എന്റെ അഞ്ചു പുത്ര​ന്മാ​രെ​യും പ്രതി ഞാൻ യഹോ​വ​യോ​ടു നന്ദിയു​ള്ള​വ​ളാണ്‌

ഹെലൻ സൗൾസ്‌ബെറി പറഞ്ഞ പ്രകാരം

1997 മാർച്ച്‌ 2 എന്റെ ജീവി​ത​ത്തി​ലെ ഏറ്റവും ഇരുണ്ട ദിനങ്ങ​ളിൽ ഒന്നായി​രു​ന്നു. എന്റെ പ്രിയ ഭർത്താവ്‌ ഡീനിന്റെ ശവസം​സ്‌കാര ചടങ്ങിൽ പങ്കെടു​ക്കാൻ സുഹൃ​ത്തു​ക്ക​ളും കുടും​ബാം​ഗ​ങ്ങ​ളു​മാ​യി ഏകദേശം 600 പേർ അന്ന്‌ യു.എസ്‌.എ.-യിലെ ഡെലവാ​റി​ലുള്ള വിൽമിം​ഗ്‌ട​ണിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടി. ഡീൻ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ ഒരു സഭയിലെ ക്രിസ്‌തീയ മൂപ്പനും അധ്യക്ഷ മേൽവി​ചാ​ര​ക​നും ആയിരു​ന്നു. നാൽപ്പതു വർഷത്തെ ഞങ്ങളുടെ സന്തുഷ്ട ദാമ്പത്യ​ത്തി​ന്റെ സ്‌മര​ണ​ക​ളി​ലൂ​ടെ കടന്നു പോകവെ, നന്ദി ഉള്ളവളാ​യി​രി​ക്കാൻ എനിക്കു ധാരാളം കാരണ​ങ്ങ​ളുണ്ട്‌. ഏറ്റവും സുരക്ഷി​ത​മായ സ്ഥലത്ത്‌, സർവശ​ക്ത​നായ യഹോ​വ​യാം ദൈവ​ത്തി​ന്റെ ഓർമ​യിൽ, ഡീൻ സംരക്ഷി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കുക ആണെന്നും ഭാവി​യിൽ ഡീനിനെ ഞങ്ങൾ കാണു​മെ​ന്നും എനിക്ക​റി​യാം.

ഡീൻ ഹൈസ്‌കൂൾ പാസ്സാ​യത്‌ 1950-ലായി​രു​ന്നു. അതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം വ്യോ​മ​സേ​ന​യിൽ ചേർന്നു. അദ്ദേഹ​ത്തി​നു മതപര​മായ വിഷയ​ങ്ങ​ളിൽ യാതൊ​രു താത്‌പ​ര്യ​വും ഉണ്ടായി​രു​ന്നില്ല എന്നു മാത്രമല്ല അന്ന്‌ എനിക്കു പ്രിയ​പ്പെ​ട്ട​താ​യി​രുന്ന കത്തോ​ലി​ക്കാ സഭയുടെ ഉപദേ​ശ​ങ്ങ​ളോ​ടു വിയോ​ജി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തി​രു​ന്നു. എന്നിരു​ന്നാ​ലും മക്കളു​ണ്ടാ​കു​മ്പോൾ അവരെ കത്തോ​ലി​ക്ക​രാ​യി വളർത്താ​മെന്ന ധാരണ​യിൽ ഞങ്ങൾ എത്തി​ച്ചേർന്നു. എല്ലാ രാത്രി​യി​ലും ഞങ്ങൾ മുട്ടു​കു​ത്തി നിന്നു നിശ്ശബ്ദം പ്രാർഥി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. ഞാൻ എന്റെ കത്തോ​ലി​ക്കാ പ്രാർഥ​നകൾ ആവർത്തി​ക്കു​മ്പോൾ ഡീൻ തന്റെ ഹൃദയ​ത്തിൽ ഉള്ളത്‌ എന്തെല്ലാ​മാ​ണോ അതു പറയു​മാ​യി​രു​ന്നു. പിന്നീ​ടുള്ള വർഷങ്ങ​ളിൽ ഞങ്ങൾക്ക്‌ അഞ്ചു പുത്ര​ന്മാർ ജനിച്ചു: ബിൽ, ജിം, ഡീൻ ജൂനിയർ, ജോ, ചാർളി.

ഞാൻ മുടങ്ങാ​തെ പള്ളിയിൽ പോകുന്ന ഒരു വ്യക്തി​യാ​യി​രു​ന്നു. പോകു​മ്പോ​ഴെ​ല്ലാം എന്റെ പുത്ര​ന്മാ​രെ​യും കൂടെ കൂട്ടു​മാ​യി​രു​ന്നു. പക്ഷേ പിന്നീട്‌, സഭയിൽ യഥാർഥ​ത്തിൽ നടക്കു​ന്ന​തി​നെ കുറിച്ച്‌ അറിഞ്ഞ​പ്പോൾ എനിക്കു നിരാശ തോന്നി. വിയറ്റ്‌നാം യുദ്ധത്തി​ലെ അതിന്റെ ഉൾപ്പെ​ട​ലാ​ണു പ്രത്യേ​കി​ച്ചും എന്നെ അലോ​സ​ര​പ്പെ​ടു​ത്തി​യത്‌. ഐക്യ​നാ​ടു​കൾ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടു​ക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ ന്യായ​യു​ക്ത​തയെ ചോദ്യം ചെയ്‌തേ​ക്കു​മാ​യി​രുന്ന ആളുക​ളോട്‌, കാലം ചെയ്‌ത കർദി​നാൾ സ്‌പെൽമാൻ ഇങ്ങനെ​യാണ്‌ പറഞ്ഞത്‌: “എന്റെ രാജ്യം, അതു ശരിയോ തെറ്റോ ആയി​ക്കൊ​ള്ളട്ടെ.” എന്റെ സഭ ഉൾപ്പെ​ടു​ന്നു​ണ്ടെ​ങ്കിൽ പോലും എന്റെ പുത്ര​ന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടു​ക്കു​ന്നത്‌ എനിക്ക്‌ അംഗീ​ക​രി​ക്കാൻ ആകുമാ​യി​രു​ന്നില്ല. എന്നിട്ടും, അവരിൽ ഒരാൾ എങ്കിലും ഒരു പുരോ​ഹി​തൻ ആയിത്തീ​രണേ എന്നു ഞാൻ പ്രാർഥി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു, എന്റെ ഭർത്താവ്‌ ഒരു കത്തോ​ലി​ക്കാ വിശ്വാ​സി ആകണേ എന്നും.

