വാച്ച്ടവര്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ ലൈബ്രറി
വാച്ച്ടവര്‍
ഓണ്‍ലൈന്‍ ലൈബ്രറി
മലയാളം
  • ബൈബിൾ
  • പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ
  • യോഗങ്ങൾ
  • g99 4/22 പേ. 20-25
  • സൈബീരിയയിൽ പ്രവാസത്തിൽ!

ഇപ്പോൾ തിരഞ്ഞതിന് ഒരു വീഡിയോയും ലഭ്യമല്ല

ക്ഷമിക്കണം, വീഡിയോ ലോഡ് ചെയ്യുന്നതിൽ ഒരു പിശകുണ്ടായി.

  • സൈബീരിയയിൽ പ്രവാസത്തിൽ!
  • ഉണരുക!—1999
  • ഉപതലക്കെട്ടുകള്‍
  • സമാനമായ വിവരം
  • നാടു​ക​ട​ത്ത​പ്പെ​ടു​ന്നു
  • പ്രവാ​സ​കാ​ലത്തെ ജോലി​കൾ
  • ഞങ്ങളുടെ ആത്മീയ ജീവിതം
  • മാറിയ സാഹച​ര്യ​ങ്ങൾക്കു മധ്യേ​യും സഹിച്ചു നിൽക്കു​ന്നു
  • എന്റെ ആത്മീയ വളർച്ച
  • വേല അഭിവൃ​ദ്ധി പ്രാപിച്ച വിധം
  • മഹത്തായ വികസ​ന​ത്തിൽ പുളകം കൊള്ളു​ന്നു
  • വിശ്വസ്‌തത പാലിക്കാനുള്ള എന്റെ തീരുമാനം
    ഉണരുക!—2000
  • കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്‌ നിരോധനത്തിൻ കീഴിൽ 40-ലേറെ വർഷങ്ങൾ
    വീക്ഷാഗോപുരം—1999
  • “പരിശോധനകളിന്മധ്യേ വിശ്വസ്‌തർ”
    2005 വീക്ഷാഗോപുരം
  • ഏകാധിപത്യ മർദക ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ വിശ്വസ്‌തതയോടെ
    ഉണരുക!—2000
കൂടുതൽ കാണുക
ഉണരുക!—1999
g99 4/22 പേ. 20-25

സൈബീ​രി​യ​യിൽ പ്രവാ​സ​ത്തിൽ!

വസിയില്ലിയയ്‌ കല്‌യിൻ പറഞ്ഞ പ്രകാരം

പീരങ്കികളുടെ കാതട​പ്പി​ക്കുന്ന സ്‌ഫോ​ട​ന​ങ്ങൾക്കു മധ്യേ​യും ശാന്തനാ​യി ഇരുന്നു ബൈബിൾ വായി​ക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ. അങ്ങനെ ഒരു വ്യക്തിയെ കണ്ടുമു​ട്ടി​യാൽ, ഇത്ര ശാന്തനാ​യി ഇരിക്കാൻ അദ്ദേഹ​ത്തി​നു കഴിയു​ന്നത്‌ എങ്ങനെ എന്ന്‌ അറിയാൻ നിങ്ങൾക്കു താത്‌പ​ര്യ​മു​ണ്ടാ​കി​ല്ലേ? അമ്പത്താറു വർഷം മുമ്പ്‌ എന്റെ പിതാവ്‌ അത്തര​മൊ​രു രംഗത്തി​നു സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.

ആയിര​ത്തി​ത്തൊ​ള്ളാ​യി​ര​ത്തി​നാൽപ്പത്തി​രണ്ട്‌ ജൂലൈ. രണ്ടാം ലോക​മ​ഹാ​യു​ദ്ധം കൊടു​മ്പി​രി​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കുന്ന സമയം. എന്റെ പിതാ​വി​ന്റെ ഗ്രാമ​മായ യൂ​ക്രെ​യി​നി​ലെ വിൽഷാ​നി​റ്റ്‌സാ​യി​ലൂ​ടെ ജർമൻ സേനയു​ടെ മുന്നണി​പ്പോ​രാ​ളി​കൾ കടന്നു പോകവെ, പിതാവ്‌ അവിടെ ഉണ്ടായി​രുന്ന വൃദ്ധമ​ന്ദി​ര​ത്തിൽ അൽപ്പസ​മ​യ​ത്തേക്കു കയറി നിന്നു. ചുറ്റു​പാ​ടു​മെ​ല്ലാം പീരങ്കി​കൾ പൊട്ടി​ത്തെ​റി​ക്കു​ക​യാണ്‌. അപ്പോൾ അതാ, അവിടെ ഒരു മനുഷ്യൻ അടുപ്പി​ന്റെ അടുത്തി​രു​ന്നു കുറച്ചു ചോള​വും ചൂടാ​ക്കി​ക്കൊണ്ട്‌ ബൈബിൾ വായി​ക്കു​ന്നു.

ആ സംഭവം നടന്ന്‌ അഞ്ചു വർഷത്തി​നു ശേഷമാ​ണു ഞാൻ ജനിച്ചത്‌. അന്നു സോവി​യറ്റ്‌ യൂണി​യന്റെ ഭാഗമാ​യി​രുന്ന, പശ്ചിമ യൂ​ക്രെ​യി​നി​ലെ ഇവാനൊ ഫ്രാൻകോ​ഫ്‌സ്‌ക്‌ എന്ന മനോഹര നഗരത്തിൽനി​ന്നു വളരെ അകലെ​യാ​യി​രു​ന്നില്ല എന്റെ ജന്മസ്ഥലം. യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളി​ലൊ​രു​വ​നാ​യി​രുന്ന ആ വ്യക്തി​യു​മാ​യുള്ള അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ സ്‌മര​ണീയ കൂടി​ക്കാ​ഴ്‌ചയെ കുറി​ച്ചും അതു​പോ​ലെ, യുദ്ധവർഷ​ങ്ങ​ളിൽ നടമാ​ടി​യി​രുന്ന കൊടും ക്രൂര​ത​കളെ കുറി​ച്ചും പിതാവ്‌ പിന്നീട്‌ എനിക്കു പറഞ്ഞു തന്നു. ചുറ്റും സംഭവി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രുന്ന കാര്യങ്ങൾ ആളുക​ളു​ടെ മനസ്സു​മ​ടു​പ്പി​ച്ചി​രു​ന്നു. അവരുടെ മുഖങ്ങ​ളി​ലെ​ല്ലാം വ്യക്തമാ​യും സംഭ്രാ​ന്തി നിഴലി​ച്ചി​രു​ന്നു. അനേക​രു​ടെ​യും മനസ്സിൽ ഈ ചോദ്യ​ങ്ങൾ ഉയർന്നു വന്നു, ‘ഇത്ര മാത്രം അനീതി എന്തു​കൊണ്ട്‌? നിഷ്‌ക​ള​ങ്ക​രായ ആയിര​ക്ക​ണ​ക്കിന്‌ ആളുകൾ മരിക്കു​ന്നത്‌ എന്തു​കൊണ്ട്‌? ദൈവം ഇത്‌ അനുവ​ദി​ക്കു​ന്നത്‌ എന്തു​കൊണ്ട്‌? എന്തു​കൊണ്ട്‌? എന്തു​കൊണ്ട്‌? എന്തു​കൊണ്ട്‌?’

എന്റെ പിതാവ്‌ ആ വൃദ്ധനു​മാ​യി ഇത്തരം ചോദ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ ഒരു നീണ്ട, തുറന്ന ചർച്ചയിൽ ഏർപ്പെട്ടു. തന്റെ ബൈബി​ളിൽ നിന്ന്‌ ഒന്നിനു പുറകെ ഒന്നായി വാക്യങ്ങൾ കാണിച്ചു കൊണ്ട്‌ ദീർഘ​കാ​ല​മാ​യി പിതാ​വി​നെ കുഴക്കി​യി​രുന്ന ചോദ്യ​ങ്ങൾക്കെ​ല്ലാം ആ വൃദ്ധൻ മറുപടി നൽകി. തന്റെ നിയമിത സമയത്ത്‌ എല്ലാ യുദ്ധങ്ങൾക്കും അറുതി വരുത്താൻ ദൈവം ഉദ്ദേശി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നും ഈ ഭൂമി ഒരു മനോഹര പറുദീസ ആയിത്തീ​രു​മെ​ന്നും അദ്ദേഹം വിശദീ​ക​രി​ച്ചു.—സങ്കീർത്തനം 46:9; യെശയ്യാ​വു 2:4; വെളി​പ്പാ​ടു 21:3-5.

