼin na̱ íxato̱ʼó miíra (Sal. 9:10; kaʼvi Juan 17:3). Ta na̱ kǒo xíín kandíxa ña̱ kúúra yivána xíʼin Ndióxi̱na, xa̱a̱na nduuna contrara. Jehová káchira: “Ndasakáʼnui̱ miíi̱, ndasayi̱íi̱ miíi̱ ta taxii̱ ná kunda̱a̱-ini ku̱a̱ʼání na̱ ñuu xa̱ʼíi̱; tasaá kunda̱a̱-inina ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová” (Ezeq. 38:23). Miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová kúsi̱íníva-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó migora ta su̱ví ña̱ kúúyó contrara (Mal. 3:16).
17. ¿Ndáa chiñu ndáyáʼviní kúúmiíyó?
17 Kúsi̱íní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ chíndeétáʼanyó xíʼin Jehová ña̱ xi̱nu profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Zacarías 8:23. Su̱ví nda̱saa xíʼin na̱ hermano inkáchi kéʼéyó ña̱yóʼo chi saátu káchíñuyó xíʼin na̱ ángel na̱ ta̱xi Jehová chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa natúʼunyó xíʼin na̱ yiví iníísaá nu̱ú ñuʼú. Ku̱a̱ʼání ña̱ʼa táxi Jehová ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví ni kúúna ñuu náʼnu á ñuu válí, ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nna á nda̱a̱ ndáaka tribu kúúna. Ña̱kán ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ kuniñúʼuyó ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví ña̱ kuyatinna nu̱ú Jehová ta kunda̱a̱-inina ña̱ va̱ása ndáka̱xinra na̱ yiví, va̱ʼaní-inira ta kúee-inira. Kúsi̱íní-iniyó kéʼéyó chiñu yóʼo ta ndakundeéyó keʼéyóña nda̱a̱ ná kunda̱a̱-ini na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo xa̱ʼa̱ña (Luc. 11:2).
YAA 57 Nátúʼunyó xíʼin ndiʼi na̱ yiví
a Ña̱ nu̱ú Biblia ña̱ Escrituras Hebreas ña̱ sa̱ndáya̱ʼana inka tu̱ʼun ni̱xi̱nuña tá ku̱i̱ya̱ 150 t.x. Tu̱ʼun griego sa̱ndáya̱ʼanaña ta Septuaginta káʼa̱nna xíʼinña.
b Tá ku̱i̱ya̱ 2008 ta̱ papa Benedicto XVI ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ “va̱ása kívi kuniñúʼuna ki̱vi̱ Ndióxi̱” tá xítana, tá kéʼéna oración á tá kéʼéna inkaka chiñu ti̱xin veʼe-ñu̱ʼu. Koto ña̱ káʼa̱n La Atalaya 1 tí octubre 1997, página 16 nda̱a̱ 18, párrafo 4 nda̱a̱ 8.