Ħarsa Lejn id-​Dinja

Skart Mibdul f’Deheb

Kumpanija fl-​industrija tal-​minjieri ġewwa l-​Ġappun sabet metodu faċli li jrendi iktar qligħ biex tikseb metalli prezzjużi. Minflok ma tqattaʼ ħafna ħin u tonfoq ħafna flus biex tfittex il-​minerali, kumpanija fil-​Prefettura taʼ Akita għat-​tidwib u l-​irfinar qed iddewweb biċċiet mit-​telefons ċellulari u kompjuters mormijin biex tieħu minnhom il-​metalli prezzjużi, tirrapporta l-​gazzetta IHT Asahi Shimbun taʼ Tokjo. Skond il-​president tal-​kumpanija, “tunnellata taʼ telefons ċellulari—mingħajr il-​batteriji—jistgħu jipproduċu diversi mijiet taʼ grammi taʼ deheb.” Meta tqabbilhom mal-​metodi tradizzjonali li jintużaw fix-​xogħol tal-​minjieri, ir-​riżultat li joħroġ minn kull tunnellata f’din il-​“minjiera metropolitana” jistaʼ jkun madwar għaxar darbiet iktar minn dak li joħroġ mill-​minerali. Iktar minn hekk, ma kienx hemm bżonn li l-​kumpanija toħroġ iktar flus biex tibdel l-​apparat li jipproċessa l-​materjal, għax ma tantx hemm differenza bejn li tieħu d-​deheb mit-​telefons ċellulari u li tieħu l-​metalli mill-​minerali.

Iljami taʼ l-​Għassa

Sabiex jgħassu n-​nagħaġ tagħhom, il-​ħaddiema fl-​għelieqi kbar taʼ l-​Amerika taʼ Fuq qed jużaw l-​iljami. Skond The Globe and Mail tal-​Kanada, l-​iljami “jħossu li hemm ħafna affarijiet li jixxiebhu bejnhom u bejn l-​annimali li magħhom iqattgħu l-​ħin.” Huma jgħassu l-​merħla tagħhom b’mod aggressiv billi jagħtu twissija, jiġbru n-​nagħaġ flimkien, ikeċċu lil min jaqbad u jidħol, u jagħtu b’saqajhom taʼ quddiem jew taʼ wara lill-​predaturi. Saħansitra xi bdiewa jippreferu l-​iljami mill-​klieb taʼ l-​għassa għax huma relattivament irħas biex tixtrihom. Iktar minn hekk, tgħid il-​gazzetta, “peress li l-​iljami jirgħu u jorqdu man-​nagħaġ, m’hemmx bżonn iżjed spejjeż biex jieħdu ħsiebhom—u jistgħu jdumu ħajjin ħafna iżjed minn xi razez popolari tal-​klieb taʼ l-​għassa.” Bidwi Kanadiż li għandu n-​nagħaġ u li juża l-​iljami ddeskriva l-​vantaġġi b’dan il-​mod: “Ma jiswewlekx ħafna flus,” u “ma jinbħux.”

Sustanza Naturali Rifreskanti

Tim taʼ riċerkaturi fil-​Ġermanja skoprew kimika naturali li hija 35 darba iktar rifreskanti mill-​mentol, imma m’għandhiex it-​togħma taʼ menta. Il-​kimika, li tinsab b’mod naturali fil-​birra u l-​whisky, ġiet skoperta fiċ-​Ċentru Ġermaniż taʼ Riċerka għall-​Kimika taʼ l-​Ikel f’Garching, Munich. Ir-​rivista New Scientist tikkwota lil Thomas Hofmann, id-​direttur tat-​tim tar-​riċerka, bħala li qal: “Tistaʼ tagħti togħma kiesħa u rifreskanti ħafna lil diversi prodotti, inkluż il-​birra, l-​ilma tal-​flixkun, ix-​xarbiet taċ-​ċitru, iċ-​ċikkulata u l-​pasti.” U peress li din is-​sustanza tinħass friska fuq il-​ġilda f’doża taʼ 250 darba inqas mill-​menta, hi tistaʼ żżid il-​friskezza lill-​kosmetiċi jew kremi tal-​ġilda.