ഉത്സാഹ​ഭ​രി​ത​നാ​യി ഓടി വീട്ടി​ലെ​ത്തിയ പിതാവ്‌ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ആർക്കെ​ങ്കി​ലും ഇതു വിശ്വ​സി​ക്കാൻ കഴിയു​മോ? യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​മാ​യി നടത്തിയ ഒരൊറ്റ ചർച്ച​കൊണ്ട്‌ എന്റെ കണ്ണു തുറക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു! ഞാൻ സത്യം കണ്ടെത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു!” താൻ ക്രമമാ​യി കത്തോ​ലി​ക്കാ പള്ളിയിൽ പോകു​മാ​യി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ലും തന്റെ ചോദ്യ​ങ്ങൾക്ക്‌ ഉത്തരം നൽകാൻ അവിടത്തെ പുരോ​ഹി​ത​ന്മാർക്ക്‌ ഒരിക്ക​ലും കഴിഞ്ഞി​രു​ന്നില്ല എന്നു പിതാവു പറഞ്ഞു. അതു​കൊണ്ട്‌, അദ്ദേഹം ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ ആരംഭി​ച്ചു, എന്റെ അമ്മയും കൂടെ ചേർന്നു. അവർ തങ്ങളുടെ മൂന്നു കുട്ടി​ക​ളെ​യും—അപ്പോൾ രണ്ടു വയസ്സു മാത്ര​മു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന എന്റെ സഹോ​ദ​രി​യെ​യും ഏഴും പതി​നൊ​ന്നും വീതം വയസ്സു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന എന്റെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രെ​യും—പഠിപ്പി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. ഏറെ താമസി​യാ​തെ, ഒരു ബോംബ്‌ അവരുടെ വീടിനു സാരമായ കേടു​പാ​ടു​കൾ വരുത്തി​യ​തി​നാൽ ഒരൊറ്റ മുറി മാത്ര​മാണ്‌ അവർക്കു താമസി​ക്കാ​നാ​യി അവശേ​ഷി​ച്ചത്‌.

ആറു സഹോ​ദ​രി​മാ​രും ഒരു സഹോ​ദ​ര​നും അടങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ കുടും​ബ​ത്തി​ലെ അംഗമാ​യി​രു​ന്നു അമ്മ. അമ്മയുടെ പിതാ​വാ​കട്ടെ ആ കരയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നരിൽ ഒരുവ​നും. തന്റെ പ്രമാ​ണി​ത്ത​വും സമൂഹ​ത്തി​ലെ നിലയും​വി​ല​യും ഒക്കെ അദ്ദേഹം വളരെ വില​യേ​റി​യ​താ​യി കരുതി​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌, ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബം പുതു​താ​യി സ്വീക​രിച്ച വിശ്വാ​സത്തെ ആദ്യ​മൊ​ക്കെ ബന്ധുക്കൾ എതിർത്തു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും, കാല​ക്ര​മ​ത്തിൽ ഞങ്ങളെ എതിർത്തി​രു​ന്ന​വ​രിൽ അനേക​രും പ്രതി​മ​ക​ളു​ടെ ഉപയോ​ഗം പോലുള്ള തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​പ​ര​മ​ല്ലാത്ത മതാചാ​രങ്ങൾ പിമ്പിൽ വിട്ടു​ക​ള​ഞ്ഞി​ട്ടു സത്യാ​രാ​ധ​ന​യിൽ എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളോ​ടൊ​പ്പം ചേർന്നു.

പുരോ​ഹി​ത​ന്മാർ സാക്ഷി​കൾക്ക്‌ എതിരെ ആളുകളെ പരസ്യ​മാ​യി ഇളക്കി​വി​ടു​മാ​യി​രു​ന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി, സ്ഥലവാ​സി​കൾ ഞങ്ങളുടെ വീടിന്റെ ജനലുകൾ തകർക്കു​ക​യും എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്കളെ ഭീഷണി​പ്പെ​ടു​ത്തു​ക​യും ചെയ്യു​മാ​യി​രു​ന്നു. ഇങ്ങനെ ഒക്കെ ആയിരു​ന്നി​ട്ടും, അവർ ബൈബിൾ പഠിക്കു​ന്ന​തിൽ തുടർന്നു. അങ്ങനെ, 1947-ൽ ഞാൻ ജനിച്ച സമയമാ​യ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും, ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബം യഹോ​വയെ ആത്മാവി​ലും സത്യത്തി​ലും ആരാധി​ച്ചി​രു​ന്നു.—യോഹ​ന്നാൻ 4:24.

നാടു​ക​ട​ത്ത​പ്പെ​ടു​ന്നു

1951 ഏപ്രിൽ 8-ന്‌ അതിരാ​വി​ലെ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ ഇന്നും എന്റെ ഓർമ​യിൽ മായാതെ തങ്ങി നിൽക്കു​ന്നു. അന്ന്‌ എനിക്കു വെറും നാലു വയസ്സാണ്‌. ഞങ്ങളെ നാടു​ക​ട​ത്തു​ന്ന​തിന്‌ ഉള്ള ഉത്തരവു​മാ​യി പട്ടാള​ക്കാർ വീട്ടിൽ എത്തി. മാത്രമല്ല, അവർ ഞങ്ങളുടെ വീടു പരി​ശോ​ധി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. വീടു വിടാൻ ഞങ്ങൾക്കു വെറും രണ്ടു മണിക്കൂർ ആണ്‌ അനുവ​ദി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടത്‌. പോകാ​നാ​യി ഞങ്ങൾ തിരക്കു​പി​ടി​ച്ചു തയ്യാറാ​കവെ, യൂണി​ഫോം ധാരി​ക​ളായ പട്ടാള​ക്കാർ ഞങ്ങളുടെ മേശയ്‌ക്ക്‌ അരികിൽ ഇരുന്നു, യന്ത്ര​ത്തോ​ക്കേ​ന്തിയ സൈനി​കർ നായ്‌ക്ക​ളെ​യും​കൊണ്ട്‌ വാതിൽപ്പ​ടി​യി​ലും നിലയു​റ​പ്പി​ച്ചു. എന്താണു സംഭവി​ക്കു​ന്നത്‌ എന്ന്‌ എനിക്കു മനസ്സി​ലാ​യില്ല. ഞാൻ വാവിട്ടു കരയാൻ തുടങ്ങി.

തങ്ങൾ മേലാൽ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​കളല്ല എന്നും ഇനി​യൊ​രി​ക്ക​ലും അവരു​മാ​യി യാതൊ​രു ബന്ധവും ഉണ്ടാകു​ക​യില്ല എന്നും പ്രസ്‌താ​വി​ക്കുന്ന ഒരു പ്രമാ​ണ​ത്തിൽ ഒപ്പിടാൻ എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളോട്‌ ആജ്ഞാപി​ച്ചു. ഒപ്പിടു​ക​യാ​ണെ​ങ്കിൽ, അവർക്കു വീടോ മാതൃ​രാ​ജ്യ​മോ ഉപേക്ഷി​ക്കേ​ണ്ട​തി​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു. പക്ഷേ പിതാവ്‌ ദൃഢമാ​യി ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാ​പി​ച്ചു: “നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ എവി​ടേക്കു കൊണ്ടു​പോ​യാ​ലും ശരി, ഞങ്ങളുടെ ദൈവ​മായ യഹോവ ഞങ്ങളുടെ കൂടെ ഉണ്ടാകു​മെന്ന്‌ എനിക്ക്‌ ഉറപ്പുണ്ട്‌.”

“നിങ്ങളു​ടെ കുടും​ബത്തെ കുറിച്ച്‌, നിങ്ങളു​ടെ കുട്ടി​കളെ കുറിച്ച്‌ ഒന്നു ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ,” ഉദ്യോ​ഗസ്ഥൻ കെഞ്ചി നോക്കി. “ഒരു സുഖവാസ കേന്ദ്ര​ത്തി​ലേക്ക്‌ ഒന്നുമല്ല നിങ്ങളെ കൊണ്ടു​പോ​കു​ന്നത്‌. സദാ മഞ്ഞുമൂ​ടി കിടക്കു​ന്ന​തും തെരു​വു​ക​ളിൽ ധ്രുവ​ക്ക​ര​ടി​കൾ വിഹരി​ക്കു​ന്ന​തു​മായ വിദൂര ഉത്തരദി​ക്കി​ലേ​ക്കാ​ണു നിങ്ങൾക്കു പോ​കേ​ണ്ടത്‌.”

