Libertà Vera—Minn Liema Sors?
“Ma jappartjernix lill-bniedem li miexi saħansitra li jidderieġi l-pass tiegħu. Ikkorreġini, o Jehovah.”—ĠEREMIJA 10:23, 24.
1, 2. Il-biċċa l-kbira min-nies kif iħarsu lejn il-libertà, imma x’iżjed irid jiġi kkunsidrat?
BLA dubju int tapprezza l-libertà vera. Int tixtieq tkun liberu li tesprimi l-ideat tiegħek, liberu li tiddeċiedi fejn u kif tgħix. Int tixtieq tagħżel ix-xogħol li tagħmel, tagħżel l-ikel, il-mużika, il-ħbieb tiegħek. Int għandek preferenzi f’ħafna affarijiet, kbar u żgħar. L-ebda persuna normali ma tixtieq tiġi mjassra taħt xi mexxejja dittatorjali, bi ftit jew xejn għażla ħielsa.
2 Madankollu, ma tixtieqx int ukoll dinja fejn oħrajn flimkien miegħek jibbenefikaw mil-libertà vera? Ma tixtieqx int dinja fejn il-libertà tkun protetta biex il-ħajja taʼ kull bniedem ikollha l-akbar espressjoni possibbli? U kieku kien possibbli, ma tixtieqx int ukoll dinja ħielsa mill-biżaʼ, mill-kriminalità, mill-ġuħ, mill-faqar, mit-tinġis, mill-mard, u mill-gwerra? Ċertament li libertajiet bħal dawn huma mixtiqin ferm.
3. Ahna għala ngħożżu l-libertà?
3 Aħna l-bnedmin għala nħossuha tant qawwija x-xewqa għal-libertà? Il-Bibbja tistqarr: “Fejn qiegħed l-ispirtu taʼ Jehovah, hemm il-libertà.” (2 Korintin 3:17) Mela Jehovah huwa dak Alla tal-libertà. U ladarba hu ħalaqna fix-‘xbiha u xebh’ tiegħu, hu żejjinna b’rieda ħielsa sabiex inkunu nistgħu napprezzaw il-libertà u nibbenefikaw minnha.—Ġenesi 1:26.
Il-Libertà Abbużata
4, 5. Il-libertà kif ġiet abbużata matul l-istorja tad-dinja?
4 Matul l-istorja miljuni taʼ nies ġew imjassrin, ittorturati, jew maqtulin għaliex oħrajn użaw ħażin ir-rieda ħielsa. Il-Bibbja tirrakkonta li xi 3,600 sena ilu, “l-Egiżzjani ġiegħlu lil ulied Iżrael ikunu rsiera taħt tiranija. U baqgħu jagħmlulhom ħajjithom kiefra b’jasar iebes.” (Eżodu 1:13, 14) The Encyclopedia Americana tgħid li fir-rabaʼ seklu Q.E.K., irsiera f’Ateni u żewġt ibliet Griegi oħrajn għaddew fin-numru lill-popolazzjoni ħielsa b’madwar 4 għal 1. Dan is-sors igħid ukoll: “F’Ruma l-irsir oriġinalment ma kellu ebda drittijiet. Hu setaʼ jingħata l-mewt għall-inqas offiża.” Compton’s Encyclopedia tinnota: “F’Ruma x-xogħol tal-irsiera kien il-pedament tal-istat.... Fil-għelieqi l-irsiera taʼ spiss kienu jaħdmu marbutin bil-ktajjen. Bil-lejl kienu jiġu marbutin flimkien u magħluqin f’ħabsijiet kbar, li kienu nofshom mirdumin taħt l-art.” Ladarba ħafna rsiera kienu darba nies ħelsin, immaġina l-imrar taʼ dawk il-ħajjiet imfarrkin!
5 Għal sekli sħaħ, il-Kristjaneżmu ħa sehem fi traffikar oppressiv taʼ rsiera. Tgħid The World Book Encyclopedia: “Mis-snin 1,500 sal-1,800, l-Ewropej imbarkaw madwar 10 miljun irsir iswed mill-Afrika lejn in-Naħa tal-Punent.” F’dan is-seklu 20, miljuni taʼ nies maqbudin ġew maqtulin bix-xogħol jew maqtulin f’kampijiet taʼ konċentrament min-Nażi bħala kwistjoni taʼ politka tal-gvern. Il-vittmi kienu jinkludu ħafna mix-Xhieda taʼ Jehovah li ntefgħu l-ħabs għaliex ma ridux jappoġġjaw lir-reġim qattiel Nażista.
Jasar għal Reliġjon Falza
6. Ir-reliġjon falza kif jassret lin-nies f’Kangħan tal-qedem?
6 Jeżisti wkoll jasar li jirriżulta minn prattikar taʼ reliġjon falza. Per eżempju, f’Kangħan tal-qedem, it-tfal kienu jiġu ssagrifikati lil Molek. Jintqal li ħuġġiega kienet taqbad ġewwa xbiha kbira taʼ dan l-alla falz. Tfal ħajjin kienu jintefgħu fid-dirgħajn miftuħin tax-xbiha, billi jaqgħu minnhom għal ġon-nar taʼ taħt. Saħansitra xi Iżraeliti kienu jipprattikaw din il-qima falza. Alla jgħid li huma ġagħlu ‘lil uliedhom subien u lil uliedhom bniet igħaddu minn ġon-nar lil Molek, xi ħaġa li Hu ma kkmandahomx, lanqas ma daħal f’Qalbu li jagħmel din il-ħaġa moqżieża.’ (Ġeremija 32:35) X’benefiċċju ġab Molek lill-adoraturi tiegħu? Fejn huma dawk il-ġnus Kangħaniti u l-qima taʼ Molek illum? Huma lkoll sparixxew. Dik kienet qima falza, qima bbażata mhux fuq veritajiet imma fuq gideb.—Isaija 60:12.