ചിന്താ​ഗ​തി​ക്കു മാറ്റം ഭവിക്കു​ന്നു

ഒരു ശനിയാഴ്‌ച വൈകു​ന്നേരം ഞാൻ പ്രാ​ദേ​ശിക പുരോ​ഹി​ത​നോ​ടും ഏതാനും കത്തോ​ലി​ക്കാ സുഹൃ​ത്തു​ക്ക​ളോ​ടു​മൊ​ത്തു സമയം ചെലവ​ഴി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. ആ സായാഹ്ന പാർട്ടി​യിൽ മദ്യം വിളമ്പി​യി​രു​ന്നു. ഞങ്ങൾ അത്‌ ആസ്വദി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കവേ കൂട്ടത്തി​ലു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ഒരു സ്‌ത്രീ പുരോ​ഹി​ത​നോ​ടു ചോദി​ച്ചു: “അച്ചോ, ഇത്തരം ഒരു പാർട്ടി​ക്കു ശേഷം രാവിലെ എഴു​ന്നേൽക്കാൻ പറ്റാനാ​വാ​തെ കുർബാന മുട​ക്കേണ്ടി വന്നാൽ അത്‌ ഒരു കൊടിയ പാപമാ​കു​മോ?”

“ഏയ്‌, അതൊ​ന്നും സാരമില്ല,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “ചൊവ്വാഴ്‌ച രാത്രി ഞങ്ങൾ വികാ​രി​യു​ടെ അരമന​യിൽ ഒരു കുർബാന നടത്തു​ന്നുണ്ട്‌. അതിൽ സംബന്ധി​ച്ചു കൊണ്ടു തിരു​സ​ഭ​യോ​ടുള്ള നിങ്ങളു​ടെ കടമ നിറ​വേ​റ്റാ​വു​ന്ന​താണ്‌.”

എന്തുതന്നെ സംഭവി​ച്ചാ​ലും ഞായറാഴ്‌ച കുർബാ​ന​യിൽ പങ്കെടു​ത്തേ മതിയാ​കൂ എന്ന്‌ എന്നെ ചെറുപ്പം മുതലേ പഠിപ്പി​ച്ചി​രു​ന്ന​താണ്‌. ഞാൻ അദ്ദേഹ​ത്തോ​ടു വിയോ​ജി​ച്ച​പ്പോൾ അദ്ദേഹം എന്റെ മേൽ ശാപവാ​ക്കു​കൾ ചൊരി​യു​ക​യും ഒരു സ്‌ത്രീ പുരോ​ഹി​തനെ തിരു​ത്താൻ പാടില്ല എന്നു ദേഷ്യ​ത്തിൽ പറയു​ക​യും ചെയ്‌തു.

ഞാൻ ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ വിചാ​രി​ച്ചു, ‘എന്റെ പുത്ര​ന്മാർ ഇതു​പോ​ലെ ആയിത്തീ​രാ​നാ​ണോ ഞാൻ പ്രാർഥി​ച്ചു കൊണ്ടി​രി​ക്കു​ന്നത്‌?’ എല്ലാ പുരോ​ഹി​ത​ന്മാ​രും ഒരു​പോ​ലെ അല്ലെന്ന്‌ എനിക്ക്‌ അറിയാ​മാ​യി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ലും ഈ സംഭവം എന്നെ ആശയക്കു​ഴ​പ്പ​ത്തി​ലാ​ക്കി.

1960-കളുടെ മധ്യത്തിൽ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ പെൻസിൽവേ​നി​യ​യി​ലെ ഫില​ദെൽഫി​യ​യി​ലും പിന്നീടു ഡെലവാ​റി​ലുള്ള ന്യൂവർക്കി​ലും വെച്ചു ഞങ്ങളെ സന്ദർശി​ക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. അവരുടെ ക്രിസ്‌തീയ തീക്ഷ്‌ണ​തയെ ആദരി​ച്ചി​രു​ന്നു എങ്കിലും ഞാൻ എപ്പോ​ഴും ഇങ്ങനെ പറയു​മാ​യി​രു​ന്നു: “ക്ഷമിക്കണം. ഒരു കത്തോ​ലി​ക്കാ വിശ്വാ​സി​യാ​യ​തി​നാൽ എനിക്ക്‌ ഇതിൽ താത്‌പ​ര്യ​മില്ല.”

പിന്നീട്‌ 1970 നവംബർ മാസത്തി​ലെ ഒരു തണുത്ത പ്രഭാ​ത​ത്തിൽ സാക്ഷികൾ വീണ്ടും വന്നു. അവർ ബൈബി​ളി​നെ കുറിച്ച്‌ ഒരു ചോദ്യം ചോദി​ച്ചിട്ട്‌ സങ്കീർത്തനം 119:105 വായിച്ചു: “നിന്റെ വചനം എന്റെ കാലിന്നു ദീപവും എന്റെ പാതെക്കു പ്രകാ​ശ​വും ആകുന്നു.” ആ വാക്കുകൾ എന്റെ ഉള്ളിൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ സ്വയം ചിന്തി​ച്ച​താ​യി ഞാൻ ഓർമി​ക്കു​ന്നു, ‘ബൈബിൾ! ഒരുപക്ഷേ അതാകണം ഉത്തരം, പക്ഷേ എന്റെ കൈവശം ഒരെണ്ണം​പോ​ലും ഇല്ലല്ലോ.’ കത്തോ​ലി​ക്കർക്കു ബൈബിൾ ആവശ്യ​മി​ല്ലെ​ന്നും അതു ഞങ്ങളെ ആശയക്കു​ഴ​പ്പ​ത്തിൽ ആക്കു​മെ​ന്നു​മാണ്‌ എന്നെ പഠിപ്പി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌. അതു​പോ​ലെ അതു പുരോ​ഹി​ത​ന്മാർക്കു മാത്രം വായി​ക്കാ​നും അർഥം വിശദീ​ക​രി​ക്കാ​നും ഉള്ളതാ​ണെ​ന്നും. ഒരു ബൈബിൾ കൈവശം വെക്കാ​ത്ത​തു​വഴി ഞാൻ കത്തോ​ലി​ക്കാ മതത്തോ​ടു കൂറു പുലർത്തു​ക​യാ​ണെന്നു വിശ്വ​സി​ച്ചി​രു​ന്നു.