അന്നൊക്കെ, “സൈബീ​രിയ” എന്ന വാക്കു തന്നെ നിഗൂഢത നിറഞ്ഞ​തും ഭീതി​യു​ള​വാ​ക്കു​ന്ന​തു​മായ ഒന്നായി​രു​ന്നു. എന്നിട്ടും, അറിയാ​ത്ത​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള ഭയത്തെ​ക്കാൾ യഹോ​വ​യി​ലുള്ള വിശ്വാ​സ​വും അവനോ​ടുള്ള തീവ്ര​മായ സ്‌നേ​ഹ​വും ആണു കൂടുതൽ ശക്തം എന്നു തെളിഞ്ഞു. ഞങ്ങളുടെ വസ്‌തു​വ​ക​ക​ളെ​ല്ലാം ഒരു ചരക്കു​വ​ണ്ടി​യിൽ കയറ്റി, എന്നിട്ട്‌ ഞങ്ങളെ നഗരത്തി​ലേക്കു കൊണ്ടു​പോ​യി. അവി​ടെ​നിന്ന്‌, 20-ഓ 30-ഓ കുടും​ബ​ങ്ങ​ളു​ടെ കൂടെ ഞങ്ങളെ​യും തീവണ്ടി​യി​ലെ ചരക്കു​ക​യ​റ്റുന്ന ബോഗി​ക​ളിൽ തിക്കി​ക്കൊ​ള്ളി​ച്ചു. അങ്ങനെ സൈബീ​രി​യ​യി​ലെ വനപ്ര​ദേ​ശ​മായ റ്റൈഗ​യു​ടെ ഉൾഭാ​ഗ​ത്തേ​ക്കുള്ള ഞങ്ങളുടെ യാത്ര ആരംഭി​ക്കു​ക​യാ​യി.

മാർഗ​മ​ധ്യേ ഉള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനു​ക​ളിൽ വെച്ച്‌, നാടു​ക​ട​ത്ത​പ്പെ​ടു​ന്ന​വരെ വഹിച്ചു​കൊ​ണ്ടു​വ​രുന്ന മറ്റു തീവണ്ടി​ക​ളും ഞങ്ങൾ കണ്ടു. “ഇതിനു​ള്ളിൽ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ” എന്നെഴു​തിയ ബോർഡു​കൾ അവയിൽ തൂക്കി​യി​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നതു കാണാ​മാ​യി​രു​ന്നു. ഇതു തന്നെ ഒരു സാക്ഷ്യ​മാ​യി​രു​ന്നു കാരണം, വടക്കും വിദൂര പൗരസ്‌ത്യ​ദി​ക്കി​ലും ഉള്ള വിവിധ ഭാഗങ്ങ​ളി​ലേക്ക്‌ ആയിര​ക്ക​ണ​ക്കി​നു യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളും അവരുടെ കുടും​ബാം​ഗ​ങ്ങ​ളും നാടു​ക​ട​ത്ത​പ്പെ​ടു​ക​യാണ്‌ എന്ന്‌ അനേകർ അറിയാൻ ഇതിട​യാ​ക്കി.

1951 ഏപ്രി​ലിൽ ഇങ്ങനെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​കളെ ഒരുമി​ച്ചു കൂട്ടി നാടു​ക​ടത്തി എന്നതിനു മതിയായ രേഖക​ളുണ്ട്‌. ചരി​ത്ര​കാ​ര​നായ വോൾട്ടർ കോളാ​ഴ്‌സ്‌ ഇതിനെ കുറിച്ച്‌ സോവി​യറ്റ്‌ യൂണി​യ​നി​ലെ മതം (ഇംഗ്ലീഷ്‌) എന്ന തന്റെ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതി: “അത്‌ റഷ്യയി​ലെ ‘സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ’ അവസാനം ആയിരു​ന്നില്ല, മറിച്ച്‌ അവരുടെ മതപരി​വർത്തന പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ ഒരു പുതിയ അധ്യാ​യ​ത്തി​ന്റെ തുടക്കം ആയിരു​ന്നു. പ്രവാ​സ​ത്തി​ലേ​ക്കുള്ള മാർഗ​മ​ധ്യേ സ്റ്റേഷനു​ക​ളിൽ തീവണ്ടി നിറു​ത്തി​യ​പ്പോൾ പോലും അവർ തങ്ങളുടെ വിശ്വാ​സം പ്രചരി​പ്പി​ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അവരെ നാടു​ക​ട​ത്തുക വഴി, സോവി​യറ്റ്‌ ഗവൺമെന്റ്‌ അവരുടെ മതവി​ശ്വാ​സ​ത്തി​ന്റെ വ്യാപ​ന​ത്തി​നാ​യി ഏറ്റവും നല്ല അവസരം ഒരുക്കി കൊടു​ക്കു​ക​യാ​ണു ചെയ്‌തത്‌. ഇതിലും മെച്ചമാ​യി മറ്റെന്ത്‌ അവർക്കു ചെയ്യാ​നാ​കു​മാ​യി​രു​ന്നു! ഗ്രാമ​ങ്ങ​ളിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞി​രുന്ന ‘സാക്ഷികൾ’ കുറെ​ക്കൂ​ടി വിശാ​ല​മായ ഒരു ലോക​ത്തി​ലേക്ക്‌ ആനയി​ക്ക​പ്പെട്ടു, തടങ്കൽപ്പാ​ള​യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും അടിമ​പ്പാ​ള​യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ഒരു ഭീകര ലോക​മാ​യി​രു​ന്നു അത്‌ എങ്കിൽ കൂടി​യും.”

ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബ​ത്തിന്‌ കുറ​ച്ചൊ​ക്കെ ഭക്ഷണം—മാവും ചോള​വും പയറും—കൈയിൽ കരുതു​വാൻ അനുവാ​ദം കിട്ടി​യത്‌ ഒരു അനു​ഗ്രഹം ആയിത്തീർന്നു. എന്റെ വല്ല്യപ്പന്‌ ഒരു പന്നിയെ അറുക്കാ​നുള്ള അനുവാ​ദം പോലും ലഭിച്ചു. ഞങ്ങൾക്കും മറ്റു സാക്ഷി​കൾക്കും ഇത്‌ ആഹാര​മാ​യി ഉതകി. മാർഗ​മ​ധ്യേ, ട്രെയി​നിൽ നിന്നു ഹൃദയം​ഗ​മ​മായ ഗാനങ്ങൾ ഉയർന്നു കേൾക്കാ​മാ​യി​രു​ന്നു. യഹോവ ഞങ്ങൾക്കു സഹിച്ചു നിൽക്കാ​നുള്ള ശക്തി നൽകി.—സദൃശ​വാ​ക്യ​ങ്ങൾ 18:10.

ഏകദേശം മൂന്നാ​ഴ്‌ച​യോ​ളം ഞങ്ങൾ റഷ്യക്കു കുറുകെ സഞ്ചരിച്ചു. അവസാനം, അങ്ങു ദൂരെ, തണുത്തു വിറങ്ങ​ലിച്ച്‌, ഒറ്റപ്പെട്ടു കിടന്നി​രുന്ന സൈബീ​രി​യ​യിൽ ഞങ്ങൾ എത്തി. ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌ക്‌ ഡിസ്‌ട്രി​ക്‌റ്റി​ലെ ചുൻസ്‌ക്‌ പ്രദേ​ശ​ത്തുള്ള ടോ​റെയാ സ്റ്റേഷനി​ലേ​ക്കാ​ണു ഞങ്ങളെ കൊണ്ടു​പോ​യത്‌. അവി​ടെ​നിന്ന്‌, ഞങ്ങളുടെ “നിത്യ കുടി​കി​ട​പ്പു​സ്ഥലം” എന്നു ഞങ്ങളുടെ പ്രമാ​ണങ്ങൾ വർണിച്ച, റ്റൈഗ​യിൽ കുറെ​ക്കൂ​ടെ ഉള്ളിലാ​യി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമ​ത്തി​ലേക്കു ഞങ്ങളെ കൊണ്ടു​പോ​യി. 15 കുടും​ബ​ങ്ങ​ളു​ടെ വസ്‌തു​വ​കകൾ ഒരൊറ്റ സ്ലെഡിൽ കൊള്ളാ​നു​ള്ളതേ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു​ള്ളു. ഒരു ട്രാക്‌റ്റർ ഉപയോ​ഗി​ച്ചാണ്‌ സ്ലെഡ്‌ വസന്തകാ​ലത്തെ ചെളി​യി​ലൂ​ടെ വലിച്ചു കൊണ്ടു​പോ​യത്‌. ഏകദേശം 20 കുടും​ബ​ങ്ങളെ ബാരക്കു​ക​ളിൽ കുടി​പാർപ്പി​ച്ചു. ഈ കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളി​ലാ​കട്ടെ, ഭിത്തി​കെട്ടി തിരി​ക്കാത്ത നീണ്ടു​കി​ട​ക്കുന്ന ഇടനാ​ഴി​ക​ളാണ്‌ ഉണ്ടായി​രു​ന്നത്‌. യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ അങ്ങേയറ്റം കൊള്ള​രു​താത്ത ആളുക​ളാണ്‌ എന്ന്‌ അധികൃ​തർ നേരത്തെ തന്നെ സ്ഥലവാ​സി​കൾക്കു മുന്നറി​യി​പ്പു നൽകി​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌, ആദ്യ​മൊ​ക്കെ ആളുകൾക്കു ഞങ്ങളെ ഭയമാ​യി​രു​ന്നു. മാത്ര​വു​മല്ല, ഞങ്ങളു​മാ​യി അത്ര അടുത്തി​ട​പ​ഴ​കാ​തെ ഒരകലം സൂക്ഷി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തി​രു​ന്നു.