Id-​Demel u l-​Mikrobi b’Saħħithom Ħafna

“L-​għelieqi madwar l-​Ewropa huma mniġġsin b’livelli perikolużi taʼ antibijotiċi mogħtijin lill-​annimali taʼ l-​irziezet,” tirrapporta r-​rivista New Scientist. Kull sena, iktar minn 10,000 tunnellata taʼ antibijotiċi jingħataw lill-​annimali taʼ l-​irziezet fl-​Unjoni Ewropea u fl-​Istati Uniti biex jikbru iktar malajr u ma jimirdux. “Iżda f’riċerka reċenti nstab li hemm konnessjoni diretta bejn iż-​żjieda fl-​użu taʼ dawn id-​drogi fl-​irziezet u l-​fatt li mikrobi li jifilħu l-​antibijotiċi issa bdew jinfettaw lin-​nies,” tgħid ir-​rivista. “Id-​drogi, li jinsabu fid-​demel li jintefaʼ fl-​għelieqi bħala fertilizzant, għandhom mnejn jidħlu fl-​ikel u l-​ilma tagħna . . . , [u] iniġġsu l-​prodotti tar-​rabaʼ li mbagħad jittieklu,” tgħid in-​New Scientist.

Nanniet għall-​“Adozzjoni”

Xi familji fi Spanja ddeċidew li “jadottaw” 66 persuna anzjana li m’għandhomx qraba, tirrapporta l-​gazzetta Spanjola El País. “L-​għan taʼ dan il-​programm . . . huwa li joffri alternattiva lil dawk li ma jistgħux jgħixu iktar waħedhom minflok ma jmorru f’dar taʼ l-​anzjani,” tgħid il-​gazzetta. Fost dawk li applikaw biex jieħdu lill-​anzjani magħhom huma koppji miżżewġin taʼ xi 50 sena li jridu jqattgħu ħajjithom maʼ persuna anzjana. Familji oħra bit-​tfal żgħar jgħidu li jixtiequ jkollhom nannu jew nanna d-​dar. Għalkemm il-​familji li jadottaw ix-​xjuħ jieħdu sussidju, “m’humiex il-​flus li tassew iqanqluhom jagħmlu dan,” tispjega d-​direttriċi ġenerali tal-​programm, Marisa Muñoz-Caballero. “Kieku kien hekk, malajr jixbgħu għax hija biċċa xogħol iebsa li tieħu ħsieb l-​anzjani.”

Vjolenza Domestika fl-​Ewropa

“Waħda minn kull ħames nisa Ewropej tesperjenza vjolenza mis-​sieħeb tagħha xi darba f’ħajjitha,” qalet Anna Diamantopoulou, il-​kummissarju Ewropew responsabbli għall-​impjiegi u l-​affarijiet soċjali. Fil-​Konferenza Ministerjali fuq il-​Vjolenza Kontra n-​Nisa li saret fi Spanja fil-​bidu taʼ din is-​sena, Diamantopoulou nnotat: “Mad-​dinja kollha n-​nisa bejn il-​15 u l-​44 sena għandhom iktar ċans li jiġu mmankati jew imutu b’riżultat taʼ vjolenza mill-​irġiel milli bil-​kanċer, bil-​malarja, bl-​inċidenti tat-​traffiku jew bil-​gwerra kollha f’daqqa.” Fir-​Renju Unit, “kull 3 ijiem tmut mara bħala riżultat taʼ vjolenza domestika,” filwaqt li “fl-​Irlanda, iktar minn nofs in-​nisa li jisfaw maqtula jinqatlu mis-​sieħeb jew mir-​raġel tagħhom.” U fl-​Awstrija, tirrapporta l-​gazzetta Franċiża Le Monde, “nofs il-​każi kollha taʼ divorzju huma bbażati fuq ilmenti taʼ nisa miżżewġin li jiġu trattati ħażin minn żwieġhom.”

