പ്രായം കുറഞ്ഞ, വ്യത്യ​സ്‌ത​മായ, ദ്രുത​ഗ​തി​യിൽ വളരുന്ന ബ്രസീ​ലി​യ

ബ്രസീലിലെ ഉണരുക! ലേഖകൻ

ലോക​ത്തിൽ, രാജ്യ​ത്തി​ന്റെ തലസ്ഥാന നഗരി​യു​ടെ ആദ്യ പ്ലാനുകൾ തയ്യാറാ​ക്കിയ വ്യക്തിയെ നിങ്ങൾക്കു ഫോണിൽ വിളി​ക്കാൻ കഴിയു​മാ​യി​രുന്ന സ്ഥലം ഏതാണ്‌? തലസ്ഥാ​നത്തെ ആദ്യത്തെ ഗവൺമെന്റ്‌ മന്ദിരങ്ങൾ ഡിസൈൻ ചെയ്‌ത, അവയുടെ നിർമാ​ണ​ത്തി​നു മേൽനോ​ട്ടം വഹിച്ച ശിൽപ്പി​യെ നേരിൽ കാണാൻ കഴിയു​മാ​യി​രുന്ന സ്ഥലം ഏത്‌? തലസ്ഥാന നഗരി​യി​ലൂ​ടെ നടക്കു​മ്പോൾ കണ്ടുമു​ട്ടുന്ന 40-നുമേൽ പ്രായ​മുള്ള ഏതൊരു വ്യക്തി​യും ജനിച്ചത്‌ അവി​ടെയല്ല എന്ന്‌ തറപ്പിച്ചു പറയാൻ കഴിയുന്ന സ്ഥലമോ? ബ്രസീ​ലി​ന്റെ തലസ്ഥാ​ന​മായ ബ്രസീ​ലിയ—അടുത്തു പരി​ശോ​ധി​ക്കേണ്ട, പ്രായം കുറഞ്ഞ ഒരു അപൂർവ നഗരം.a

നീണ്ട ആമുഖം

സാവൊ പൗലോ​യിൽനിന്ന്‌ വിമാ​ന​ത്തിൽ ബ്രസീ​ലി​യ​യിൽ വന്നിറ​ങ്ങാൻ ഒന്നര മണിക്കൂർ മതി. ബസ്സിലാ​ണെ​ങ്കിൽ ഏതാണ്ട്‌ 12 മണിക്കൂ​റെ​ടു​ക്കും. എങ്കിലും, അതിലെ യാത്ര​യും സുഖ​പ്ര​ദ​മാണ്‌. ബസ്സിൽ യാത്ര ചെയ്യാ​നാ​ണു ഞാൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചത്‌. തന്മൂലം ആ നഗരത്തി​ന്റെ ചരി​ത്ര​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചു വായി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ എനിക്കു ധാരാളം സമയം കിട്ടി.

18-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ന്റെ ഒടുവിൽ പോർച്ചു​ഗീസ്‌ ഭരണത്തി​നെ​തി​രെ ആദ്യത്തെ സംഘടിത വിപ്ലവം നടന്നതു മുതൽ ബ്രസീ​ലിൽ ഒരു പുതിയ തലസ്ഥാനം പണിയു​ന്ന​തി​നുള്ള ആഗ്രഹം നിലനി​ന്നി​രു​ന്നു. 1822-ൽ ബ്രസീൽ സ്വാത​ന്ത്ര്യം പ്രാപി​ച്ച​തി​നെ​ത്തു​ടർന്ന്‌ അതിന്റെ ഭാവി തലസ്ഥാ​ന​ത്തി​നു ബ്രസീ​ലിയ എന്നു നാമക​രണം ചെയ്യാൻ അവിടു​ത്തെ രാജ്യ​ത​ന്ത്ര​ജ്ഞ​നായ ഷൂസ്‌ ബോണി​ഫ​സ്യു ദെ ആന്ദ്രാദ ഇ സിൽവ നിർദേ​ശി​ച്ചു. ആ മുഴു രാജ്യ​ത്തെ​യും സൂചി​പ്പി​ക്കാൻ 17-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ ഭൂപട നിർമാ​താ​ക്കൾ ഉപയോ​ഗിച്ച ഒരു നാമമാ​യി​രു​ന്നു അത്‌.

1891-ൽ, സെൻട്രൽ ഹൈലാൻഡ്‌ സമതല​ത്തി​ലെ 14,000 ചതുരശ്ര കിലോ​മീ​റ്റർ സാവന്നാ​പ്ര​ദേശം വേർതി​രി​ച്ചി​ട​ണ​മെന്നു രാജ്യത്തെ പുതിയ ഭരണഘടന വ്യവസ്ഥ ചെയ്‌തു. സമു​ദ്ര​തീ​ര​ത്തു​നിന്ന്‌ 1,000 കിലോ​മീ​റ്റ​റോ​ളം അകലെ​യുള്ള ആ സ്ഥാനത്താ​യി​രു​ന്നു പുതിയ തലസ്ഥാനം പണി​യേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നത്‌. റിയോ ഡി ജനി​റോ​യിൽനിന്ന്‌ തലസ്ഥാനം കുറെ​ക്കൂ​ടി ഉള്ളി​ലേക്കു മാറ്റു​ന്നത്‌ രാജ്യ​ത്തി​ന്റെ വിശാ​ല​മായ ഉൾപ്ര​ദേ​ശ​ത്തി​ന്റെ വികസ​നത്തെ ത്വരി​ത​പ്പെ​ടു​ത്തു​മെന്ന്‌ രാഷ്‌ട്രീ​യ​ക്കാർ വാദിച്ചു. എങ്കിലും, യാതൊ​രു നടപടി​യും കൈ​ക്കൊ​ള്ളാ​തെ 50 വർഷം കടന്നു​പോ​യി. ഒടുവിൽ, 1955-ൽ ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ ചരി​ത്ര​ത്തി​ന്റെ ആ നീണ്ട ആമുഖ​ത്തി​നു ശേഷം, സംഭവ​ബ​ഹു​ല​മായ പ്രാരംഭ അധ്യായം തുറക്കു​ക​യാ​യി.