പ്രവാ​സ​കാ​ലത്തെ ജോലി​കൾ

യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ മരം വെട്ടുന്ന പണിയി​ലേർപ്പെട്ടു. അങ്ങേയറ്റം ദുഷ്‌ക​ര​മായ സാഹച​ര്യ​ങ്ങ​ളോ​ടു മല്ലിട്ടാ​യി​രു​ന്നു അവർ ഇതു ചെയ്‌തി​രു​ന്നത്‌. എല്ലാ ജോലി​ക​ളും കൈ​കൊ​ണ്ടു ചെയ്യേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നു—തടിയ​റു​ക്കു​ന്ന​തും കഷണങ്ങ​ളാ​ക്കു​ന്ന​തും അവ കുതി​ര​വ​ണ്ടി​ക​ളി​ലും പിന്നീട്‌ ട്രെയി​നു​ക​ളി​ലും കയറ്റു​ന്ന​തും എല്ലാം. ഈ ദുരി​ത​പൂർണ​മായ സാഹച​ര്യ​ത്തെ ഒന്നുകൂ​ടി വഷളാ​ക്കി​യി​രു​ന്നു കൂട്ട​ത്തോ​ടെ എത്തുന്ന വനമക്ഷി​കകൾ (gnats). അവയിൽ നിന്ന്‌ ഒളിക്കുക എന്നത്‌ തികച്ചും അസാധ്യ​മായ കാര്യ​മാ​യി​രു​ന്നു. എന്റെ പിതാവ്‌ ഏറെ ദുരി​ത​മ​നു​ഭ​വി​ച്ചു. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ നീരു​വെച്ചു വീങ്ങി. സഹിച്ചു നിൽക്കാൻ തന്നെ സഹായി​ക്കേ​ണമേ എന്ന്‌ അദ്ദേഹം യഹോ​വ​യോ​ടു മുട്ടി​പ്പാ​യി അപേക്ഷി​ച്ചു. ദുരി​ത​ങ്ങ​ളു​ടെ ഒരു മലവെ​ള്ള​പാ​ച്ചിൽ തന്നെ ഉണ്ടായി​ട്ടും യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളിൽ ബഹുഭൂ​രി​പ​ക്ഷ​ത്തി​ന്റെ​യും വിശ്വാ​സം കടപു​ഴ​കി​യില്ല.

അതിനു​ശേ​ഷം താമസി​യാ​തെ, ഞങ്ങളെ ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌ക്‌ നഗരത്തി​ലേക്കു കൊണ്ടു​പോ​യി. മുമ്പു തടവു​പാ​ള​യ​മാ​യി​രുന്ന ഒരു സ്ഥലത്താണു ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബം പാർത്തത്‌, ജോലി​യാ​കട്ടെ ഒരു ഇഷ്ടിക ഫാക്ടറി​യി​ലും. ചുട്ടു​പ​ഴുത്ത വലിയ ഇഷ്ടിക​ച്ചൂ​ള​ക​ളിൽ നിന്നും കൈ കൊണ്ടാണ്‌ ഇഷ്ടികകൾ പുറ​ത്തെ​ടു​ത്തി​രു​ന്നത്‌. ഉണ്ടാ​ക്കേ​ണ്ടി​യി​രുന്ന ഇഷ്ടിക​ക​ളു​ടെ എണ്ണം നിരന്തരം കൂട്ടി​ക്കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നു. ഇതുകാ​രണം കുട്ടി​കൾക്കു കൂടി തങ്ങളുടെ മാതാ​പി​താ​ക്കളെ സഹായി​ക്കേ​ണ്ട​താ​യി വന്നു. പുരാതന ഈജി​പ്‌തിൽ ഇസ്രാ​യേ​ല്യർ ചെയ്‌ത അടിമ​പ്പ​ണി​യെ ഓർമി​പ്പി​ക്കുന്ന ഒന്നായി​രു​ന്നു ഇത്‌.—പുറപ്പാ​ടു 5:9-16.

നിലവി​ലു​ള്ള ധാരണ​യിൽ നിന്നു ഭിന്നമാ​യി, സാക്ഷികൾ “ആളുക​ളു​ടെ ശത്രു​ക്കളല്ല” മറിച്ച്‌ കഠിനാ​ധ്വാ​നി​ക​ളും പരമാർഥ​രും ആണെന്നു തെളിഞ്ഞു. ഒരൊറ്റ സാക്ഷി പോലും അധികൃ​തരെ അപമാ​നി​ക്കു​ക​യോ അധികാ​ര​സ്ഥാ​ന​ത്തി​രി​ക്കു​ന്ന​വ​രു​ടെ തീരു​മാ​ന​ങ്ങൾക്ക്‌ എതിരെ പോരാ​ടു​ക​യോ ചെയ്‌തില്ല എന്നതു ശ്രദ്ധി​ക്ക​പ്പെട്ടു. കാല​ക്ര​മ​ത്തിൽ അനേക​രും അവരുടെ വിശ്വാ​സത്തെ വിലമ​തി​ക്കുക പോലും ചെയ്‌തു.

ഞങ്ങളുടെ ആത്മീയ ജീവിതം

സാക്ഷി​കളെ നിരന്തരം—നാടു​ക​ട​ത്തു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌, യാത്ര​യി​ലാ​യി​രി​ക്കെ, ലക്ഷ്യസ്ഥാ​നത്ത്‌ എത്തിയ​തി​നു ശേഷം—പരി​ശോ​ധ​ന​യ്‌ക്കു വിധേ​യ​രാ​ക്കി​യി​രു​ന്നു. എങ്കിലും വീക്ഷാ​ഗോ​പു​രം മാസി​ക​ക​ളും ബൈബി​ളു​കൾ പോലും ഒളിച്ചു കടത്താൻ അനേകർക്കും കഴിഞ്ഞു. പിന്നീട്‌, പകർത്തി എഴുതി​യും മറ്റു മാർഗങ്ങൾ ഉപയോ​ഗി​ച്ചും ഇവയുടെ പകർപ്പു​കൾ ഉണ്ടാക്കി. ബാരക്കു​ക​ളിൽ ക്രമമാ​യി ക്രിസ്‌തീയ യോഗങ്ങൾ നടത്ത​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. ഞങ്ങൾ കൂട്ടം കൂടി​യി​രു​ന്നു പാട്ടു​പാ​ടു​ന്നത്‌ ബാരക്കി​ന്റെ മേൽനോ​ട്ടം വഹിക്കുന്ന സൈനിക ഉദ്യോ​ഗസ്ഥൻ കണ്ടെത്തു​മ്പോൾ അതു നിറു​ത്താൻ അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോട്‌ ആജ്ഞാപി​ക്കും. ഞങ്ങൾ നിറു​ത്തു​ക​യും ചെയ്യും. പക്ഷേ, അദ്ദേഹം അടുത്ത ബാരക്കി​ലേക്കു പോകു​മ്പോൾ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും പാടാൻ തുടങ്ങും. ഞങ്ങളെ നിശബ്ദ​രാ​ക്കുക എന്നത്‌ അസാധ്യ​മാ​യി​രു​ന്നു.