അന്നേ ദിവസം ഞാൻ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ പക്കൽ നിന്നും നിത്യ​ജീ​വ​നി​ലേക്കു നയിക്കുന്ന സത്യം എന്ന ബൈബിൾ പഠന സഹായി സ്വീക​രി​ച്ചു. ആ ആഴ്‌ച​യിൽ തന്നെ ഞാൻ അതു വായിച്ചു തീർത്തു. അപ്പോൾത്തന്നെ എനിക്ക്‌ ഒരു കാര്യം മനസ്സി​ലാ​യി, ഞാൻ സത്യം കണ്ടെത്തി​യി​രി​ക്കു​ന്നു! ഒരു കത്തോ​ലി​ക്കാ ഭാഷാ​ന്തരം ഉൾപ്പെടെ രണ്ടു ബൈബി​ളു​ക​ളു​മാ​യി സാക്ഷികൾ മടങ്ങി​യെത്തി. ആ ബൈബിൾ പഠനസ​ഹാ​യി​യിൽ ഉദ്ധരി​ച്ചി​രുന്ന വാക്യങ്ങൾ അതുപടി കത്തോ​ലി​ക്കാ ബൈബി​ളിൽ കണ്ടെത്തി​യത്‌ എന്നെ അതിശ​യി​പ്പി​ച്ചു. അതോടെ പുരോ​ഗ​മ​നാ​ത്മ​ക​മായ ഒരു ബൈബിൾ അധ്യയനം ആരംഭി​ച്ചു. 1972 ആഗസ്റ്റിൽ, അതി​നോ​ടകം തന്നെ ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ ആരംഭി​ച്ചി​രുന്ന എന്റെ സഹോ​ദരി സാലി​യും ഞാനും സ്‌നാ​പ​ന​മേറ്റു.

എന്റെ ഭർത്താവ്‌, ഡീൻ, എന്നെ ഒരിക്ക​ലും എതിർത്തി​രു​ന്നില്ല. പക്ഷേ കത്തോ​ലി​ക്കാ മതത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യ​സ്‌ത​മായ ഒന്നിൽ ഞാൻ താത്‌പ​ര്യ​മെ​ടു​ക്കു​ന്നതു കണ്ട അദ്ദേഹം ആശ്ചര്യ​പ്പെട്ടു പോയി. അദ്ദേഹം എല്ലാം ശ്രദ്ധി​ക്കു​ക​യും നിരീ​ക്ഷി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യു​ന്നു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. മുമ്പൊ​ക്കെ, കുട്ടികൾ പറഞ്ഞാൽ കേൾക്കാ​ത്ത​പ്പോ​ഴെ​ല്ലാം ഞാൻ അവരുടെ നേരെ ആക്രോ​ശി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ ബൈബിൾ ‘ക്രോ​ധ​ത്തി​നും കൂറ്റാ​ര​ത്തി​നും [“ആക്രോ​ശ​ത്തി​നും,” NW] ദൂഷണ​ത്തി​നും’ എതിരെ മുന്നറി​യി​പ്പു നൽകു​ന്ന​താ​യി ഞാൻ മനസ്സി​ലാ​ക്കി. (എഫെസ്യർ 4:31, 32) മാത്രമല്ല, കുട്ടി​ക​ളു​ടെ നേരെ ആക്രോ​ശി​ക്കു​ന്നതു കൊണ്ട്‌ നിങ്ങൾക്ക്‌ അവരെ യാതൊ​ന്നും പഠിപ്പി​ക്കാ​നും കഴിയില്ല. ഒരിക്കൽ എന്റെ ഭർത്താവ്‌ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ അമ്മയോട്‌ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​കളെ കുറിച്ചു പറയു​ന്നതു ഞാൻ കേട്ടു: “മമ്മീ, ഇവർ പ്രസം​ഗി​ക്കു​ന്നതു പോലെ തന്നെ ജീവി​ക്കു​ന്ന​വ​രാണ്‌!” അതിനു ശേഷം താമസി​യാ​തെ തന്നെ അദ്ദേഹം ഒരു ബൈബിൾ അധ്യയനം സ്വീക​രി​ച്ചു. 1975 ജനുവ​രി​യിൽ ഡീൻ ഒരു സ്‌നാ​പ​ന​മേറ്റ സാക്ഷി ആയിത്തീർന്നു.

ഞങ്ങളുടെ അഞ്ചു പുത്ര​ന്മാ​രെ​യും പരിശീ​ലി​പ്പി​ക്കൽ

യോഗ​ങ്ങൾക്കു ഹാജരാ​കാൻ തുടങ്ങി​യ​പ്പോൾ ഞാൻ വിചാ​രി​ച്ചത്‌ എന്റെ മക്കൾക്ക്‌ അത്രയും സമയം അടങ്ങി​യി​രി​ക്കാൻ ബുദ്ധി​മു​ട്ടാ​യി​രി​ക്കും എന്നാണ്‌. അതു​കൊണ്ട്‌ ഞാൻ അവരെ അവരുടെ പിതാ​വി​ന്റെ അടുത്ത്‌, വീട്ടിൽ ആക്കിയി​ട്ടു പോകു​മാ​യി​രു​ന്നു. ഒറ്റയ്‌ക്കു പോകു​ന്നത്‌ എന്നെ സംബന്ധി​ച്ചി​ട​ത്തോ​ളം എളുപ്പ​വും സൗകര്യ​പ്ര​ദ​വും ആയിരു​ന്നു. പക്ഷേ ആ സമയത്താണ്‌, ക്രിസ്‌തീയ യോഗ​ങ്ങ​ളു​ടെ ദൈർഘ്യ​ത്തെ കുറിച്ചു പറയവേ ഒരു പ്രസം​ഗകൻ ചോദി​ച്ചത്‌: “ടെലി​വി​ഷന്റെ മുമ്പിൽ നിങ്ങളു​ടെ കുട്ടി​കൾക്കു ചെലവ​ഴി​ക്കാ​നാ​വുന്ന സമയത്തെ കുറിച്ചു നിങ്ങൾ എപ്പോ​ഴെ​ങ്കി​ലും ചിന്തി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടോ?” കൃത്യ​മാ​യും അവിടെ തന്നെ ആയിരു​ന്നു അപ്പോൾ അവർ, ടെലി​വി​ഷന്റെ മുമ്പിൽ! അതു​കൊ​ണ്ടു ഞാൻ വിചാ​രി​ച്ചു, ‘ഇനി ഒരിക്ക​ലും ഇങ്ങനെ സംഭവി​ച്ചു കൂടാ! അവരെ കൂടെ കൊണ്ടു​വന്നേ മതിയാ​കൂ!’ കുട്ടി​കളെ എന്റെ കൂടെ അയയ്‌ക്കുന്ന കാര്യ​ത്തിൽ ഭർത്താ​വിന്‌ എതിർപ്പൊ​ന്നും ഉണ്ടായി​രു​ന്നില്ല. ക്രമേണ, അദ്ദേഹ​വും യോഗ​ങ്ങൾക്കു ഹാജരാ​കാൻ തുടങ്ങി.