മത്സരത്തിൽ തിര​ഞ്ഞെ​ടുത്ത രൂപരേഖ

തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്ന​പക്ഷം തന്റെ അഞ്ചു വർഷത്തെ പ്രസി​ഡന്റ്‌ കാലാ​വധി കഴിയു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ പുതിയ തലസ്ഥാനം ഒരു യാഥാർഥ്യം ആയിത്തീ​രു​മെന്നു പ്രസി​ഡന്റ്‌ സ്ഥാനാർഥി​യായ ഷൂസെ​ലി​നൂ കൂബി​ച്ചെക്ക്‌ ഉറപ്പു നൽകി. 1956 ഏപ്രി​ലിൽ കൂബി​ച്ചെക്ക്‌ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്ക​പ്പെട്ടു.

അതിന്‌ ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കു മുമ്പ്‌ ഗവൺമെന്റ്‌ ഒരു മത്സര​ത്തെ​ക്കു​റിച്ച്‌ അറിയി​പ്പു നൽകി​യി​രു​ന്നു. പുതിയ തലസ്ഥാന നഗരി​യു​ടെ പ്ലാൻ തയ്യാറാ​ക്കാൻ ബ്രസീ​ലി​ലെ വാസ്‌തു​ശിൽപ്പ വിദഗ്‌ധ​രെ​യും എഞ്ചിനീ​യർമാ​രെ​യും നഗരാ​സൂ​ത്ര​ക​രെ​യും ക്ഷണിച്ചു​കൊ​ണ്ടുള്ള ഒരു അറിയി​പ്പാ​യി​രു​ന്നു അത്‌. ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കകം 26 പേർ പ്രസ്‌തുത തലസ്ഥാ​ന​ത്തി​ന്റെ പ്ലാനുകൾ അയച്ചു​കൊ​ടു​ത്തു. 1957 മാർച്ചിൽ ഒരു അന്തർദേ​ശീയ ജൂറി അതിലെ ജേതാവ്‌ ആരെന്നു പ്രഖ്യാ​പി​ച്ചു: നഗരാ​സൂ​ത്ര​ക​നായ ലൂസ്യൂ കൊസ്റ്റ.

മറ്റുള്ള​വ​രു​ടേ​തിൽനി​ന്നു വ്യത്യ​സ്‌ത​മാ​യി കൊസ്റ്റ സമർപ്പിച്ച പ്ലാനിൽ, കുറേ സ്‌കെ​ച്ചു​ക​ളും ഏതാനും പേജു​ക​ളിൽ എഴുതിയ വിവര​ണ​ങ്ങ​ളും മാത്ര​മാണ്‌ ഉണ്ടായി​രു​ന്നത്‌—ഒരു മുഴു നഗരവും കട്ടിയുള്ള മഞ്ഞക്കവ​റിൽ അടങ്ങി​യി​രു​ന്നു! അത്ര വിശദ​മ​ല്ലാത്ത തന്റെ രൂപ​രേ​ഖ​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ജൂറി​മാ​രോ​ടു ക്ഷമാപണം നടത്തിയ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ കൂട്ടി​ച്ചേർത്തു: “ഇതു പ്രസക്ത​മ​ല്ലെ​ങ്കിൽ നശിപ്പി​ച്ചു​ക​ള​യാൻ എളുപ്പ​മാണ്‌, അപ്പോൾ എന്റെയോ മറ്റുള്ള​വ​രു​ടെ​യോ സമയം പാഴാ​വു​ക​യി​ല്ല​ല്ലോ.” എങ്കിലും ജൂറി​മാർക്ക്‌ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പ്ലാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. അത്‌ “വ്യക്തവും കൃത്യ​വും അടിസ്ഥാ​ന​പ​ര​മാ​യി ലളിത​വും” ആണെന്നാ​യി​രു​ന്നു അവരുടെ വിലയി​രു​ത്തൽ. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പ്ലാൻ അനുസ​രി​ച്ചുള്ള നിർദേശം എന്തായി​രു​ന്നു, അത്‌ എങ്ങനെ​യാണ്‌ ഒരു കോൺക്രീറ്റ്‌ നഗരം ആയിത്തീർന്നത്‌?