ഞങ്ങളുടെ പ്രസം​ഗ​വേ​ല​യും ഒരിക്ക​ലും നിന്നു​പോ​യില്ല. എല്ലായി​ട​ത്തു​മുള്ള എല്ലാവ​രോ​ടും സാക്ഷികൾ സംസാ​രി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. മറ്റുള്ള​വ​രോ​ടു ബൈബിൾ സത്യം പങ്കു​വെ​ക്കാൻ സാധി​ച്ചത്‌ എങ്ങനെ എന്ന്‌ എന്റെ ജ്യേഷ്‌ഠ​ന്മാ​രും മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളും എന്നോടു പലപ്പോ​ഴും പറഞ്ഞി​ട്ടുണ്ട്‌. ഈ വിധത്തിൽ, ക്രമേണ ബൈബിൾ സത്യം പരമാർഥ​രായ ആളുക​ളു​ടെ മനം കവരാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ, 1950-കളുടെ ആരംഭ​ത്തിൽ ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കി​ലും പരിസ​ര​പ്ര​ദേ​ശ​ങ്ങ​ളി​ലും യഹോ​വ​യു​ടെ രാജ്യം പ്രസി​ദ്ധ​മാ​ക്ക​പ്പെട്ടു.

ആദ്യ​മൊ​ക്കെ, യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​കളെ രാഷ്‌ട്രീയ ശത്രു​ക്ക​ളാ​യി വീക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട്‌, ഞങ്ങളുടെ സംഘടന തികച്ചും മതപര​മായ ഒന്നാ​ണെന്ന്‌ ഔദ്യോ​ഗി​ക​മാ​യി അംഗീ​ക​രി​ക്ക​പ്പെട്ടു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും, അധികൃ​തർ ഞങ്ങളുടെ പ്രവർത്ത​ന​ത്തി​നു തടയി​ടാൻ ശ്രമിച്ചു. അതു​കൊണ്ട്‌, കണ്ടുപി​ടി​ക്ക​പ്പെ​ടാ​തി​രി​ക്കാൻ രണ്ടോ മൂന്നോ കുടും​ബങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ചെറു​കൂ​ട്ട​ങ്ങ​ളാ​യി ഞങ്ങൾ ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ കൂടി​വന്നു. 1952 ഫെബ്രു​വരി മാസത്തി​ലെ ഒരു ദിവസം അതിരാ​വി​ലെ ഒരു വിശദ​മായ പരി​ശോ​ധന നടത്ത​പ്പെട്ടു. അതിനെ തുടർന്ന്‌ പത്തു സാക്ഷി​കളെ അറസ്റ്റു ചെയ്‌തു, ശേഷിച്ച ഞങ്ങളെ പല സ്ഥലങ്ങളി​ലേക്കു കൊണ്ടു​പോ​യി. ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌ക്‌ നഗരത്തിന്‌ ഏതാണ്ട്‌ 30 കിലോ​മീ​റ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, ഏകദേശം നൂറു പേർ മാത്രം പാർത്തി​രുന്ന ഇസ്‌ക്രാ ഗ്രാമ​ത്തി​ലേക്കു ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബത്തെ മാറ്റി.

മാറിയ സാഹച​ര്യ​ങ്ങൾക്കു മധ്യേ​യും സഹിച്ചു നിൽക്കു​ന്നു

ഗ്രാമ​ത്തി​ലെ ഭരണസ​മി​തി ഞങ്ങളോ​ടു കാട്ടിയ ആതിഥ്യം ഞങ്ങൾ തീരെ പ്രതീ​ക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നതല്ല. ഗ്രാമ​വാ​സി​കൾ എളിയ ജീവിതം നയിക്കു​ന്ന​വ​രും സൗഹൃ​ദ​മ​ന​സ്‌ക​രും ആയിരു​ന്നു. ഞങ്ങളെ സഹായി​ക്കു​ന്ന​തി​നാ​യി അനേക​രും അവരുടെ വീടിനു വെളി​യിൽ ഇറങ്ങി വരിക പോലും ചെയ്‌തു. ഏതാണ്ടു 17 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്‌തീർണ​മുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറി​യിൽ ഞങ്ങളെ ആക്കി. വേറെ രണ്ടു കുടും​ബങ്ങൾ അപ്പോൾ തന്നെ അവിടെ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. മണ്ണെണ്ണ വിളക്കു​കൾ ആയിരു​ന്നു ഞങ്ങൾക്ക്‌ ആകെ ഉണ്ടായി​രുന്ന പ്രകാ​ശ​സ്രോ​തസ്സ്‌.

പിറ്റേന്നു രാവിലെ അവിടെ ഒരു തെര​ഞ്ഞെ​ടു​പ്പു നടക്കു​ന്നു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. തങ്ങൾ വളരെ മുമ്പേ തന്നെ ദൈവ​രാ​ജ്യ​ത്തി​നു വോട്ടു ചെയ്‌തു കഴിഞ്ഞു എന്ന്‌ എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്കൾ പറഞ്ഞു. തീർച്ച​യാ​യും, ആളുകൾക്ക്‌ ഒന്നും മനസ്സി​ലാ​യില്ല. അതു​കൊണ്ട്‌, ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബ​ത്തി​ലെ പ്രായ​പൂർത്തി​യായ അംഗങ്ങളെ മുഴുവൻ അന്ന്‌ അറസ്റ്റു ചെയ്‌തു തടവിൽ വെച്ചു. പിന്നീട്‌, അവരുടെ വിശ്വാ​സത്തെ കുറിച്ച്‌ അനേക​രും അവരോ​ടു ചോദി​ക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. മനുഷ്യ​വർഗ​ത്തി​ന്റെ ഒരേ​യൊ​രു പ്രത്യാശ എന്നനി​ല​യിൽ ദൈവ​രാ​ജ്യ​ത്തെ കുറിച്ചു സംസാ​രി​ക്കാൻ ഇത്‌ എന്റെ കുടും​ബ​ത്തിന്‌ ഒരു നല്ല അവസരം പ്രദാനം ചെയ്‌തു.

ഇസ്‌ക്രാ ഗ്രാമ​ത്തിൽ താമസിച്ച നാലു വർഷവും ഞങ്ങൾക്കു സഹവസി​ക്കാൻ അടു​ത്തെ​ങ്ങും സാക്ഷികൾ ഉണ്ടായി​രു​ന്നില്ല. ഗ്രാമ​ത്തി​നു വെളി​യിൽ പോക​ണ​മെ​ങ്കിൽ കമാൻഡ​ന്റി​ന്റെ പ്രത്യേക അനുമതി വേണമാ​യി​രു​ന്നു. വളരെ അപൂർവ​മാ​യി മാത്രമേ അദ്ദേഹം അത്‌ നൽകു​മാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളു. കാരണം ഞങ്ങളെ നാടു​ക​ട​ത്തി​യ​തി​ന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം തന്നെ മറ്റുള്ള​വ​രിൽ നിന്ന്‌ ഒറ്റപ്പെ​ടു​ത്തുക എന്നതാ​യി​രു​ന്ന​ല്ലോ. എന്നിരു​ന്നാ​ലും, പുതി​യ​താ​യി ലഭിക്കുന്ന ഏത്‌ ആത്മീയാ​ഹാ​ര​വും പങ്കു​വെ​ക്കു​ന്ന​തി​നു സാക്ഷികൾ എപ്പോ​ഴും പരസ്‌പരം ബന്ധം പുലർത്താൻ ശ്രമി​ച്ചി​രു​ന്നു.

1953-ൽ സ്റ്റാലിന്റെ മരണ ശേഷം, കുറ്റം വിധി​ക്ക​പ്പെട്ട എല്ലാ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ​യും ശിക്ഷാ കാലയ​ളവ്‌ 25 വർഷത്തിൽ നിന്നു 10 വർഷമാ​യി വെട്ടി​ച്ചു​രു​ക്കി. സൈബീ​രി​യ​യിൽ ഉള്ളവർക്ക്‌ അങ്ങിങ്ങു സഞ്ചരി​ക്കാൻ മേലാൽ ഒരു പ്രത്യേക പ്രമാ​ണ​പ​ത്ര​ത്തി​ന്റെ ആവശ്യ​മി​ല്ലാ​താ​യി. എന്നുവ​രി​കി​ലും, പെട്ടെന്നു തന്നെ അധികൃ​തർ ബൈബി​ളു​കൾക്കും ബൈബിൾ സാഹി​ത്യ​ങ്ങൾക്കും വേണ്ടി വ്യാപ​ക​മാ​യി തിരച്ചിൽ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അവ കൈവശം വെച്ചി​രു​ന്ന​താ​യി കണ്ടെത്തിയ സാക്ഷി​കളെ എല്ലാം അറസ്റ്റു ചെയ്യാ​നും. സാക്ഷി​കൾക്കാ​യി പ്രത്യേക പാളയങ്ങൾ നിർമി​ക്ക​പ്പെട്ടു, ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കിന്‌ ചുറ്റു​മുള്ള പ്രദേ​ശ​ങ്ങ​ളിൽ സ്ഥാപി​ച്ചി​രുന്ന ഈ പാളയ​ങ്ങ​ളിൽ ഏകദേശം 400 സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രെ​യും 200 സഹോ​ദ​രി​മാ​രെ​യും ആക്കി.