യോഗ​ങ്ങ​ളി​ലെ ക്രമമായ ഹാജർ ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബ​ജീ​വി​ത​ത്തിന്‌ ഒരു നല്ല ഘടനയും കെട്ടു​റ​പ്പും പ്രദാനം ചെയ്‌തു. എന്നാൽ പ്രയോ​ജ​നങ്ങൾ അതിൽ ഒതുങ്ങി​നി​ന്നില്ല. തെറ്റുകൾ പറ്റു​മ്പോൾ അതു തുറന്നു സമ്മതിച്ചു കൊണ്ടും ബൈബി​ളി​ന്റെ മാർഗ​നിർദേ​ശങ്ങൾ ശ്രദ്ധാ​പൂർവം ബാധമാ​ക്കി​ക്കൊ​ണ്ടും ഞാനും ഡീനും കുട്ടി​കളെ വളർത്താ​നുള്ള ഞങ്ങളുടെ പ്രാപ്‌തി മെച്ച​പ്പെ​ടു​ത്താൻ എല്ലായ്‌പോ​ഴും ശ്രമി​ച്ചി​രു​ന്നു. ഞങ്ങൾ ഒരിക്ക​ലും രണ്ടുനി​ല​വാ​രങ്ങൾ അനുവ​ദി​ച്ചി​രു​ന്നില്ല. ഭർത്താ​വി​നും എനിക്കും ശരിയാ​യി​രു​ന്നത്‌ എന്തും ഞങ്ങളുടെ മക്കൾക്കും അങ്ങനെ തന്നെ ആയിരി​ക്കേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നു. പരസ്യ സുവി​ശേ​ഷി​ക്കൽ വേലയിൽ ക്രമമാ​യി പങ്കുപ​റ്റണം എന്നതു നിർബ​ന്ധ​മാ​യി​രു​ന്നു.

വിനോ​ദ​ത്തി​ന്റെ കാര്യ​ത്തി​ലാ​കട്ടെ, അക്രമാ​സ​ക്ത​മോ അധാർമി​ക​മോ ആയ ഒരു ചലച്ചി​ത്ര​വും കാണാൻ അനുവ​ദി​ച്ചി​രു​ന്നില്ല. സ്‌കേ​റ്റിങ്‌, പന്തുകളി, അമ്യൂ​സ്‌മെന്റ്‌ പാർക്കു​കൾ സന്ദർശി​ക്കൽ, വിനോ​ദ​യാ​ത്ര നടത്തൽ, വെള്ളി​യാ​ഴ്‌ച​ക​ളിൽ പിറ്റ്‌സ ഉണ്ടാക്കി കഴിക്കൽ തുടങ്ങിയ ആരോ​ഗ്യാ​വ​ഹ​മായ പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളിൽ കുടും​ബം ഒത്തൊ​രു​മി​ച്ചു പങ്കെടു​ക്കു​ന്നതു ഞങ്ങൾ എല്ലായ്‌പോ​ഴും ആസ്വദി​ച്ചി​രു​ന്നു. ഡീൻ ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബ​ത്തി​ന്റെ സ്‌നേ​ഹ​സ​മ്പ​ന്ന​നായ തലവനാ​യി​രു​ന്നു. കുടും​ബ​ജീ​വി​തം ഇങ്ങനെ ആയിരി​ക്കാ​നാണ്‌ പ്രതീ​ക്ഷി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നത്‌ എന്നു ഞങ്ങളുടെ വിവാ​ഹ​ജീ​വി​ത​ത്തിൽ ഉടനീളം ഞങ്ങൾ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു.—എഫെസ്യർ 5:22,23.

1970-ൽ ഞങ്ങൾ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളോ​ടൊ​ത്തു ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ ആരംഭി​ച്ച​പ്പോൾ, ബില്ലിക്ക്‌ 12-ഉം ജിമ്മിന്‌ 11-ഉം ഡീൻ ജൂനി​യ​റിന്‌ 9-ഉം ജോയ്‌ക്ക്‌ 7-ഉം ചാർളിക്ക്‌ 2-ഉം വയസ്സു പ്രായ​മാ​യി​രു​ന്നു. അവർക്ക്‌ അപ്പോൾ തന്നെ പള്ളിയിൽ പോയി ശീലമു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു, പക്ഷേ ബൈബിൾ പഠിക്കു​ന്നത്‌ ഇപ്പോ​ഴാ​യി​രു​ന്നു. അതു ഞങ്ങൾക്ക്‌ ആവേശ​ജ​ന​ക​മാ​യി​രു​ന്നു. ഞാൻ അവരോ​ടു പറയു​മാ​യി​രു​ന്നു: “മക്കളേ, ഓടി വന്നേ! ദേ, ഇതു കണ്ടോ!” അവർ ഓടി എത്തുമാ​യി​രു​ന്നു. ഞങ്ങൾ ആവേശ​ത്തോ​ടെ, കണ്ടെത്തിയ പുതിയ ആശയങ്ങൾ ചർച്ച​ചെ​യ്യു​ക​യും ചെയ്യും. ഭൂമി​യി​ലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രമാ​ണ​മായ ബൈബി​ളി​ന്റെ പഠനത്തി​ലൂ​ടെ കുട്ടികൾ യഹോ​വയെ സ്‌നേ​ഹി​ക്കാ​നും അവരുടെ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളോ​ടു മാത്രമല്ല തങ്ങളുടെ ദൈവ​വും സ്രഷ്ടാ​വും എന്ന നിലയിൽ യഹോ​വ​യോ​ടും ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​ബോ​ധം ഉള്ളവരാ​യി​രി​ക്കാ​നും പഠിക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു.