നിലത്ത്‌ ഒരു “വിമാനം”

അതു മനസ്സി​ലാ​ക്കാൻ പറ്റിയ മാർഗം സൂസേയൂ വിവൂ ദാ മെമൊ​റിയ കാന്താംഗ (കാന്താം​ഗോ സ്‌മര​ണ​യു​ടെ സജീവ മ്യൂസി​യം) സന്ദർശി​ക്കു​ക​യാണ്‌. തലസ്ഥാ​നത്തെ ആദ്യത്തെ ആശുപ​ത്രി​യാണ്‌ ആ മ്യൂസി​യ​മാ​യി മാറി​യി​രി​ക്കു​ന്നത്‌. അതു​കൊ​ണ്ടു​തന്നെ ആ കെട്ടിടം അക്ഷരാർഥ​ത്തിൽ ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ പിള്ള​ത്തൊ​ട്ടി​ലാണ്‌. 40 വർഷം മുമ്പ്‌ ബ്രസീ​ലി​യ​യിൽ പിറന്ന ആദ്യത്തെ കുട്ടി​ക​ളു​ടെ ജീവിതം അവിടെ വെച്ചാണ്‌ തുടങ്ങി​യത്‌. എന്നാൽ, ഇന്നാകട്ടെ ആ മുൻ ആശുപ​ത്രി ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ ജനന​ത്തെ​യും ശൈശ​വ​ത്തെ​യും കുറി​ച്ചുള്ള കഥകൾ പറയുന്നു. മ്യൂസി​യ​ത്തി​ലെ ഒരു ലിഖി​ത​ത്തിൽ എഴുതി​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലെ, “പൊടി​യു​ടെ​യും ക്യാൻവാ​സി​ന്റെ​യും കോൺക്രീ​റ്റി​ന്റെ​യും” കഥ.

ഈ മ്യൂസി​യ​ത്തി​ലെ ഒരു ജീവന​ക്കാ​രി​യായ ലോ​റെറ്റി മാഷാദൂ എന്നെ ആദ്യം “പൊടി”യുടെ കാലഘ​ട്ട​ത്തി​ലൂ​ടെ കൊണ്ടു​പോ​യി. ഒരു ചിത്ര​ത്തി​ന്റെ മുന്നിൽ വന്നപ്പോൾ അവൾ നിന്നു. 1957-ൽ എടുത്ത അത്‌, സാവന്നാ​പ്ര​ദേ​ശത്ത്‌ ആൾപ്പാർപ്പി​ല്ലാത്ത ഒരിട​ത്തു​വെച്ച്‌ സന്ധിച്ചു കടന്നു​പോ​കുന്ന പൊടി നിറഞ്ഞ രണ്ടു റോഡു​ക​ളു​ടേത്‌ ആയിരു​ന്നു. “ഈ ചിത്രം നഗരനിർമാ​ണ​ത്തി​ന്റെ ഏറ്റവും ആദ്യത്തെ പടി കാട്ടി​ത്ത​രു​ന്നു,” അവൾ പറയുന്നു. പിന്നീട്‌, കൊസ്റ്റാ​യു​ടെ രൂപ​രേ​ഖ​ക​ളിൽ നോക്കു​ക​യാ​ണെ​ങ്കിൽ, ആ നഗരാ​സൂ​ത്രകൻ അതി​ലൊ​രു റോഡ്‌ വളഞ്ഞു​പോ​ക​ത്ത​ക്ക​വി​ധം അതിന്റെ സ്ഥാനം മാറ്റി​യെ​ടു​ത്തി​രി​ക്കു​ന്നതു കാണാം. കാന്താംഗുസ്‌b എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന തൊഴി​ലാ​ളി​കൾ പിന്നീട്‌ സാവന്നാ​പ്ര​ദേ​ശത്ത്‌ അതിനെ വളഞ്ഞ ആകൃതി​യിൽ മാറ്റി​യെ​ടു​ത്ത​പ്പോൾ നിലത്ത്‌ ഒരു വിമാ​ന​ത്തി​ന്റെ രൂപം തെളി​ഞ്ഞു​വന്നു.

കോക്ക്‌പിറ്റ്‌ കിഴ​ക്കോ​ട്ടും വളഞ്ഞ ചിറകു​കൾ വടക്കോ​ട്ടും തെക്കോ​ട്ടും തള്ളിനിൽക്കുന്ന ഒരു വിമാ​ന​ത്തോ​ടു സദൃശ​മായ ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ അസാധാ​രണ രൂപരേഖ ഇന്നും അതേപടി നിലനിൽക്കു​ന്നു. ഗവൺമെ​ന്റി​ന്റെ മൂന്നു സഭകൾ കൂടി​വ​രുന്ന കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളാ​ണു കോക്ക്‌പി​റ്റി​ലു​ള്ളത്‌. ഉടൽഭാ​ഗത്ത്‌ ബിസി​നസ്‌ മേഖല. ചിറകു​ക​ളിൽ പാർപ്പിട മേഖല​യും.