സോവി​യറ്റ്‌ യൂണി​യ​നി​ലെ ഞങ്ങളുടെ പീഡന​ക​ഥകൾ ലോക​ത്തി​നു ചുറ്റു​മുള്ള യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ കാതു​ക​ളി​ലെത്തി. അങ്ങനെ, 1956 മധ്യത്തി​നും 1957 ഫെബ്രു​വരി മാസത്തി​നും ഇടയ്‌ക്ക്‌ ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി നടത്തപ്പെട്ട 199 ഡിസ്‌ട്രി​ക്‌റ്റ്‌ കൺ​വെൻ​ഷ​നു​ക​ളിൽ, ഞങ്ങൾക്കു വേണ്ടി ഒരു നിവേ​ദനം അവതരി​പ്പി​ക്ക​പ്പെട്ടു. അന്നത്തെ സോവി​യറ്റ്‌ പ്രധാ​ന​മ​ന്ത്രി ന്യി​കോ​ളൈ എ. ബുൾഗാ​നി​നു സമർപ്പി​ക്ക​പ്പെട്ട ഈ നിവേ​ദനം ഹാജരാ​യി​രുന്ന 4,62,936 പേരും അംഗീ​ക​രി​ച്ചു. മറ്റു കാര്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ കൂട്ടത്തിൽ, ഞങ്ങളെ സ്വത​ന്ത്ര​രാ​ക്ക​ണ​മെ​ന്നും കൂടാതെ ഞങ്ങൾക്കു “റഷ്യനി​ലും യൂ​ക്രേ​നി​യ​നി​ലും അതു​പോ​ലെ ആവശ്യ​മെന്നു കണ്ടെത്ത​പ്പെ​ടുന്ന മറ്റു ഭാഷക​ളി​ലും വീക്ഷാ​ഗോ​പു​രം മാസി​ക​യും ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ ഉപയോ​ഗി​ച്ചു വരുന്ന മറ്റു ബൈബിൾ പ്രസി​ദ്ധീ​ക​ര​ണ​ങ്ങ​ളും സ്വീക​രി​ക്കാ​നും പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രി​ക്കാ​നും ഔദ്യോ​ഗിക അനുവാ​ദം നൽകണ​മെ​ന്നും” നിവേ​ദ​ന​ത്തിൽ അഭ്യർഥി​ച്ചി​രു​ന്നു.

അതിനി​ട​യിൽ, ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കിൽ നിന്ന്‌ ഏതാണ്ട്‌ 20 കിലോ​മീ​റ്റർ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു വിദൂര ഗ്രാമ​മായ ചൂഡ്യാ​കോ​വോ​യി​ലേക്കു ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബത്തെ മാറ്റി​യി​രു​ന്നു. അവിടെ ഞങ്ങൾ ഏഴു വർഷം താമസി​ച്ചു. 1960-ൽ എന്റെ സഹോ​ദ​ര​നായ ഫ്യോഡർ ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കി​ലേക്കു മടങ്ങി പോയി. പിറ്റേ വർഷം എന്റെ മൂത്ത സഹോ​ദരൻ വിവാ​ഹി​ത​നാ​കു​ക​യും എന്റെ സഹോ​ദരി വീട്ടിൽ നിന്നു മാറി താമസി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. 1962-ൽ പ്രസം​ഗ​വേ​ല​യിൽ ഏർപ്പെ​ട്ടതു നിമിത്തം ഫ്യോ​ഡ​റി​നെ അറസ്റ്റു​ചെ​യ്‌തു തടവി​ലാ​ക്കി.

എന്റെ ആത്മീയ വളർച്ച

മറ്റുള്ള​വ​രോ​ടൊ​പ്പം ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ കൂടി​വ​രു​ന്ന​തി​നു ഞങ്ങളുടെ ഗ്രാമ​മായ ചൂഡ്യാ​കോ​വോ​യിൽ നിന്ന്‌ കാൽന​ട​യാ​യോ സൈക്കി​ളി​ലോ ഏതാണ്ട്‌ 20 കിലോ​മീ​റ്റർ യാത്ര ചെയ്യേ​ണ്ട​തു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌, മറ്റു സാക്ഷി​ക​ളു​മാ​യി അടുത്ത ബന്ധം ആസ്വദി​ക്കു​ന്ന​തി​നു ഞങ്ങൾ ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കി​ലേക്കു താമസം മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ, ഞങ്ങളുടെ പ്രദേ​ശത്തെ മുഖ്യൻ ഈ നീക്കത്തെ എതിർത്തെന്നു മാത്രമല്ല, അതു തടസ്സ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ സാധ്യ​മാ​കു​ന്നത്‌ എല്ലാം ചെയ്യു​ക​യും ചെയ്‌തു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും, കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ​പ്പോൾ അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോ​ടു കുറെ​ക്കൂ​ടി അനുകൂ​ല​മായ മനോ​ഭാ​വം പുലർത്താൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ, ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കിൽ നിന്ന്‌ ഏതാണ്ട്‌ പത്തു കിലോ​മീ​റ്റർ അകലെ ഉള്ള പിവോ​വാ​രി​ച്ചാ എന്ന ഗ്രാമ​ത്തി​ലേക്കു താമസം മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞു. അവിടെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ ഒരു സഭ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. എന്നെ സംബന്ധി​ച്ചി​ട​ത്തോ​ളം, അത്‌ ഒരു പുതു​ജീ​വി​ത​ത്തി​നു നാന്ദി കുറിച്ചു. പിവോ​വാ​രി​ച്ചാ​യിൽ, സുസം​ഘ​ടി​ത​മായ സഭാ പുസ്‌ത​കാ​ധ്യ​യന കൂട്ടങ്ങ​ളും ആത്മീയ പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ മേൽനോ​ട്ടം വഹിക്കുന്ന സഹോ​ദ​ര​ന്മാ​രും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. എനിക്ക്‌ എന്തോരു സന്തോ​ഷ​മാ​യി​രു​ന്നെ​ന്നോ!

ഈ സമയമാ​യ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും ഞാൻ ബൈബിൾ സത്യത്തെ അതിരറ്റു സ്‌നേ​ഹി​ക്കാൻ തുടങ്ങി​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊ​ണ്ടു ഞാൻ സ്‌നാ​പ​ന​മേൽക്കാൻ ആഗ്രഹി​ച്ചു. 1965 ആഗസ്റ്റിൽ ഓൽച്ചാ നദിയിൽ സ്‌നാ​പ​ന​മേ​റ്റ​തോ​ടെ എന്റെ ആഗ്രഹം സാക്ഷാ​ത്‌ക​രി​ക്ക​പ്പെട്ടു. ആ കാലയ​ള​വിൽ ധാരാളം പേർ ആ നദിയിൽ സ്‌നാ​പ​ന​മേൽക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. പുറമേ നിന്നു വീക്ഷി​ക്കുന്ന ഒരാൾക്ക്‌, ഞങ്ങൾ വിനോ​ദ​യാ​ത്ര​യ്‌ക്കു വന്നവരാ​ണെ​ന്നും നദിയിൽ വെറുതെ ഒന്നു നീന്താൻ ഇറങ്ങി​യ​താണ്‌ എന്നും മാത്രമേ തോന്നു​മാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളു. താമസി​യാ​തെ, എനിക്ക്‌ എന്റെ ആദ്യ നിയമനം ലഭിച്ചു, ദിവ്യാ​ധി​പത്യ ശുശ്രൂ​ഷാ സ്‌കൂൾ മേൽവി​ചാ​രകൻ എന്ന നിലയിൽ. 1965 നവംബ​റിൽ ഫ്യോഡർ തടവിൽ നിന്നു മോചി​ത​നാ​യ​പ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കു സന്തോ​ഷി​ക്കാൻ കൂടു​ത​ലായ കാരണങ്ങൾ ലഭിച്ചു.