Kif Jiġi Evitat li t-​Tfal Jegħrqu

F’26 mill-​iktar pajjiżi għonja tad-​dinja, it-​tieni l-​akbar raġuni għala t-​tfal sa l-​età t’14-il sena jmutu hi għax jegħrqu, jirrapporta l-​BMJ (dak li qabel kien il-​British Medical Journal ). Skond il-​ġurnal, “it-​trabi l-​iktar li jistgħu jegħrqu huwa fid-​dar (ġeneralment f’xi banju); it-​trabi li jkunu għadhom kif telqu jimxu jistgħu jegħrqu l-​iktar f’postijiet qrib id-​dar fejn ikun hemm l-​ilma bħal f’xi pixxina jew vaska; u t-​tfal ftit akbar f’ilmijiet naturali bħalma huma għadajjar u xmajjar.” Biex jiġu evitati dawn l-​inċidenti l-​esperti jirrikkmandaw dan li ġej: Żomm għajnejk il-​ħin kollu fuq trabi li jkunu fil-​banju jew viċin xi post bl-​ilma; jekk għandek xi vaska jew pixxina dawwarha b’xi tip taʼ lqugħ biex b’hekk taqtagħha mill-​bqija tad-​dar; tħallix it-​tfal jgħumu waħedhom jew f’postijiet imwarrbin; ħu taħriġ biex tkun taf kif iġġib lil xi ħadd li jkun kważi għereq lura f’sensih.

Pubertà minn Età Żgħira

“Il-​pubertà qed tibda minn età dejjem iżgħar,” tirrapporta l-​gazzetta Ġermaniża Berliner Zeitung. M’għadhiex xi ħaġa rari li t-​tfulija tispiċċa, għallinqas bijoloġikament, meta t-​tfal ikunu bejn l-​età taʼ 10 u 12-il sena jew anki iżgħar. Riċerkaturi madwar id-​dinja kollha osservaw din it-​tendenza imma m’humiex ċerti mir-​raġunijiet. Bħala possibbiltajiet isemmu t-​titjib fin-​nutriment u l-​fatt li l-​mard infettiv naqas. Oħrajn jagħtu t-​tort lil sustanzi velenużi fl-​ambjent, speċjalment dawk li jixbhu lill-​effetti taʼ l-​ormon tan-​nisa, l-​estroġenu. Hi x’inhi r-​raġuni, il-​maturità sesswali minn kmieni tistaʼ twassal għal attività sesswali minn età żgħira. “Taʼ spiss, minn meta jilagħbu fir-​ramel sakemm ikollhom l-​ewwel esperjenza sesswali tagħhom jgħaddu biss ftit snin,” tgħid il-​gazzetta.

Ir-​Rabja Tistaʼ Toqtlok

“Nies li jitlgħalhom malajr għandhom iktar ċans li tagħtihom xi puplesija,” tinnota l-​gazzetta Spanjola Diario Médico. It-​tobba ilhom ħafna jassoċjaw l-​imġiba aggressiva maʼ riskju akbar taʼ mard tal-​qalb. Riċerka reċenti wriet li mġiba bħal din iżżid ukoll ir-​riskju taʼ puplesija. Fi stħarriġ taʼ 14,000 adult, ir-​riskju taʼ puplesija kien tliet darbiet akbar għal nies taħt is-​60 sena li jitlgħalhom malajr. Għala? Milli jidher ir-​rabja tistaʼ tikkaġuna “żjieda kbira” fil-​pressjoni tad-​demm, fid-​djuq tal-​vini, u fis-​sustanzi li jgħaqqdu d-​demm, u dawn “maż-​żmien jistgħu jeffettwaw iċ-​ċirkulazzjoni tad-​demm fil-​moħħ,” jgħid ir-​rapport.