ക്യാൻവാ​സിൽനിന്ന്‌ കോൺക്രീ​റ്റി​ലേക്ക്‌

മ്യൂസി​യ​ത്തി​ലെ “ക്യാൻവാസ്‌”, “കോൺക്രീറ്റ്‌” എന്നീ വിഭാ​ഗങ്ങൾ ബ്രസീ​ലിൽ എമ്പാടു​മുള്ള തൊഴി​ലാ​ളി​കൾ തങ്ങളുടെ വസ്‌തു​വ​കകൾ വിറ്റ്‌ നിർമാണ സ്ഥലത്ത്‌ എത്തിയ​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചു വിവരി​ക്കു​ന്നു. ‘എന്റെ പിതാവ്‌ ഒരു ട്രക്ക്‌ വാങ്ങി, ഞങ്ങൾ മുഴു കുടും​ബാം​ഗ​ങ്ങ​ളെ​യും—20-ലധികം പേർ—അതിൽ കയറ്റി. എന്നിട്ട്‌ 19 ദിവസം വണ്ടി​യോ​ടിച്ച്‌ ഈ സ്ഥലത്തെത്തി’ എന്ന്‌ 1957 ആഗസ്റ്റിൽ അവിടെ എത്തിയ ഒരു തൊഴി​ലാ​ളി അനുസ്‌മ​രി​ക്കു​ന്നു. മറ്റു ചിലരാ​കട്ടെ ബസ്സിൽ അല്ലെങ്കിൽ കാളവ​ണ്ടി​യിൽ യാത്ര ചെയ്‌തോ മറ്റുള്ള​വ​രു​ടെ വാഹന​ങ്ങ​ളിൽ സൗജന്യ യാത്ര നടത്തി​യോ ആണ്‌ അവിടെ എത്തി​ച്ചേർന്നത്‌. മൊത്തം, 60,000 ജോലി​ക്കാർ എത്തി​ച്ചേർന്നു.

ഇത്രയ​ധി​കം ജോലി​ക്കാ​രെ—അവരെ​ല്ലാം താമസി​ച്ചത്‌ കൂടാ​ര​ങ്ങ​ളി​ലാണ്‌—അടിയ​ന്തി​ര​മാ​യി ആവശ്യ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. കാരണം, നഗരത്തി​ന്റെ ഉദ്‌ഘാ​ടന തീയതി​യാ​യി നിശ്ചയി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ 1960 ഏപ്രിൽ 21 ആയിരു​ന്നു. അതിനർഥം എഞ്ചിനീ​യർമാ​രും ടെക്‌നീ​ഷ്യ​ന്മാ​രും നിർമാണ തൊഴി​ലാ​ളി​ക​ളും 1,000 ദിവസം​കൊണ്ട്‌ ഒരു നഗരം പൂർത്തി​യാ​ക്ക​ണ​മെ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു—ഒരു വൻ സംരംഭം തന്നെ! എന്നാൽ ഉദ്‌ഘാ​ടന ദിവസ​ത്തി​നു മുമ്പു​തന്നെ അവർ നഗര നിർമാ​ണം പൂർത്തി​യാ​ക്കി. അങ്ങനെ ലോക​ത്തി​ലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ തലസ്ഥാന നഗരി സാവന്ന​യി​ലെ പൊടി​യിൽനി​ന്നു രൂപം​കൊ​ണ്ടു.

ഒന്നാമ​ത്തേത്‌, ഒന്നേ​യൊന്ന്‌

ബ്രസീ​ലി​യ​യി​ലെ ഐക്യ​രാ​ഷ്‌ട്ര വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ, ശാസ്‌ത്രീയ, സാംസ്‌കാ​രിക സംഘട​ന​യു​ടെ (യുനെ​സ്‌കോ) ഓഫീ​സിന്‌ ആ നഗര​ത്തോ​ടും അതിന്റെ നിർമാ​താ​ക്ക​ളോ​ടും ഇപ്പോ​ഴും വളരെ വിലമ​തി​പ്പുണ്ട്‌. “കൊസ്റ്റ​യു​ടെ പ്ലാൻ അനുസ​രിച്ച്‌ പണിത ആ നഗരം പോലെ അത്ര സൂക്ഷ്‌മ​ത​യോ​ടെ നിർമി​ക്ക​പ്പെട്ട മറ്റൊരു നഗരവു​മില്ല,” യുനെ​സ്‌കോ​യു​ടെ സാംസ്‌കാ​രിക വിദഗ്‌ധ​നായ ഡോ. ബ്രിയാ​നി ഇ. ബിക്കാ എന്നോടു പറഞ്ഞു. “അതു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ ബ്രസീ​ലിയ യുനെ​സ്‌കോ​യു​ടെ ലോക പൈതൃക ലിസ്റ്റി​ലുള്ള ഒന്നാമ​ത്തേ​തും ഒന്നേ​യൊ​ന്നു​മായ നഗരം ആയിരി​ക്കു​ന്നത്‌.”c

ആ ലിസ്റ്റി​ലുള്ള, ഇപ്പോ​ഴും നിർമാ​ണ​ത്തി​ലി​രി​ക്കുന്ന ഏക നഗരം ബ്രസീ​ലിയ ആണ്‌. ഇതൊരു വെല്ലു​വി​ളി ഉയർത്തു​ന്നു​വെന്ന്‌ ഡോ. ബിക്ക പറയുന്നു. “നഗരത്തി​നു മാറ്റം വന്നു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കെ അതിന്റെ ആദ്യ മാതൃക എങ്ങനെ നിലനിർത്താൻ കഴിയും?” വാസ്‌തു​ശിൽപ്പ വിദഗ്‌ധ​നായ ലൂസ്യൂ കൊസ്റ്റ ജീവി​ച്ചി​രു​ന്ന​പ്പോൾ, തന്റെ 90-കളിൽ പോലും, ആ വെല്ലു​വി​ളി​യെ ചെറു​ത്തു​നി​ന്നി​രു​ന്നു. പുതിയ നിർമാണ പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ മേൽ ഒരു ദൃഷ്ടി വെച്ചു​കൊണ്ട്‌ തന്റെ പ്ലാനിലെ നിർദേ​ശങ്ങൾ ലംഘി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നി​ല്ലെന്ന്‌ അദ്ദേഹം ഉറപ്പു വരുത്തി​യി​രു​ന്നു. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, ബ്രസീ​ലി​യ​യിൽ ഒരു നഗര റെയിൽപ്പാത നിർമി​ക്കാ​നുള്ള പരിപാ​ടി​യു​ണ്ടെന്ന്‌ മനസ്സി​ലാ​ക്കി​യ​പ്പോൾ ഭൂഗർഭ റെയിൽപ്പാത പണിതാൽ മതി​യെന്ന്‌ അദ്ദേഹം നിർബന്ധം പിടിച്ചു.