ബൈബിൾ സത്യം പഠിക്കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പു ഞങ്ങൾ ധാരാളം കടബാ​ധ്യത വരുത്തി​വെ​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ഈ കടങ്ങൾ കുറ​ച്ചെ​ങ്കി​ലും അടച്ചു​തീർക്കേ​ണ്ട​തി​നു ഞങ്ങൾ വീടു വിറ്റിട്ടു വാടക​യ്‌ക്കു താമസി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. ഞങ്ങൾക്ക്‌ ഉണ്ടായി​രുന്ന പുതിയ കാറും വിറ്റു. എന്നിട്ട്‌ ഒരു സെക്കൻഡ്‌ ഹാൻഡ്‌ വാഹനം വാങ്ങി. ആകുന്നത്ര ലളിത​മാ​യി ജീവി​ക്കു​വാൻ ഞങ്ങൾ ശ്രമിച്ചു. ലൗകിക ജോലി ചെയ്യു​ന്ന​തി​നു പകരം വീട്ടിൽ കുട്ടി​ക​ളോ​ടൊ​പ്പം ആയിരി​ക്കാൻ ഇതെന്നെ സഹായി​ച്ചു. അവർക്കു വീട്ടമ്മ​യായ ഒരു മാതാ​വി​നെ ആണ്‌ ആവശ്യം എന്നു ഞങ്ങൾക്കു തോന്നി. കുട്ടികൾ സ്‌കൂ​ളിൽ ആയിരി​ക്കു​മ്പോൾ ക്രിസ്‌തീയ ശുശ്രൂ​ഷ​യിൽ കൂടുതൽ സമയം ചെലവ​ഴി​ക്കാ​നും ഇതെന്നെ പ്രാപ്‌ത​യാ​ക്കി. അവസാനം, 1983 സെപ്‌റ്റം​ബ​റിൽ എനി​ക്കൊ​രു പയനിയർ (മുഴു​സമയ ശുശ്രൂ​ഷക) ആയിത്തീ​രാൻ സാധിച്ചു. ഭൗതി​ക​മാ​യി ഏറ്റവും മികച്ചത്‌ എല്ലായ്‌പോ​ഴും ഞങ്ങളുടെ മക്കൾക്ക്‌ ഉണ്ടായി​രു​ന്നില്ല എന്നതു സത്യം തന്നെ, പക്ഷേ അവരുടെ അത്യാ​വ​ശ്യ​ങ്ങൾ ഒരിക്ക​ലും സാധി​ക്കാ​തെ പോയി​രു​ന്നില്ല. അവർ എല്ലാവ​രും ടെക്‌നി​ക്കൽ ഹൈസ്‌കൂ​ളിൽ ചേർന്ന്‌ തോട്ട​ക്കൃ​ഷി, ആശാരി​പ്പണി, മോ​ട്ടോർവാ​ഹ​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ കേടു​പോ​ക്കൽ, ചിത്ര​പ്പണി എന്നിങ്ങ​നെ​യുള്ള തൊഴി​ല​ധി​ഷ്‌ഠിത കോഴ്‌സു​കൾ പഠിച്ചു. അത്‌ സ്വന്തമാ​യൊ​രു വരുമാ​ന​മാർഗം കണ്ടെത്താൻ അവരെ സജ്ജരാക്കി.

മിക്ക​പ്പോ​ഴും ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബ​ജീ​വി​തത്തെ കുറിച്ചു ചിന്തി​ക്കവേ ഞാൻ സ്വയം പറയു​മാ​യി​രു​ന്നു: ‘ഭൗതി​ക​മാ​യി തീരെ കുറച്ചേ ഉള്ളു​വെ​ങ്കി​ലും ഞങ്ങളു​ടേത്‌ ഈ ഭൂമി​യി​ലെ ഏറ്റവും സന്തുഷ്ട കുടും​ബ​ങ്ങ​ളിൽ ഒന്നാണ്‌ എന്നു തോന്നു​ന്നു.’ താമസി​യാ​തെ, ഡീൻ സഭയിലെ ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ സ്ഥാനങ്ങൾ എത്തിപ്പി​ടി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. അതു തന്നെയാ​ണു ഞങ്ങളുടെ മക്കളും ചെയ്‌തത്‌. 1982-ൽ ഡീൻ ഒരു ക്രിസ്‌തീയ മൂപ്പനാ​യി നിയമി​ക്ക​പ്പെട്ടു. എട്ടു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, 1990-ൽ, ഞങ്ങളുടെ മൂത്ത പുത്രൻ ബിൽ ഒരു മൂപ്പനാ​യി നിയമി​ത​നാ​യി. പിന്നീട്‌, അതേ വർഷം തന്നെ ജോയും നിയമി​ക്ക​പ്പെട്ടു. ഡീൻ ജൂനിയർ 1991-ലും ചാർളി 1992-ലും ജിം 1993-ലും നിയമി​ത​രാ​യി.

മാതാ​പി​താ​ക്കൾ എന്ന നിലയിൽ ചില​പ്പോ​ഴൊ​ക്കെ ഞങ്ങൾക്കു തെറ്റു പറ്റിയി​ട്ടുണ്ട്‌ എന്ന്‌ എനിക്ക​റി​യാം. ചെയ്‌തി​ട്ടുള്ള നല്ല കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഓർത്തി​രി​ക്കുക പ്രയാ​സ​വു​മാണ്‌. ഒരു സുഹൃത്ത്‌ എന്റെ പുത്ര​ന്മാ​രോട്‌, ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ക​ളെന്ന നിലയി​ലുള്ള പ്രാരംഭ വർഷങ്ങളെ കുറി​ച്ചും വിശേ​ഷിച്ച്‌, തങ്ങൾക്കു ലഭിച്ച ആദ്യകാല പരിശീ​ല​ന​ത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏതെല്ലാം ബൈബിൾ തത്ത്വങ്ങ​ളാ​ണു ക്രിസ്‌തീയ മൂപ്പന്മാർക്കു വേണ്ട യോഗ്യ​ത​യിൽ എത്തി​ച്ചേ​രാൻ സഹായി​ച്ചത്‌ എന്നും ചോദി​ച്ചു. അവരുടെ മറുപടി എന്റെ ഹൃദയ​ത്തിന്‌ ഊഷ്‌മളത പകരുന്നു.