വേല അഭിവൃ​ദ്ധി പ്രാപിച്ച വിധം

1965-ൽ എല്ലാ പ്രവാ​സി​ക​ളെ​യും ഒന്നിച്ചു​കൂ​ട്ടി​യിട്ട്‌ എവിടെ വേണ​മെ​ങ്കി​ലും സ്വത​ന്ത്ര​മാ​യി സഞ്ചരി​ക്കാം എന്നു ഞങ്ങളോ​ടു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ ഞങ്ങളുടെ “നിത്യ​മായ കുടി​കി​ടപ്പ്‌” അവസാ​നി​ക്കു​ക​യാ​യി. ഞങ്ങൾക്കു​ണ്ടായ സന്തോഷം ഒന്നു വിഭാവന ചെയ്യൂ! ഞങ്ങളോ​ടൊ​പ്പം ഉണ്ടായി​രുന്ന പലരും രാജ്യ​ത്തി​ന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങ​ളി​ലേക്കു ചേക്കേറി. ബാക്കി​യു​ള്ള​വ​രാ​കട്ടെ യഹോവ തങ്ങളുടെ ആത്മീയ വളർച്ച​യി​ലും പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളി​ലും പിന്തു​ണ​യ്‌ക്കു​ക​യും അനു​ഗ്ര​ഹി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത അതേ സ്ഥലത്തു തന്നെ തുടരാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. സൈബീ​രി​യ​യിൽ വെച്ച്‌ ഇവരിൽ പലരും തങ്ങളുടെ മക്കളെ​യും മക്കളു​ടെ​മ​ക്ക​ളെ​യും അവരുടെ മക്കളെ​യും വളർത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു. പരക്കെ ഉണ്ടായി​രുന്ന ധാരണ​യ്‌ക്കു വിപരീ​ത​മാ​യി സൈബീ​രിയ അത്ര ഭയജന​ക​മായ സ്ഥലമൊ​ന്നു​മ​ല്ലെന്നു തെളിഞ്ഞു.

1967-ൽ ഞാൻ മരിയയെ കണ്ടുമു​ട്ടി. അവളുടെ കുടും​ബ​വും യൂ​ക്രെ​യി​നിൽ നിന്നു സൈബീ​രി​യ​യി​ലേക്കു നാടു​ക​ട​ത്ത​പ്പെ​ട്ട​താണ്‌. കുട്ടി​ക്കാ​ലത്തു ഞങ്ങൾ ഇരുവ​രും യൂ​ക്രെ​നി​യൻ ഗ്രാമ​മായ വിൽഷാ​നി​റ്റ്‌സാ​യിൽ താമസി​ച്ചി​രു​ന്ന​വ​രാണ്‌. 1968-ൽ ഞങ്ങൾ വിവാ​ഹി​ത​രാ​യി, കാല​ക്ര​മ​ത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക്‌ യാരോ​സ്ലാഫ്‌ എന്ന പുത്ര​നും ഒക്‌സാന എന്ന പുത്രി​യും ജനിച്ചു.

ആത്മീയ സഹവാ​സ​ത്തി​നാ​യി വലിയ കൂടി​വ​ര​വു​കൾ നടത്തു​ന്ന​തിന്‌ ഞങ്ങൾ വിവാ​ഹ​ങ്ങ​ളും ശവസം​സ്‌കാര ചടങ്ങു​ക​ളും ഉപയോ​ഗ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന​തിൽ തുടർന്നു. അവയിൽ സംബന്ധി​ക്കാൻ എത്തിയി​രുന്ന സാക്ഷി​ക​ള​ല്ലാത്ത ബന്ധുമി​ത്രാ​ദി​ക​ളോ​ടു ബൈബിൾ സത്യങ്ങൾ വിശദീ​ക​രി​ക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഈ സാഹച​ര്യ​ങ്ങൾ പ്രയോ​ജ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തു​മാ​യി​രു​ന്നു. പുനരു​ത്ഥാന പ്രത്യാ​ശയെ കുറി​ച്ചോ വിവാഹം എന്ന യഹോ​വ​യു​ടെ ക്രമീ​ക​ര​ണത്തെ കുറി​ച്ചോ പുതിയ ലോക​ത്തി​ലെ ഭാവി അനു​ഗ്ര​ഹ​ങ്ങളെ കുറി​ച്ചോ ബൈബി​ളിൽ നിന്നു സ്വാത​ന്ത്ര്യ​ത്തോ​ടെ പ്രസം​ഗി​ക്കു​മാ​യി​രുന്ന ഈ ചടങ്ങു​ക​ളിൽ, മിക്ക​പ്പോ​ഴും സെക്യൂ​രി​റ്റി ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​ന്മാ​രും പങ്കെടു​ത്തി​രു​ന്നു.

ഒരിക്കൽ, ഒരു ശവസം​സ്‌കാര വേളയിൽ എന്റെ പ്രസംഗം മിക്കവാ​റും അവസാ​നി​ക്കാ​റാ​യ​പ്പോൾ, പെട്ടെന്ന്‌ അവിടെ ഒരു കാർ വന്നു നിന്നു. വാതിൽ വലിച്ചു തുറന്ന്‌ അതിൽ നിന്ന്‌ ഒരാൾ പുറത്തി​റങ്ങി. എന്റെ അടുക്കൽ വന്നിട്ട്‌ എന്നോടു കാറിൽ കയറാൻ ആജ്ഞാപി​ച്ചു. എനിക്കു പേടി​യൊ​ന്നും തോന്നി​യില്ല. ഒന്നുമ​ല്ലെ​ങ്കി​ലും ഞങ്ങൾ കുറ്റവാ​ളി​കൾ ഒന്നും ആയിരു​ന്നി​ല്ല​ല്ലോ, ദൈവ​വി​ശ്വാ​സി​കൾ മാത്ര​മല്ലേ ആയിരു​ന്നു​ള്ളൂ. പക്ഷേ, എന്റെ പോക്ക​റ്റിൽ സഭയി​ലു​ള്ള​വ​രു​ടെ സേവന റിപ്പോർട്ടു​കൾ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. അറസ്റ്റു ചെയ്യ​പ്പെ​ടാൻ ഇതു മതിയാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌, അവരോ​ടൊ​പ്പം പോകു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ എന്റെ കൈവ​ശ​മു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന പണമെ​ല്ലാം ഭാര്യക്കു കൊടു​ത്തോ​ട്ടെ എന്നു ഞാൻ ചോദി​ച്ചു. അങ്ങനെ, അവരുടെ കൺമു​മ്പിൽ വെച്ചു തന്നെ, വളരെ ശാന്തമാ​യി ഞാൻ എന്റെ പേഴ്‌സും സഭാ റിപ്പോർട്ടു​ക​ളും ഭാര്യയെ ഏൽപ്പിച്ചു.

1974 മുതൽ ഞാനും മരിയ​യും വീട്ടിൽ വെച്ച്‌ രഹസ്യ​മാ​യി ബൈബിൾ സാഹി​ത്യ​ങ്ങൾ തയ്യാറാ​ക്കാൻ തുടങ്ങി. ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഒരു ചെറിയ കുട്ടി ഉണ്ടായി​രു​ന്ന​തി​നാൽ അവൻ അറിയാ​തി​രി​ക്കാൻ വേണ്ടി രാത്രി വളരെ വൈകി​യാ​ണു ഞങ്ങൾ ഇതു ചെയ്‌തി​രു​ന്നത്‌. എന്നിരു​ന്നാ​ലും, ഞങ്ങൾ എന്താണു ചെയ്യു​ന്നത്‌ എന്ന്‌ അറിയാ​നുള്ള ആഗ്രഹം നിമിത്തം, ഒരിക്കൽ ഉറക്കം നടിച്ചു കിടന്നിട്ട്‌ അവൻ പതിയെ ഉളിഞ്ഞു നോക്കി. പിന്നീട്‌ അവൻ പറഞ്ഞു: “ദൈവത്തെ കുറി​ച്ചുള്ള മാസി​കകൾ ഉണ്ടാക്കു​ന്നത്‌ ആരാ​ണെന്ന്‌ എനിക്ക്‌ അറിയാ​മ​ല്ലോ.” ഞങ്ങളുടെ ഉള്ളൊന്നു കത്തി, എങ്കിലും ഈ സുപ്ര​ധാന വേലയിൽ സംരക്ഷ​ണ​മേ​ക​ണമേ എന്നു ഞങ്ങൾ നിരന്തരം യഹോ​വ​യോ​ടു യാചിച്ചു.