സമഗ്ര വീക്ഷണം

നഗരം ചുറ്റി​ക്കാ​ണു​ന്ന​തി​നുള്ള സമയമാ​യി. ആദ്യമാ​യാണ്‌ നിങ്ങൾ അവിടം സന്ദർശി​ക്കു​ന്ന​തെ​ങ്കിൽ പോലും വഴി മനസ്സി​ലാ​ക്കാൻ യാതൊ​രു പ്രയാ​സ​വും ഉണ്ടായി​രി​ക്കില്ല. രണ്ടു പ്രധാന വീഥി​ക​ളാണ്‌ ഉള്ളത്‌. അവ രണ്ടും സന്ധിക്കുന്ന സ്ഥാനത്താ​ണു നഗരത്തി​ലെ ബസ്സ്‌ സ്റ്റാൻഡ്‌. ഒരു വീഥി പടിഞ്ഞാ​റു​നിന്ന്‌ കിഴ​ക്കോ​ട്ടു (“വിമാന”ത്തിന്റെ വാലറ്റ​ത്തു​നിന്ന്‌ കോക്ക്‌പിറ്റ്‌ വരെ) പോകു​ന്നു. അതിലൂ​ടെ സഞ്ചരി​ച്ചാൽ ഹോട്ട​ലു​കൾ, തീയേ​റ്റ​റു​കൾ, ബാങ്കുകൾ, കടകൾ എന്നിവി​ട​ങ്ങ​ളി​ലെ​ത്താം. മറ്റേ വീഥി വടക്കു​നിന്ന്‌ തെക്കോ​ട്ടാണ്‌ (ഒരു ചിറകറ്റം മുതൽ മറ്റേ ചിറകറ്റം വരെ), അവിടം പാർപ്പിട മേഖല​യാണ്‌.

ബ്രസീ​ലി​യ നഗരത്തി​ന്റെ ആകൃതി മനസ്സി​ലാ​ക്കു​ന്ന​തി​നുള്ള ഏറ്റവും പറ്റിയ സ്ഥാനം ടെലി​വി​ഷൻ ടവറാണ്‌. വിമാ​ന​ത്തി​ന്റെ ഉടൽഭാ​ഗത്ത്‌ ചിറകു​കൾക്കു പിന്നി​ലാ​യി അത്‌ 224 മീറ്റർ ഉയർന്നു നിൽക്കു​ന്നു. സൗജന്യ​മാ​യി ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​വുന്ന അതിലെ ലിഫ്‌റ്റിൽ നിലത്തു​നിന്ന്‌ 75 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ വരെ പോകാം. അവി​ടെ​നി​ന്നു നോക്കി​യാൽ നഗരഹൃ​ദ​യ​ത്തി​ന്റെ ഒരു സമഗ്ര വീക്ഷണം കിട്ടും. അതിനെ പ്ലാനൂ പിലൊ​റ്റൂ എന്നാണു വിളി​ക്കു​ന്നത്‌. നഗരത്തി​ലെ വിശാ​ല​മായ പുൽത്ത​കി​ടി​യി​ലേക്കു നോക്കി​നി​ന്നാൽ അതും ആകാശ​വും തമ്മിൽ സന്ധിക്കു​ന്ന​താ​യി തോന്നും. ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ വിസ്‌തൃ​തി നിങ്ങളിൽ മതിപ്പ്‌ ഉളവാ​ക്കും. വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ, പ്രകൃ​തി​ദൃ​ശ്യ ഡി​സൈ​ന​റായ റോ​ബെർട്ടൂ ബൂർളി-മാർക്‌സ്‌ ബ്രസീ​ലി​യ​യി​ലെ പാർക്കു​ക​ളും പുൽത്ത​കി​ടി​ക​ളും രൂപസം​വി​ധാ​നം ചെയ്‌ത​പ്പോൾ അവയ്‌ക്കാ​യി വിശാ​ല​മായ സ്ഥലം നീക്കി​വെ​ക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. അതിനാൽ, ആളോ​ഹരി നോക്കി​യാൽ ലോകത്തെ മറ്റേ​തൊ​രു തലസ്ഥാന നഗരി​യിൽ ഉള്ളതി​നെ​ക്കാ​ളും കൂടുതൽ പച്ചപ്പുൽപ്പു​റം ഉള്ളത്‌ ഇവി​ടെ​യാണ്‌.