എന്റെ പുത്ര​ന്മാർക്കു പറയാ​നു​ള്ളത്‌

ബിൽ: “റോമർ 12:9-12-ൽ നിന്നും ഞങ്ങൾ പഠിച്ചത്‌ എന്റെ മനസ്സിൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നു. അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇപ്രകാ​രം വായി​ക്കു​ന്നു: ‘സഹോ​ദ​ര​പ്രീ​തി​യിൽ തമ്മിൽ സ്ഥായി​പൂ​ണ്ടു ബഹുമാ​നി​ക്കു​ന്ന​തിൽ അന്യോ​ന്യം മുന്നി​ട്ടു​കൊൾവിൻ. . . . ആത്മാവിൽ എരിവു​ള്ള​വ​രാ​യി​രി​പ്പിൻ . . . ആശയിൽ സന്തോ​ഷി​പ്പിൻ.’ ആളുകളെ സ്‌നേ​ഹി​ക്കുക എന്നാൽ എന്താണ്‌ എന്നു കാണിച്ചു തരാൻ എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്കൾക്കു സാധിച്ചു. മറ്റുള്ള​വ​രോ​ടു സ്‌നേഹം പ്രകട​മാ​ക്കു​ന്നത്‌ അവരെ സന്തുഷ്ട​രാ​ക്കി​യി​രു​ന്നു. ഞങ്ങളുടെ വീട്ടി​ലു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ഈ സ്‌നേ​ഹ​നിർഭ​ര​മായ അന്തരീ​ക്ഷ​മാ​ണു ബൈബിൾ സത്യങ്ങളെ ഞങ്ങളുടെ ചിന്തയു​ടെ തന്നെ ഭാഗമാ​ക്കി തീർത്തത്‌. ഇതാണ്‌ ഞങ്ങളെ സത്യ​ത്തോട്‌ അടുപ്പി​ച്ചു നിർത്തി​യത്‌. ഞങ്ങളുടെ മാതാ​പി​താ​ക്കൾ പൂർണ​മാ​യും ബൈബിൾ സത്യത്തെ സ്‌നേ​ഹി​ച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി, സത്യത്തെ സ്‌നേ​ഹി​ക്കു​ക​യും അതു മുറുകെ പിടി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യുക എന്നത്‌ എനിക്ക്‌ ഒരിക്ക​ലും പ്രയാ​സ​ക​ര​മാ​യി​രു​ന്നില്ല.”

ജിം: “മത്തായി 5:37 ആണ്‌ എന്റെ മനസ്സി​ലേക്ക്‌ ഓടി​യെ​ത്തുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാ​ന​പ്പെട്ട തത്ത്വങ്ങ​ളി​ലൊന്ന്‌. അവിടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നു: ‘നിങ്ങളു​ടെ വാക്കു ഉവ്വു, ഉവ്വു എന്നും ഇല്ല, ഇല്ല എന്നും ആയിരി​ക്കട്ടെ; ഇതിൽ അധിക​മാ​യതു ദുഷ്ടനിൽനി​ന്നു വരുന്നു.’ (ചെരി​ച്ചെ​ഴു​തി​യി​രി​ക്കു​ന്നതു ഞങ്ങൾ.) എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്കൾ ഞങ്ങളിൽ നിന്നും എന്താണു പ്രതീ​ക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ എന്ന്‌ എന്റെ സഹോ​ദ​ര​ന്മാർക്കും എനിക്കും എല്ലായ്‌പോ​ഴും അറിയാ​മാ​യി​രു​ന്നു. ക്രിസ്‌ത്യാ​നി ആയിരി​ക്കുക എന്നാൽ എന്താണ്‌ എന്നതിന്റെ ജീവി​ക്കുന്ന മാതൃ​കകൾ ഞങ്ങൾ അവരിൽ ദർശിച്ചു. അവരി​രു​വ​രും എപ്പോ​ഴും യോജി​പ്പി​ലാ​യി​രു​ന്നു. ഒരിക്കൽപ്പോ​ലും പരസ്‌പരം തർക്കി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നില്ല. അവർ തമ്മിൽ എപ്പോ​ഴെ​ങ്കി​ലും വിയോ​ജി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടെ​ങ്കിൽ തന്നെ ഞങ്ങൾ മക്കൾ, ഒരിക്ക​ലും അത്‌ അറിഞ്ഞി​രു​ന്നില്ല. അവർ ഐക്യ​ത്തിൽ ഒന്നായി​രു​ന്നു, അതു തീർച്ച​യാ​യും ഞങ്ങളെ എല്ലാവ​രെ​യും ആഴത്തിൽ സ്വാധീ​നി​ച്ചു. ഞങ്ങൾക്കു മമ്മി​യെ​യും ഡാഡി​യെ​യും, എല്ലാറ്റി​നും ഉപരി യഹോ​വ​യെ​യും, നിരാ​ശ​പ്പെ​ടു​ത്താൻ ഒട്ടും ആഗ്രഹ​മി​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു.”