7. Liema prattika orribbli kienet parti mir-reliġjon tal-Azteki?
7 Sekli ilu fl-Amerka Ċentrali, l-Azteki kienu mjassrin għar-reliġjon falza. Kien hemm allat persunali, qawwiet tan-natura kienu meqjumin bħala allat, diversi ħidmiet fil-ħajja taʼ kuljum kull waħda kellha l-alla għaliha, il-pjanti kellhom l-allat tagħhom, saħansitra s-suwiċidji kellhom alla. Il-ktieb The Ancient Sun Kingdoms of the Americas jirrakkonta: “Il-gvern tal-Messiku Azteku kien organizzat minn fuq s’isfel biex ikun jistaʼ jsostni, u b’hekk jikkuntenta, lill-qawwiet li ma jidhrux bi kwantità taʼ qlub umani daqs kemm kien possibbli li jagħtuhom. Id-demm kien ix-xarba tal-allat. Biex jinkisbu vittmi prigunieri addattati bħala sagrifiċċju għall-allat, kien hemm gwerer zgħar bla tmiem.” Meta tempju kbir bħal piramida ġie ddedikat fl-1486, eluf taʼ vittmi “ġew imqegħdin f’ringieli jistennew li jiġu mitfugħin f’pożizzjoni li tixbah lil ajkla fuq il-ġebla tas-sagrifiċċju. Qlubhom ġew maqtugħin u miżmumin għal żmien qasir quddiem ix-xemx” biex jikkuntentaw lill-alla tax-xemx. The World Book Encyclopedia tgħid: “L-adoraturi xi drabi kielu partijiet mill-ġisem tal-vittma.” Madankollu, dawk il-prattiċi ma salvawx lill-Imperu tal-Azteki jew lir-reliġjon falza tiegħu.
8. Gwida f’mużew x’kellu x’igħid dwar qtil modern bil-wisq akbar minn dak li seħħ fost l-Azteki?
8 Xi viżitaturi darba kienu qegħdin iduru mużew fejn vetrina kienet turi qassisin Azteki qegħdin jaqilgħu qalb taʼ wieħed żagħżugħ. Meta l-gwida spjega xi tfisser l-istampa, stagħġiba ħarġet minn xi wħud mill-grupp. Il-gwida mbagħad qal: “Qed nara li ma togħġobkomx id-drawwa tal-Azteki li jissagrifikaw irġiel żgħażagħ lil allat pagani. Madankollu, f’dan is-seklu 20, miljuni taʼ rġiel żgħażagħ ġew issagrifikati lill-alla tal-gwerra. Huwa dan aħjar?” Huwa fatt li fil-gwerra l-mexxejja reliġjużi tal-ġnus kollha jitolbu għar-rebħa u jbierku l-armati avolja nies tal-istess reliġjon ikunu taʼ spiss fuq naħat opposti joqtlu lil xulxin.—1 Ġwann 3:10-12; 4:8, 20, 21; 5:3.
9. Liema prattika teqred iktar ħajjiet żgħażagħ minn kwalunkwe oħra fl-istorja?
9 L-issagrifikar taż-żgħar lil Molek, lill-allat Azteki, jew lill-gwerra qed jiġi ssuperat mill-qtil taʼ trabi mhux imweldin b’aborti, xi 40 jew 50 miljun kull sena mad-dinja kollha. Il-għadd li ġew abortati fl-aħhar tliet snin biss huwa akbar mill-mitt miljun ruħ li nqatlu fil-gwerar kollha taʼ dan is-seklu. Kull sena, jiġu abortati trabi f’għadd ferm akbar min-nies kollha maqtulin fit-12-il sena taʼ ħakma Nażista. Fis-snin riċenti ġew abortati trabi bl-eluf taʼ drabi iżjed minn dawk kollha ssagrifikati lil Molek jew lill-allat tal-Azteki. Madankollu ħafna ( jekk mħux il-biċċa l-kbira) taʼ dawk li jkollhom abort, jew dawk li jagħmluhom, jipprofessaw xi reliġjon.
10. Liema hu mod iehor li bih in-nies huma mjassrin għar-reliġjon falza?
10 Ir-reliġjon falza tjassar lin-nies b’modi oħrajn ukoll. Per eżempju, ħafna nies jemmnu li l-mejin huma hajjin fid-dinja tal-ispiriti. Riżultat wieħed taʼ dan it-twemmin falz hu l-biżaʼ minn u l-qima tal-antenati mejtin biex mingħalihom jiksbu benefiċċji mingħandhom. Dan ijassar lin-nies taħt saħħara, medji tal-ispiriti, u membri tal-kleru li jiġu kkonsultati biex mingħalihom igħinu lil-mejtin. Xierqa li ssir il-mistoqsija, Hemm xi ħruġ minn jasar bħal dan?—Dewteronomju 18:10-12; Ekkleżjasti 9:5, 10.