കിഴക്കു വശത്തായി വിശാ​ല​മായ ഒരു പുൽപ്പു​റം നീണ്ടു​കി​ട​ക്കു​ന്നു. അതിന്റെ ഇരുവ​ശ​ത്തും നിരത്തു​ക​ളുണ്ട്‌. ഈ നിരത്തു​ക​ളു​ടെ ഓരത്താ​യി ഒരു​പോ​ലി​രി​ക്കുന്ന 17 കെട്ടി​ടങ്ങൾ കാണാം. ചതുരാ​കൃ​തി​യി​ലുള്ള ഈ ഓരോ കെട്ടി​ട​ത്തി​ലും വിവിധ ഗവൺമെന്റ്‌ വകുപ്പു​കൾ പ്രവർത്തി​ക്കു​ന്നു. ആ പുൽപ്പു​റ​ത്തി​ന്റെ അറ്റത്തായി ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ സവിശേഷ പ്രതീകം ഉയർന്നു നിൽക്കു​ന്നു: ഒരേ​പോ​ലെ തോന്നി​ക്കുന്ന രണ്ട്‌ താഴി​ക​ക്കു​ടങ്ങൾ. ഒന്ന്‌ നേരെ​യും, മറ്റേത്‌ തലകീ​ഴാ​യും. അവയുടെ സ്ഥാനം ബ്രസീ​ലി​ലെ നിയമ​നിർമാണ സഭയായ ദേശീയ കോൺഗ്രസ്‌ കൂടുന്ന 28 നിലക​ളുള്ള രണ്ടു കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളു​ടെ ചുവട്ടി​ലാണ്‌.

ദേശീയ കോൺഗ്രസ്‌ മന്ദിര​ത്തി​ന്റെ ആകൃതി ഐക്യ​രാ​ഷ്‌ട്ര​ങ്ങ​ളു​ടെ ന്യൂ​യോർക്ക്‌ ആസ്ഥാനം പോലെ തോന്നും—അതിനു കാരണ​മു​ണ്ടു​താ​നും. യുഎൻ കെട്ടി​ടങ്ങൾ ആസൂ​ത്രണം ചെയ്യു​ന്ന​തിൽ പങ്കു വഹിച്ച ശിൽപ്പി​ക​ളിൽ ഒരാളാ​യി​രു​ന്നു ഒസ്‌കാർ നിമൈർ എന്ന ബ്രസീ​ലു​കാ​രൻ. ദേശീയ കോൺഗ്രസ്‌ മന്ദിര​വും ബ്രസീ​ലി​യ​യി​ലെ ഏതാണ്ട്‌ മറ്റെല്ലാ പ്രധാന കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളും ഡിസൈൻ ചെയ്‌തത്‌ അദ്ദേഹ​മാ​യി​രു​ന്നു. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഡി​സൈ​നു​ക​ളിൽ ചിലത്‌ ദേശീയ കോൺഗ്രസ്‌ മന്ദിര​ത്തി​ന്റെ ഇരട്ട ഗോപു​ര​ങ്ങൾക്ക്‌ അടുത്താ​യി നില​കൊ​ള്ളു​ന്നു. വിദേശ മന്ത്രാ​ലയം (പാലാ​സ്യൂ ഇത്താമാ​രാ​ത്തി), നീതി​ന്യാ​യ മന്ത്രാ​ലയം (പാലാ​സ്യൂ ദാ ഷൂസ്റ്റിസ) എന്നിവ അവയിൽ പെടുന്നു.

വഴി തെറ്റു​ക​യി​ല്ലാ​ത്ത​തി​ന്റെ കാരണം

എന്നിരു​ന്നാ​ലും, ബ്രസീ​ലിയ വെറും ഒരു ശിൽപ്പ​കലാ പാർക്കല്ല. അത്‌ ആയിര​ക്ക​ണ​ക്കിന്‌ ആളുകൾക്കു നല്ല ക്രമീ​കൃ​ത​മായ ഒരു വാസസ്ഥാ​നം കൂടി​യാണ്‌. “ആളുകൾ തങ്ങളുടെ നഗരങ്ങ​ളിൽ പരിച​യിച്ച അലങ്കോ​ല​പ്പെട്ട അവസ്ഥയിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാ​സ​ക​ര​മായ ഒരു വിടു​ത​ലാണ്‌ ബ്രസീ​ലി​യ​യി​ലെ ക്രമീ​കൃ​താ​വ​സ്ഥ​യി​ലുള്ള ജീവി​ത​മെന്ന്‌ അവർ കണ്ടെത്തു​ന്നു” എന്ന്‌ നഗരത്തി​ലെ പാർപ്പിട മേഖല​യി​ലേക്കു ഡ്രൈവ്‌ ചെയ്‌തു പോകവേ ബ്രസീ​ലി​യ​യിൽ താമസി​ക്കുന്ന ഒരു അഡ്വ​ക്കേ​റ്റായ പൗലൂ പറഞ്ഞു.