ഡീൻ: “സദൃശ​വാ​ക്യ​ങ്ങൾ 15:1 പറയുന്നു: ‘മൃദു​വായ ഉത്തരം ക്രോ​ധത്തെ ശമിപ്പി​ക്കു​ന്നു; കഠിന​വാ​ക്കോ കോപത്തെ ജ്വലി​പ്പി​ക്കു​ന്നു.’ ഡാഡി മൃദു​സ്വ​ഭാ​വി ആയിരു​ന്നു. അദ്ദേഹ​വു​മാ​യി ഒരിക്കൽ പോലും വാദ​പ്ര​തി​വാ​ദം നടത്തി​യ​താ​യി ഞാൻ ഓർക്കു​ന്നില്ല.—കൗമാ​ര​ത്തിൽ പോലും. അദ്ദേഹം എല്ലായ്‌പോ​ഴും, അങ്ങേയറ്റം അസ്വസ്ഥ​നാ​യി​രി​ക്കു​മ്പോൾ പോലും, വളരെ സൗമ്യ​നാ​യി​രു​ന്നു. ചില​പ്പോൾ ഒരു ശിക്ഷ എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം എന്നെ മുറിക്കു പുറത്തി​റ​ങ്ങാൻ അനുവ​ദി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നില്ല അല്ലെങ്കിൽ ചില പ്രത്യേക ആനുകൂ​ല്യ​ങ്ങൾ നിഷേ​ധി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. പക്ഷേ, ഡാഡി​യു​മാ​യി ഒരു വാക്കു​തർക്കം ഉണ്ടായ​താ​യി എനിക്ക്‌ ഓർമി​ക്കാ​നേ കഴിയു​ന്നില്ല. ഞങ്ങൾക്ക്‌ അദ്ദേഹം പിതാവു മാത്ര​മാ​യി​രു​ന്നില്ല, സുഹൃത്തു കൂടി​യാ​യി​രു​ന്നു. അദ്ദേഹത്തെ നിരാ​ശ​നാ​ക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഒരിക്ക​ലും ആഗ്രഹി​ച്ചില്ല.”

ജോ: “2 കൊരി​ന്ത്യർ 10:5-ൽ ‘ഏതു വിചാ​ര​ത്തെ​യും ക്രിസ്‌തു​വി​നോ​ടുള്ള അനുസ​ര​ണ​ത്തി​ന്നാ​യി​ട്ടു പിടി​ച്ച​ട​ക്കു​ന്ന​തി​നെ’ കുറിച്ചു ബൈബിൾ പറയുന്നു. യഹോ​വ​യു​ടെ നിലവാ​ര​ങ്ങ​ളോ​ടും നിർദേ​ശ​ങ്ങ​ളോ​ടും അനുസ​രണം ഉള്ളവരാ​യി​രി​ക്കാൻ വീട്ടി​ലാ​യി​രി​ക്കെ ഞങ്ങൾ അഭ്യസി​പ്പി​ക്ക​പ്പെട്ടു. സത്യം ഞങ്ങളുടെ ജീവി​തം​തന്നെ ആയിരു​ന്നു. യോഗ​ങ്ങൾക്കു ഹാജരാ​കു​ന്നത്‌ ഒരു ജീവിത രീതി​യും. ഇപ്പോൾ പോലും, യോഗ​ങ്ങ​ളുള്ള രാത്രി​ക​ളിൽ മറ്റെ​ന്തെ​ങ്കി​ലും ചെയ്യു​ന്ന​തി​നെ കുറിച്ച്‌ എനിക്ക്‌ ഓർക്കാൻ വയ്യ. ക്രിസ്‌തീയ ശുശ്രൂ​ഷ​യും ഞങ്ങളുടെ ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ ക്രമമായ ഒരു ഭാഗമാ​യി​രു​ന്നു—തോന്നു​മ്പോൾ മാത്രം ചെയ്യാ​വുന്ന ഒന്നായി​രു​ന്നില്ല. ഞങ്ങളുടെ സുഹൃ​ത്തു​ക്കൾ രാജ്യ​ഹാ​ളിൽ നിന്നു​ള്ള​വ​രാ​യി​രു​ന്നു. സുഹൃ​ത്തു​ക്കൾക്കാ​യി വേറെ​ങ്ങും ഞങ്ങൾക്കു തിര​യേണ്ടി വന്നില്ല. ജീവന്റെ പാതയിൽ മക്കളെ ആക്കി വെക്കുക എന്നതി​ലു​പരി ഒരു പിതാ​വിന്‌ എന്താണു ചെയ്യാൻ കഴിയുക!”

ചാർളി: “സദൃശ​വാ​ക്യ​ങ്ങൾ 1:7 എന്റെ മനസ്സിൽ തെളി​ഞ്ഞു​വ​രു​ന്നു. അത്‌ ഇങ്ങനെ വായി​ക്കു​ന്നു: ‘യഹോ​വാ​ഭക്തി ജ്ഞാനത്തി​ന്റെ ആരംഭ​മാ​കു​ന്നു; ഭോഷ​ന്മാ​രോ ജ്ഞാനവും പ്രബോ​ധ​ന​വും നിരസി​ക്കു​ന്നു.’ യഹോവ ഒരു യഥാർഥ വ്യക്തി ആണെന്നും അവനോ​ടുള്ള ഭയവും സ്‌നേ​ഹ​വും നട്ടുവ​ളർത്തേ​ണ്ടതു വളരെ പ്രധാ​ന​മാ​ണെ​ന്നും മനസ്സി​ലാ​ക്കാൻ മാതാ​പി​താ​ക്കൾ ഞങ്ങളെ സഹായി​ച്ചു. അവർ ഞങ്ങളോട്‌ ഇങ്ങനെ ന്യായ​വാ​ദം ചെയ്യു​മാ​യി​രു​ന്നു: ‘ഞങ്ങൾ പറയു​ന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം നിങ്ങൾ ഇതു ചെയ്യണ​മെ​ന്നില്ല. നിങ്ങൾക്ക്‌ എന്തു തോന്നു​ന്നു? ഇതു കാണു​മ്പോൾ യഹോവ എന്തു വിചാ​രി​ക്കു​മെ​ന്നാ​ണു നിങ്ങൾ കരുതു​ന്നത്‌? സാത്താ​നോ?’

“കാര്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ ശരിയായ കിടപ്പു മനസ്സി​ലാ​ക്കാൻ ഇതു ഞങ്ങളെ സഹായി​ച്ചു. ഡാഡി​ക്കും മമ്മിക്കും എപ്പോ​ഴും ഞങ്ങളോ​ടൊ​പ്പം ആയിരി​ക്കാൻ സാധി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നില്ല. ബൈബിൾ സത്യങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയ​ങ്ങ​ളി​ലും മനസ്സു​ക​ളി​ലും ഉൾനടാൻ മാത്രമേ അവർക്ക്‌ ആകുമാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളൂ. സ്‌കൂ​ളി​ലും ജോലി​സ്ഥ​ല​ത്തും സുഹൃ​ത്തു​ക്ക​ളു​ടെ കൂടെ​യും ഒക്കെ ആയിരി​ക്കു​മ്പോൾ ഞങ്ങൾ അവരിൽ നിന്ന്‌ അകലെ​യാ​യി​രു​ന്നു. യഹോ​വ​യോ​ടുള്ള ആരോ​ഗ്യാ​വ​ഹ​മായ ഭയം ഞങ്ങളുടെ വ്യക്തി​ത്വ​വി​കാ​സ​ത്തിൽ വളരെ പ്രധാ​ന​പ്പെട്ട ഒരു പങ്കു വഹിച്ചു—അതി​പ്പോ​ഴും ഞങ്ങളിൽ ഉണ്ട്‌.