കാല​ക്ര​മ​ത്തിൽ, അധികൃ​തർ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളോ​ടു കൂടുതൽ അനുകൂ​ല​മായ മനോ​ഭാ​വം പുലർത്താൻ തുടങ്ങി. അതു​കൊണ്ട്‌ ഉസോ​ല്യെ-സിബിർസ്‌കോ​യെ നഗരത്തി​ലെ മിർ ആർട്ട്‌സ്‌ ആൻഡ്‌ ലിഷർ സെന്ററിൽ വെച്ച്‌ ഒരു വലിയ യോഗം ക്രമീ​ക​രി​ക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആലോ​ചി​ച്ചു. ഞങ്ങളുടെ യോഗങ്ങൾ ബൈബിൾ പഠിക്കു​ന്ന​തി​നും ക്രിസ്‌തീയ സഹവാസം ആസ്വദി​ക്കു​ന്ന​തി​നും വേണ്ടി മാത്ര​മു​ള്ള​താണ്‌ എന്നു ഞങ്ങൾ നഗരാ​ധി​കൃ​തർക്ക്‌ ഉറപ്പു നൽകി. 1990 ജനുവ​രി​യിൽ, ഹാജരായ 700-ലധികം പേരെ​ക്കൊണ്ട്‌ ആ ഹാൾ തിങ്ങി​നി​റഞ്ഞു. ഈ സംഭവം വളരെ​യേറെ ജനശ്രദ്ധ പിടി​ച്ചു​പറ്റി.

യോഗാ​ന​ന്ത​രം ഒരു റിപ്പോർട്ടർ ഇപ്രകാ​രം ചോദി​ച്ചു, “നിങ്ങളു​ടെ കൊച്ചു​കു​ട്ടി​കളെ നിങ്ങൾ എപ്പോ​ഴാ​ണു പരിശീ​ലി​പ്പി​ച്ചത്‌?” ഈ ആദ്യ പരസ്യ​യോ​ഗ​ത്തിൽ നാലു മണിക്കൂ​റും അവർ ഏകാ​ഗ്ര​ത​യോ​ടെ ഇരുന്നു പരിപാ​ടി ശ്രദ്ധി​ച്ചത്‌ അദ്ദേഹ​ത്തെ​യും മറ്റു സന്ദർശ​ക​രെ​യും ആശ്ചര്യ​പ്പെ​ടു​ത്തി. താമസി​യാ​തെ, യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​കളെ പുകഴ്‌ത്തി കൊണ്ടുള്ള ഒരു ലേഖനം പ്രാ​ദേ​ശിക ദിനപ്പ​ത്ര​ത്തിൽ അച്ചടിച്ചു വന്നു. അത്‌ ഇങ്ങനെ പ്രസ്‌താ​വി​ച്ചു: “[യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളിൽ] നിന്ന്‌ ഒരുവനു വാസ്‌ത​വ​മാ​യും ചില​തെ​ല്ലാം പഠിക്കാൻ കഴിയും.”

മഹത്തായ വികസ​ന​ത്തിൽ പുളകം കൊള്ളു​ന്നു

1991-ൽ, സോവി​യറ്റ്‌ യൂണി​യ​നിൽ ഏഴു കൺ​വെൻ​ഷ​നു​കൾ നടത്ത​പ്പെട്ടു, മൊത്തം 74,252 പേർ ഹാജരാ​യി. പിന്നീട്‌, സോവി​യറ്റ്‌ യൂണി​യന്റെ മുൻ റിപ്പബ്ലി​ക്കു​ക​ളെ​ല്ലാം സ്വാത​ന്ത്ര്യം പ്രാപി​ച്ച​തി​നു ശേഷം, മോസ്‌കോ​യി​ലേക്കു പോകാൻ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ ഭരണസം​ഘ​ത്തിൽ നിന്ന്‌ എനിക്കു നിയമനം ലഭിച്ചു. അവിടെ വെച്ച്‌, രാജ്യ​വേ​ല​യി​ലുള്ള എന്റെ പങ്കു വിപു​ലീ​ക​രി​ക്കാൻ പറ്റിയ സാഹച​ര്യ​മാ​ണോ എന്റേത്‌ എന്ന്‌ എന്നോട്‌ അന്വേ​ഷി​ക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. അപ്പോ​ഴേ​ക്കും യാരോ​സ്ലാഫ്‌ വിവാ​ഹി​ത​നും ഒരു കുട്ടി​യു​ടെ പിതാ​വു​മാ​യി കഴിഞ്ഞി​രു​ന്നു, ഒക്‌സാ​ന​യാ​കട്ടെ കൗമാ​ര​പ്രാ​യ​ത്തി​ലും. അങ്ങനെ 1993-ൽ, ഞാനും മരിയ​യും മോസ്‌കോ​യിൽ ഞങ്ങളുടെ മുഴു​സമയ ശുശ്രൂഷ ആരംഭി​ച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ, റഷ്യയി​ലെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ പ്രാ​ദേ​ശിക മതസം​ഘ​ട​ന​യു​ടെ ഭരണ​കേ​ന്ദ്ര​ത്തി​ന്റെ കോ-ഓർഡി​നേ​റ്റ​റാ​യി ഞാൻ നിയമി​ക്ക​പ്പെട്ടു.

ഞാനും മരിയ​യും ഇപ്പോൾ സെന്റ്‌ പീറ്റേ​ഴ്‌സ്‌ബർഗി​നു വെളി​യി​ലുള്ള പുതിയ ബ്രാഞ്ചിൽ താമസി​ച്ചു സേവനം അനുഷ്‌ഠി​ക്കു​ക​യാണ്‌. റഷ്യയി​ലെ സത്വരം വർധിച്ചു വരുന്ന രാജ്യ​ഘോ​ഷ​കർക്കു വേണ്ടി കരുതു​ന്ന​തിൽ മറ്റു വിശ്വസ്‌ത സഹോ​ദ​ര​ങ്ങ​ളോ​ടൊ​പ്പം പങ്കു​ചേ​രാൻ സാധി​ക്കു​ന്നത്‌ ഒരു പദവി ആയി ഞാൻ കരുതു​ന്നു. ഇന്ന്‌, സോവി​യറ്റ്‌ യൂണി​യന്റെ മുൻ റിപ്പബ്ലി​ക്കു​ക​ളി​ലെ​ല്ലാ​മാ​യി 2,60,000-ത്തിലേറെ സാക്ഷികൾ ഉണ്ട്‌, റഷ്യയിൽ മാത്ര​മാ​യി 1,00,000-ത്തിലേ​റെ​യും!

ഞാനും മരിയ​യും, ഞങ്ങളുടെ പ്രിയ​പ്പെട്ട ഭവനമാ​യി തീർന്ന സൈബീ​രി​യ​യിൽ വിശ്വ​സ്‌ത​ത​യോ​ടെ രാജ്യ​പ്ര​സംഗ വേലയിൽ തുടരുന്ന ഞങ്ങളുടെ പ്രിയ ബന്ധുക്ക​ളെ​യും സുഹൃ​ത്തു​ക്ക​ളെ​യും കുറിച്ച്‌ മിക്ക​പ്പോ​ഴും ഓർക്കാ​റുണ്ട്‌. ഇന്ന്‌ വലിയ കൺ​വെൻ​ഷ​നു​കൾ അവിടെ ക്രമമാ​യി നടത്ത​പ്പെ​ടു​ന്നു. ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കി​ലും സമീപ​പ്ര​ദേ​ശ​ങ്ങ​ളി​ലു​മാ​യി ഏകദേശം 2,000 സാക്ഷികൾ സജീവ സേവനം അനുഷ്‌ഠി​ക്കു​ന്നു. തീർച്ച​യാ​യും, യെശയ്യാ​വു 60:22-ലെ പ്രവചനം ലോക​ത്തി​ന്റെ ആ ഭാഗത്തും നിവൃ​ത്തി​യേ​റി​ക്കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​ക​യാണ്‌: “കുറഞ്ഞവൻ ആയിര​വും ചെറി​യവൻ മഹാജാ​തി​യും ആയിത്തീ​രും.”

[20-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

1959-ൽ പിതാ​വി​നോ​ടും കുടും​ബ​ത്തോ​ടും മറ്റു പ്രവാ​സി​ക​ളോ​ടും ഒപ്പം ഇർകൂ​റ്റ്‌സ്‌കിൽ

[23-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഇസ്‌ക്രായിലെ പ്രവാ​സി​ക​ളായ കുട്ടികൾ

[25-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഞങ്ങൾ വിവാ​ഹി​ത​രായ ആ വർഷം

[25-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഇന്ന്‌ മരിയ​യോ​ടൊ​പ്പം

    മലയാളം പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ (1970-2026)
    ലോഗ് ഔട്ട്
    ലോഗ് ഇൻ
    • മലയാളം
    • പങ്കുവെക്കുക
    • താത്പര്യങ്ങൾ
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • നിബന്ധനകള്‍
    • സ്വകാര്യതാ നയം
    • സ്വകാര്യതാ ക്രമീകരണങ്ങൾ
    • JW.ORG
    • ലോഗ് ഇൻ
    പങ്കുവെക്കുക