ബ്രസീ​ലി​യ​യി​ലു​ള്ളവർ താമസി​ക്കു​ന്നത്‌ അപ്പാർട്ട്‌മെന്റ്‌ കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളി​ലാണ്‌. ഒരു അങ്കണത്തി​നു ചുറ്റും നിരനി​ര​യാ​യി പണിക​ഴി​പ്പി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന അത്തരം കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളു​ടെ ഒരു കൂട്ടമാണ്‌ സൂപ്പർബ്ലോക്ക്‌. നഗരത്തി​ന്റെ തെക്കു, വടക്കു ഭാഗങ്ങ​ളിൽ ഇത്തരം സൂപ്പർബ്ലോ​ക്കു​ക​ളു​ടെ നിരകൾ കാണാം. വീടിന്റെ മേൽവി​ലാ​സം കണ്ടുപി​ടി​ക്കാൻ എളുപ്പ​മാണ്‌. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, “N-102-L” എടുക്കുക. N നഗരത്തി​ന്റെ വടക്കു ഭാഗത്തെ സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. 102 സൂപ്പർബ്ലോ​ക്കി​നെ​യും L കെട്ടി​ട​ത്തെ​യും സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. ചിറക​റ്റ​ങ്ങ​ളി​ലേ​ക്കുള്ള ബ്ലോക്ക്‌ നമ്പരുകൾ ആരോഹണ ക്രമത്തി​ലാ​ണെന്ന്‌ (102-116) ഓർത്തി​രി​ക്കു​ന്നെ​ങ്കിൽ നിങ്ങൾക്കു ലക്ഷ്യം തെറ്റാ​നി​ട​യില്ല.

ക്രമവും സൗകര്യ​വും മുൻനിർത്തി, പാർപ്പിട ഉദ്ദേശ്യ​ത്തി​നാ​യി പണിക​ഴി​പ്പി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന കെട്ടി​ട​ങ്ങൾക്ക്‌ ആറു നില പൊക്ക​മേ​യു​ള്ളൂ. തന്മൂലം, മുറ്റത്തു കളിക്കുന്ന കുട്ടി​യോട്‌ അപ്പാർട്ട്‌മെന്റ്‌ ജാലക​ത്തി​ലൂ​ടെ അമ്മ “മാന്വെൽ, വാൻ കാ!” (മാനുവൽ, ഇവിടെ വാ!) എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ അവന്‌ അതു കേൾക്കാൻ ബുദ്ധി​മു​ട്ടു​ണ്ടാ​വില്ല.

വളർച്ച​യു​ടെ വേദനകൾ

ബ്രസീ​ലിയ, പ്ലാൻ അനുസ​രിച്ച്‌ നിർമിച്ച ഒരു നഗരമാ​ണെന്ന്‌ അഭിമാ​നി​ക്കു​ന്നു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും ആ നഗരം പടുത്തു​യർത്തിയ തൊഴി​ലാ​ളി​കൾക്ക്‌ ആ രൂപ​രേ​ഖ​യിൽ ഒരു സ്ഥാനം കൊടു​ത്തി​രു​ന്നില്ല. ഈ തലസ്ഥാന നഗരി​യു​ടെ ഉദ്‌ഘാ​ട​ന​ശേഷം അവർ തങ്ങളുടെ സാധന​സാ​മ​ഗ്രി​കൾ കെട്ടി​പ്പെ​റു​ക്കി സ്വന്തസ്ഥ​ല​ത്തേക്കു പോകു​മെ​ന്നാ​ണു വിചാ​രി​ച്ചത്‌. എന്നാൽ ആശുപ​ത്രി​ക​ളോ വിദ്യാ​ല​യ​ങ്ങ​ളോ തൊഴി​ലോ ഇല്ലാത്ത ഒരു സ്ഥലത്തേക്കു മടങ്ങി​പ്പോ​കാൻ അവർ ആഗ്രഹി​ച്ചില്ല. ബ്രസീ​ലി​യ​യിൽത്തന്നെ തങ്ങാൻ അവർ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു—പക്ഷേ എവിടെ?

തങ്ങൾ നിർമിച്ച, ഉയർന്ന വാടക​യുള്ള അപ്പാർട്ടു​മെ​ന്റു​കൾ വാങ്ങാൻ കഴിയാ​ഞ്ഞ​തി​നാൽ ബ്രസീ​ലി​യ​യ്‌ക്കു ചുറ്റു​മുള്ള ഹരിത മേഖല​യിൽ അവർ വാസമു​റ​പ്പി​ച്ചു. അങ്ങനെ, ഏറെക്കാ​ലം കഴിയു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ ബ്രസീ​ലി​യ​യെ​ക്കാൾ വലിയ നഗരങ്ങൾ ഉയർന്നു​വന്നു. പ്ലാൻ അനുസ​രി​ച്ചു നിർമിച്ച നഗരത്തിൽ ഇപ്പോൾ 4,00,000 ആളുകൾ മാത്രമേ പാർക്കു​ന്നു​ള്ളൂ, അവിടു​ത്തെ അനവധി അപ്പാർട്ടു​മെ​ന്റു​ക​ളി​ലും ആൾപ്പാർപ്പി​ല്ല​താ​നും. എന്നാൽ പ്ലാൻ അനുസ​രി​ച്ച​ല്ലാ​തെ ഉണ്ടാക്കി​യി​രി​ക്കുന്ന നഗര​പ്രാ​ന്ത​ത്തി​ലെ കൊച്ചു പട്ടണങ്ങ​ളിൽ 20 ലക്ഷത്തോ​ളം ആളുക​ളാണ്‌ വസിക്കു​ന്നത്‌. പൊതു​നന്മ ലാക്കാ​ക്കി​യാണ്‌ ആ നഗരം പ്ലാൻ ചെയ്‌ത​തെ​ങ്കി​ലും, വരുമാന വ്യത്യാ​സങ്ങൾ നിമിത്തം ജനങ്ങൾ വ്യത്യസ്‌ത നഗര​മേ​ഖ​ല​ക​ളാ​യി തിരിഞ്ഞ്‌ ജീവി​ക്കു​ന്നു.