“കൂടാതെ, തന്റെ പയനിയർ ശുശ്രൂ​ഷയെ കുറി​ച്ചും തനിക്കു​ണ്ടാ​കുന്ന നല്ല അനുഭ​വ​ങ്ങളെ കുറി​ച്ചും മമ്മി നിരന്തരം സംസാ​രി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. ശുശ്രൂ​ഷയെ പ്രതി ശുഭാ​പ്‌തി​വി​ശ്വാ​സ​ത്തോ​ടു കൂടിയ ഒരു കാഴ്‌ച​പ്പാട്‌ മമ്മിക്ക്‌ എപ്പോ​ഴും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. ഇതിനു ഞങ്ങളുടെ മേൽ ഒരു വിസ്‌മ​യാ​വ​ഹ​മായ സ്വാധീ​നം തന്നെ ഉളവാ​ക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ആളുക​ളോ​ടു മമ്മിക്ക്‌ ഉണ്ടായി​രു​ന്നതു പോലുള്ള സ്‌നേഹം ഞങ്ങളും വളർത്തി​യെ​ടു​ത്തു, അങ്ങനെ വീടു​തോ​റു​മുള്ള പ്രവർത്തനം വളരെ ആസ്വാ​ദ്യം ആയിരി​ക്കാൻ കഴിയും എന്നു ഞങ്ങൾ മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​നി​ട​യാ​യി.”

കൃതജ്ഞ​ത​യ്‌ക്കുള്ള കാരണം

എന്റെ പുത്ര​ന്മാർ ഇപ്പോൾ വിവാ​ഹി​ത​രാണ്‌. അങ്ങനെ എനിക്ക്‌ അഞ്ചു സ്‌നേ​ഹ​മ​യി​ക​ളായ മരുമ​ക്ക​ളെ​യും ലഭിച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു. അവർ എല്ലാവ​രും യഹോ​വയെ വിശ്വ​സ്‌ത​ത​യോ​ടെ സേവിച്ചു കൊണ്ടി​രി​ക്കു​ന്നു. അതുമാ​ത്ര​മോ, വീണ്ടും അഞ്ച്‌ ആൺകു​ട്ടി​ക​ളാൽ ഞാൻ അനു​ഗ്ര​ഹി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു—അതെ, അഞ്ചു പൗത്ര​ന്മാർ! യഹോ​വയെ സ്‌നേ​ഹി​ക്കാ​നും അവന്റെ രാജ്യം ദൃഢമാ​യി ജീവി​ത​ത്തിൽ ഒന്നാമതു വെക്കാ​നും അവർ ഇപ്പോൾ പരിശീ​ലി​പ്പി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. അവരുടെ പിതാ​ക്ക​ന്മാ​രെ​യും മുത്തച്ഛ​നെ​യും പോലെ അവരും ഒരുനാൾ മൂപ്പന്മാ​രാ​യി തീരു​ന്ന​തി​നു വേണ്ടി ഞങ്ങൾ പ്രാർഥി​ക്കു​ന്നു.

ഡീനിന്റെ മരണത്തി​നു ശേഷം അധികം താമസി​യാ​തെ എന്റെ പുത്രൻമാ​രി​ലൊ​രാൾ എഴുതി: “ഡാഡി ഇപ്പോൾ നിദ്ര​കൊ​ള്ളു​ന്ന​തി​നാൽ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ അഭാവം എനിക്കു ശരിക്കും അനുഭ​വ​പ്പെ​ടും. എങ്കിലും, അദ്ദേഹ​ത്തി​നു മേലാൽ വേദന​യോ ദുരി​ത​മോ അനുഭ​വി​ക്കേ​ണ്ട​തി​ല്ല​ല്ലോ. ശസ്‌ത്ര​ക്രി​യ​ക​ളോ കുത്തി​വെ​പ്പു​ക​ളോ ആഹാരം കൊടു​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ ഉപയോ​ഗി​ക്കുന്ന ട്യൂബു​ക​ളോ ഇനിമേൽ വേണ്ട—പ്രശാന്തത മാത്രം. അദ്ദേഹം മരിക്കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ യാത്ര​പ​റ​യാൻ കൂടി എനിക്കാ​യില്ല. നാം വിചാ​രി​ക്കുന്ന പോലെ കാര്യങ്ങൾ എപ്പോ​ഴും നടക്കണ​മെ​ന്നി​ല്ല​ല്ലോ. അദ്ദേഹത്തെ തിരികെ സ്വാഗതം ചെയ്യു​ന്ന​തി​നുള്ള അവസരം നഷ്ടപ്പെ​ടാത്ത വിധത്തിൽ ജീവിതം നയിക്കാൻ ഞാൻ ദൃഢനി​ശ്ചയം ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നു മാത്രമേ എനിക്കി​പ്പോൾ പറയാ​നാ​കൂ.”

സ്‌നേ​ഹ​സ​മ്പ​ന്ന​നാ​യ ഭർത്താ​വി​നെ പ്രതി​യും പുനരു​ത്ഥാ​ന​ത്തി​ന്റെ ഉറപ്പായ പ്രത്യാ​ശയെ പ്രതി​യും ഞാൻ യഹോ​വ​യോട്‌ എത്ര നന്ദി ഉള്ളവളാണ്‌! (യോഹ​ന്നാൻ 528, 29) അതു​പോ​ലെ, എന്റെ അഞ്ചു പുത്ര​ന്മാർക്കു വേണ്ടി​യും ഞാൻ അവന്‌ എത്ര നന്ദി നൽകു​ന്നു​വെ​ന്നോ!

[23-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഹെലൻ സൗൾസ്‌ബെ​റി​യും അവരുടെ കുടും​ബ​വും ഇന്ന്‌