മുൻകൂ​ട്ടി​ക്കാ​ണാ​നാ​കാഞ്ഞ ജനസം​ഖ്യാ സ്‌ഫോ​ട​ന​ത്തി​ന്റെ​യും വിഭാ​ഗീയ പ്രതി​ബ​ന്ധ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ഫലമായി, ഏതു നഗരത്തി​ലും ഉള്ളതു​പോ​ലെ, കുറ്റകൃ​ത്യ​വും സാമൂ​ഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രശ്‌ന​ങ്ങ​ളും ഇവി​ടെ​യും വർധിച്ചു വരുക​യാണ്‌. ബ്രസീ​ലി​ലെ ഈ പ്രായം കുറഞ്ഞ തലസ്ഥാന നഗരി വളർച്ച​യു​ടെ വേദനകൾ അനുഭ​വി​ക്കു​ക​യാണ്‌. സുസജ്ജീ​കൃത തെരു​വു​ക​ളും നവ നിർമാ​ണ​ക​ല​യും മാത്രം പോരാ ആളുക​ളു​ടെ ഹൃദയ​ത്തി​നും സ്വഭാ​വ​ത്തി​നും പരിവർത്തനം വരുത്താൻ.

“ബ്രസീ​ലി​ന്റെ ഹൃദയം”

ബ്രസീ​ലി​യ​യു​ടെ പാത​യോ​ര​ങ്ങ​ളിൽ, അവിടെ എത്തുന്ന യാത്ര​ക്കാ​രെ, “ബ്രസീ​ലി​ന്റെ ഹൃദയ”ത്തിലേക്കു കടക്കാ​റാ​യി​രി​ക്കു​ന്നു എന്ന്‌ ഓർമി​പ്പി​ക്കുന്ന ബോർഡു​കൾ കാണാം. ആ വാചക​ത്തിന്‌ ഒരു പ്രസക്തി​യുണ്ട്‌: ഭൂമി​ശാ​സ്‌ത്ര​പ​ര​മാ​യി ഈ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യു​ന്നത്‌ രാജ്യ​ത്തി​ന്റെ മധ്യഭാ​ഗ​ത്ത​ല്ലെ​ങ്കി​ലും രാജ്യത്തെ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങ​ളിൽനി​ന്നും തുല്യ അകലത്തി​ലാണ്‌ അതിന്റെ സ്ഥാനം. എന്നാൽ ആ പ്രയോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ ആഴമായ അർഥമോ? ബ്രസീ​ലിയ വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ ബ്രസീ​ലി​നെ​യാ​ണോ പ്രതി​ഫ​ലി​പ്പി​ക്കു​ന്നത്‌? അതു സംബന്ധിച്ച അഭി​പ്രാ​യങ്ങൾ വ്യത്യ​സ്‌ത​മാണ്‌. ആ ചോദ്യ​ത്തിന്‌ ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ ആ നഗരം സന്ദർശി​ക്കു​ക​യ​ല്ലാ​തെ വഴിയില്ല. എന്നാൽ ബ്രസീ​ലി​യ​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌ പെട്ടെ​ന്നൊ​രു നിഗമ​ന​ത്തിൽ എത്താതി​രി​ക്കാൻ ശ്രദ്ധി​ക്കുക. “ബ്രാസി​ല്യ സെഡൂസ്‌ ഗ്രാജ്വാൽമെന്റെ” (ബ്രസീ​ലിയ വശീക​രി​ക്കു​ന്നതു സാവധാ​ന​ത്തി​ലാണ്‌) എന്ന്‌ അവിടത്തെ ഒരു നിവാസി അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ട്ട​തു​പോ​ലെ, സ്വയം വിശദീ​ക​രി​ക്കാൻ ആ നഗരത്തി​നു കുറച്ചു സമയം അനുവ​ദി​ക്കുക.

[അടിക്കു​റി​പ്പു​കൾ]

[15-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

“പൊടി​യു​ടെ​യും ക്യാൻവാ​സി​ന്റെ​യും കോൺക്രീ​റ്റി​ന്റെ​യും” കഥ

[കടപ്പാട്‌]

Arquivo Público do Distrito Federal

[15-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

നിരനിരയായി നീങ്ങുന്ന “കാന്താം​ഗുസ്‌”

[കടപ്പാട്‌]

Arquivo Público do Distrito Federal

[16, 17 പേജു​ക​ളി​ലെ ചിത്രം]

ബ്രസീലിയയുടെ സമഗ്ര ദൃശ്യം

1. മന്ത്രാ​ല​യ​ങ്ങൾ

2. സമ്മേളന ഓഫീസ്‌ മന്ദിരങ്ങൾ

3. സുപ്രീം കോടതി

4. ത്രയ ശക്തിക​ളു​ടെ പ്ലാസ

5. ഭരണനിർവഹണ ഓഫീ​സു​കൾ

[കടപ്പാട്‌]

Secretaria de Turismo, Brasília

[18-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ലോക തലസ്ഥാന നഗരി​ക​ളി​ലെ ഹരിത പ്രദേ​ശ​ങ്ങ​ളിൽ ഏറ്റവും മുമ്പൻ